II OSK 2500/17

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-09-18

Skład orzekający: Anna Łuczaj, Teresa Zyglewska, Kazimierz Bandarzewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy naruszenie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących usytuowania obiektu budowlanego, które nastąpiło w wyniku zmiany granic działek po wybudowaniu obiektu, stanowi podstawę do wszczęcia postępowania naprawczego na podstawie art. 51 Prawa budowlanego, jeśli sam obiekt został wybudowany legalnie w okresie, gdy nie obowiązywało polskie prawo budowlane?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że naruszenie przepisów techniczno-budowlanych, które nastąpiło w wyniku zmiany granic działek po wybudowaniu obiektu w 1943 r. (kiedy nie obowiązywało polskie prawo), nie stanowi samowoli budowlanej ani podstawy do wszczęcia postępowania naprawczego na podstawie art. 51 Prawa budowlanego. Sąd uznał, że postępowanie umorzone przez organy było zasadne, ponieważ nie można było skutecznie kontrolować budynku wzniesionego w okresie okupacji, a późniejsze naruszenie przepisów wynikało ze zmiany granic, a nie z działań inwestora.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła budynku mieszkalnego wybudowanego w 1943 r. w D., którego legalność budowy i zgodność z przepisami była kwestionowana z uwagi na brak dokumentacji i usytuowanie w granicy działki sąsiedniej. Organy nadzoru budowlanego umorzyły postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe, ponieważ budynek powstał w okresie okupacji, gdy nie obowiązywało polskie prawo, a późniejsze naruszenie przepisów wynikało ze zmiany granic działek w wyniku decyzji wywłaszczeniowej z 1954 r. WSA w Gliwicach oddalił skargę właścicieli, a NSA oddalił skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Łuczaj Sędziowie sędzia NSA Teresa Zyglewska sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Hubert Sęczkowski po rozpoznaniu w dniu 10 września 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 marca 2017 r. sygn. akt II SA/Gl 1203/16 w sprawie ze skargi D. M. i H. M. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie budowy obiektu budowlanego oddala skargę kasacyjną Zaskarżonym wyrokiem z dnia 17 marca 2017 r. sygn. akt II SA/Gl 1203/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę D. M. i H. M. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie budowy obiektu budowlanego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w D. po przeprowadzonym w sprawie postępowaniu, w tym po przeprowadzeniu oględzin budynku mieszkalnego, decyzją z [...] lipca 2016 r. nr [...] na podstawie art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, z późn. zm.) umorzył postępowanie w sprawie budynku mieszkalnego wielorodzinnego, usytuowanego na działce nr [...] przy ul. [...] w D. Organ pierwszej instancji uzasadniając swoją decyzję wyjaśnił, że w trakcie przeprowadzonej kontroli ustalono usytuowanie przedmiotowego budynku w granicy z działką nr [...]. Na podstawie zapisów książki obiektu budowlanego oraz protokołów kontroli a także oględzin ustalono, że budynek znajduje się w dobrym stanie technicznym. Nie przedłożono decyzji o pozwoleniu na budowę ani projektu budowlanego. Obecny zarządca budynku nie otrzymał takich dokumentów od poprzedniego właściciela (PKP), nie odnaleziono też takich dokumentów w Urzędzie Miejskim Wydział Urbanistyki i Architektury w D., Starostwie Powiatowym w B. ani w Archiwum Państwowym w K.. Akt notarialny z [...] grudnia 2006 r. o ustanowieniu własności lokalu – umowy sprzedaży zawiera informację o tym, że budynek ten został wybudowany w 1943 r. Dalej organ przywołał § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim odpowiadać powinny budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1422) przepisy i rozporządzenia stosuje się przy projektowaniu, budowie i rozbudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynku. W przypadku przedmiotowego budynku stan niezgodny z prawem nie powstał przy projektowaniu, budowie czy przebudowie obiektu, ale w wyniku wydania przez Odwoławczą Komisję Wywłaszczeniową przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Stalinogrodzie decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 1954 r. na podstawie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczaniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945. W ocenie organu brak jest przesłanek świadczących o tym, że przedmiotowy budynek został wybudowany niezgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami. Z uwagi na okres okupacji i brak rejestrów z tego okresu nie można również stwierdzić, że budynek ten powstał nielegalnie. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że nie posiada podstawy prawnej aby w przypadku, gdy stan niezgodny z prawem, który powstał po wybudowaniu budynku, w wyniku dokonanego po wydaniu decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 1954 r. podziału działki, nakazać obecnemu właścicielowi budynku doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego w obowiązującymi przepisami. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia organ pierwszej instancji, na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania wydał decyzję o jego umorzeniu. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach, po rozpatrzeniu wniesionego odwołania, decyzją z [...] września 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji organ wyjaśnił, że zobowiązany jest orzekać w oparciu o obowiązujący tj. aktualny w chwili orzekania stan prawny i faktyczny. Organ odwoławczy powołując się na art. 15 K.p.a. i zawartą w nim zasadę dwuinstancyjności postępowania podkreślił, że oznacza to ponowne rozpatrzenie sprawy w jej całokształcie przez organ wyższego stopnia. Nie może zatem ograniczyć się wyłącznie do kontroli orzeczenia pierwszoinstancyjnego. W ocenie organu odwoławczego zmiany przebiegu granic po wybudowaniu obiektu, nawet powodujące naruszenie przepisów techniczno - budowlanych nie są wystarczające do uznania, że postępowanie nie jest bezprzedmiotowe. Co najwyżej może taka sytuacja stanowić asumpt do ewentualnego wszczęcia i prowadzenia postępowania w oparciu o art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290, z późn. zm.). W takich okolicznościach zdaniem organu odwoławczego rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji o umorzeniu postępowania, wobec nie stwierdzonej samowoli budowlanej, należało uznać za prawidłowe. Sąd pierwszej instancji po rozpoznaniu niniejszej sprawy uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd stwierdził, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa w sposób mogący spowodować ich uchylenie. Sąd zaznaczył, że zgodnie z art. 104 K.p.a. organ administracji publicznej właściwy w sprawie jest zobligowany do załatwienia sprawy w sposób w tym przepisie określony tzn. decyzją rozstrzygającą sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończącym sprawę w danej instancji. Jednak przepis art. 105 § 1 K.p.a. dopuszcza niemerytoryczny sposób załatwienia sprawy administracyjnej . Regulacja ta nakazuje organowi prowadzącemu postępowanie w sprawie wydanie decyzji o umorzeniu postępowania w całości albo w części, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono w całości lub w części bezprzedmiotowe. W wyniku przeprowadzonego postępowania z inicjatywy skarżących D. i H. M. oraz H. Ż. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w D. ustalił, że przedmiotowy budynek położony w D. przy ul. [...] na działce nr [...] został wybudowany w 1943 r. Teren działki należący do W. J. o powierzchni 0,1150 ha w okresie okupacji został zajęty przez okupanta. W tym czasie i na tym terenie został wybudowany przedmiotowy budynek. Poszukiwania dokumentacji dotyczące niniejszego budynku zarówno w Urzędzie Miejski – w Wydziale Urbanistyki i Architektury w D. jak i w Starostwie Powiatowym w B. oraz w Archiwum Państwowym w K. nie przyniosły pozytywnych rezultatów. P. jako poprzedni właściciel również nie dysponował żądanymi dokumentami. Sąd pierwszej instancji wskazał, że z powyższego nie należy wysnuwać wniosku, że przedmiotowy budynek został zbudowany nielegalnie. Zdaniem Sądu fakt nieprzedłożenia dokumentacji dowodzi jedynie temu, że dokumentacja ta nie przetrwała z uwagi na upływ czasu, a także z uwagi na okres wojny i okupacji. W istocie nie dowodzi to samowoli budowlanej. Fakt nieokazania pozwolenia na budowę nie dowodzi temu, że pozwolenia takiego nie wydano. Sąd pierwszej instancji przychylił się do stwierdzenia organu odwoławczego, że poprzednio istniejące przepisy nie zawierały obowiązku bezterminowego archiwizowania stosownej dokumentacji, w tym udzielonych pozwoleń na budowę. Obowiązek ten nie dotyczył zarówno organów jak i właściciela i inwestora. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zasadnie organy ustaliły, że w tych okolicznościach nie można mówić o samowoli budowlanej a tym samym nie można przesądzać o zrealizowaniu przedmiotowego obiektu budowlanego niezgodnie z obowiązującymi przepisami, pamiętając o faktycznym zajęciu majątku na cele użyteczności publicznej w okresie wojny w latach 1939- 1945. Decyzją Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Stalinogrodzie z dnia [...] sierpnia 1954 r. zatwierdzono orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Stalinogrodzie z dnia [...] listopada 1952 r. o wywłaszczeniu nieruchomości stanowiącej własność W. J.w części 0,0058 ha, a w pozostałej części orzeczenie to uchylono - tj. w pozostałej części nieruchomości o powierzchni – 0,1092 ha. Z działki o powierzchni 0,1150 ha należącej do W. J. w wyniku decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 1954 r. została wywłaszczona tylko w część o powierzchni 58 m2 - tj. bezpośrednio ta część pod budynkiem przy ulicy [...], natomiast pozostała część o powierzchni 1092 m2 została zwrócona poprzedniemu właścicielowi, gdyż ówczesny organ odwoławczy - Odwoławcza Komisja Wywłaszczeniowa przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Stalinogrodzie uznała, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w zakresie wywłaszczenia nieruchomości w tym zakresie naruszało przepisy art. 1 i art. 2 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczaniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej. Uznano więc, że faktycznie zajęta w okresie wojny 1939- 1945 przedmiotowa nieruchomość na cele użyteczności publicznej, tylko w niewielkiej części - 58 m2 wykorzystana została na cele wymienione w tym dekrecie, w pozostałej zaś części nie wykorzystano jej na cele użyteczności publicznej, a stąd brak było podstaw do jej wywłaszczenia na podstawie przywołanego powyżej dekretu. W rezultacie powyższe rozstrzygnięcie doprowadziło do obecnego stanu faktycznego. Na podstawie map geodezyjnych ustalono, że wywłaszczona część nieruchomości została scalona z inną działką i obecnie stanowi działkę nr [...]. Na działce tej zlokalizowany jest przedmiotowy budynek. Część nieruchomości zwróconej właścicielowi stanowi obecnie działkę nr [...]. Stąd otwory okienne usytuowane w części budynku położone na terenie wywłaszczonym znajdują się w granicy działką sąsiednią, a balkon znajduje się ponad powierzchnią sąsiedniej nieruchomości - tj. działki nr [...], obecnie będącej własnością skarżących. Jest to obecnie niezgodne z obowiązującymi warunkami technicznymi. Jak stwierdził Sąd jest to jednak wynikiem decyzji nr [...] o wywłaszczeniu. Sąd pierwszej instancji uznał, że nie doszło do naruszenia przepisów techniczno-budowlanych na którymkolwiek etapie procesu inwestycyjnego. Sąd podzielił stanowisko organu, że zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim odpowiadać powinny budynki i ich usytuowanie mają one zastosowanie przy projektowaniu, budowie, przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków. Natomiast przedmiotowy budynek wybudowany został w 1943 r., kiedy nieruchomość stanowiła całość zajętą na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945. Budynek ten nie podlegał przebudowie, nie wykazano żadnych zmian w jego budowie, nie zmieniono też sposobu jego użytkowania. Decyzją nr [...] wobec uchylenia decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Stalinogrodzie w części dotyczącej wywłaszczenia działki w części powierzchni 0,1092 ha oraz jej utrzymania w części dotyczącej wywłaszczenia części powierzchni 0,0058 ha. (tj. dokładnie tej części pod przedmiotowym budynkiem) doszło do obecnej sytuacji, czyli lokalizacji budynku w granicy działek. Dopiero wówczas doszło do naruszenia zapisów § 12 cytowanych powyżej warunków technicznych w zakresie lokalizacji obiektów budowlanych, czyli już po wybudowaniu tego budynku doszło do zmiany przebiegu granic działek. W wyniku tej właśnie zmiany przebiegu granic doszło do naruszenia przepisów warunków technicznych. Wobec braku ustalenia samowolnej budowy przedmiotowego budynku, a samowoli takiej nie można domniemywać, a co za tym wobec nie wykazania, że przedmiotowy budynek wykonany został niezgodnie z obowiązującymi przepisami, w tym m.in. w zakresie kwestionowanych okien i balkonu brak było podstaw do podjęcia działań przewidzianych w art. 51 Prawa budowlanego. Na tle dokonanych ustaleń orzekających w sprawie organów zasadne było stwierdzenie, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że ocena dokonana przez organy nadzoru budowlanego jest prawidłowa. Zdaniem Sądu niepodważalnym jest fakt, że budynek znajdujący się D. przy ul. [...] powstał legalnie w takim stanie w jakim obecnie się znajduję. W wyniku braku możliwości merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organy nadzoru budowlanego postępowanie zostało zakończone poprzez orzeczenie niemerytoryczne, czyli umarzające postępowanie. Mając powyższe na względzie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.. W skardze kasacyjnej skarżąca zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. zarzucono: 1) naruszenie prawa materialnego tj. art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego przez jego błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że nie zachodzą warunki podjęcia działań tam przewidzianych podczas, gdy wnikliwa analiza wszystkich okoliczności prawnych i faktycznych sprawy prowadzi do wniosku o samowoli budowlanej w przedmiotowym zakresie; 2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 105 § 1 K.p.a. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe chociaż zgromadzony już dotychczas materiał dowodowy w sprawie w zakresie tak faktu samowoli budowlanej jaki i czasu i okoliczności jego dokonania nie pozwalał na taki wniosek. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że wadą postępowania w tej sprawie był brak oceny, czy wznosząc w 1943 r. budynek dochowano wymogom wówczas obowiązującego rozporządzenia Prezydenta RP z 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. z 1939 r. Nr 34, poz. 216). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W tej sprawie Sąd nie stwierdził wystąpienia jakiejkolwiek przesłanki nieważności postępowania, a tym samym rozpoznając tę sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (tak Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale pełnego składu z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opub. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1). Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i postawione skardze kasacyjnej zarzuty nie mogą odnieść zamierzonego przez stronę skarżącą skutku. Jak wynika z niekwestionowanego stanu faktycznego sprawy, przedmiotowy budynek mieszkalny został wybudowany w 1943 r. przez władze Rzeszy Niemieckiej. W tym czasie miasto D. znajdowała się na terenie Rzeszy Niemieckiej, ponieważ dekretem Adolfa Hitlera z 8 października 1939 r. o strukturze ziem wschodnich zostały wcielona do Rzeszy polskie ziemie zachodnie (tzw. "wschodnie ziemie wcielone" – eingegliederte Ostgebiete). Tereny Zagłębia Dąbrowskiego zostały początkowo wcielone do prowincji śląskiej i podzielone pomiędzy rejencję opolską i nowo utworzoną rejencję katowicką, a od 1941 r. prowincja śląska została podzielona i rejencji opolskiej i katowickiej utworzono prowincję górnośląską ze stolicą w Katowicach (M. Sikora, Zasady i praktyka przejęcia majątku polskiego przez III Rzeszę, ze szczególnym uwzględnieniem sektora rolnego oraz mieszkaniowego, na przykładzie prowincji śląskiej (górnośląskiej) w latach 1939-1944. Część I). Ww. dekretem z dnia 8 października 1939 r. z mocą obowiązującą od 26 października 1939 r. na terenach wcielonych do Rzeszy Niemieckiej przestało obowiązywać prawo polskie. Ponadto należy stwierdzić, że na terenach wcielonych do Rzeszy Niemieckiej przeprowadzono konfiskatę nieruchomości osób prywatnych. Odbywało się to już na podstawie wydanego w dniu 8 października 1939 r. dekretu Adolfa Hitlera dotyczącego możliwości przejęcia przez obywateli niemieckich majątku polskiego (R. Kaczmarek, Górny Śląsk podczas II wojny światowej, Katowice 2006 r., s. 138-139). Konfiskata prywatnej własności obywateli polskich na terenach wcielonych do Rzeszy Niemieckiej odbywała się na podstawie przede wszystkim rozporządzenia z dnia 17 września 1940 r. o traktowaniu mienia obywateli dawnego państwa polskiego (Verordnung über die Behandlung von Vermögen der Angehörigen des ehemaligen polnischen Staates) (za http://www.iz.poznan.pl/archiwum/2017/12/19/glowny-urzad-powierniczy-wschod-i-grabiez-mienia-polskiego-nr-13-2016/, dostęp na 8 września 2019 r.). Mając powyższe należy stwierdzić, że skoro część obecnej działki nr [...] została zajęta przez władze okupacyjnej na swoje cele, co skutkowało między innymi wybudowaniem przedmiotowego budynku. Potwierdzają to wydane w dniu [...] listopada 1952 r. oraz w dniu [...] sierpnia 1954 r. orzeczenia wywłaszczeniowe, które na podstawie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczaniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 (Dz. U. z 1948 r. Nr 20, poz. 138) orzekły o przejściu na rzecz Skarbu Państwa z dniem 9 maja 1945 r. części działki nr [...] zajętej pod przedmiotowym budynkiem. Powyższe okoliczności należało uwzględnić w danej sprawie. W związku z tym, skoro w okresie 1939-1945 na tym terenie nie obowiązywało prawo polskie, a sama nieruchomość została zajęta przez okupanta na swoje cele, to nie można skutecznie skontrolować wybudowanego w 1943 r. budynku w zakresie zachowania przepisów rozporządzenia Prezydenta RP z 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. z 1939 r. Nr 34, poz. 216). Taki pogląd wyrażono także w orzecznictwie sądowym (por. wyrok NSA z dnia 15 września 2015 r. sygn. akt II OSK 102/14, opub. w Lex nr 1986994) i Naczelny Sąd Administracyjny w tej sprawie przychyla się do tego stanowiska. Niezależnie bowiem od oceny, że uchylenie obowiązywania na tym terenie prawa polskiego nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa międzynarodowego, to jednak w 1943 r. ani nie obowiązywało ww. rozporządzenia Prezydenta RP z 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli, ani też kwestia tytułu prawnego W. J. do dysponowania tym terenem nie może być rozpatrywana według współczesnych standardów ochrony prawnej wiedząc, że teren ten został przejęty przez okupanta. W związku z tym zasadnie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że do naruszenia przepisów techniczno-budowlanych regulujących odległości ścian budynku od granic działek doszło po wybudowaniu budynku w 1943 r., tj. w 1954 r. na skutek wydania decyzji wywłaszczeniowej. Z tego punktu widzenia nie może też podlegać ograniczeniom z punktu widzenia § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim odpowiadać powinny budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1422). W związku z powyższym nie jest zasadnym zarzut zawarty w skardze kasacyjnej a dotyczący naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego przez jego błędną interpretację i przyjęcie, że nie zachodzą warunki podjęcia działań tam przewidzianych podczas gdy wnikliwa analiza wszystkich okoliczności prawnych i faktycznych sprawy prowadzi do wniosku o samowoli budowlanej w przedmiotowym zakresie. Wbrew twierdzeniu strony skarżącej kasacyjnie nie można stwierdzić zaistnienia faktu samowoli budowlanej w 1943 r. a niezgodność z warunkami technicznymi posadowienia obiektu nastąpiła w 1954 r. nie w wyniku działań inwestora, ale zmiany granic działek. To zaś oznacza, że nie było podstaw do stosowania art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego pozwalający na nałożenie obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, ale tylko wówczas, gdy roboty budowlane były wykonywane w warunkach odpowiadających dyspozycji art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego (czyli bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego bądź też w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach). Żadna z tych przesłanek nie zaistniała, a tym samym nie było podstaw do stosowania wspominanego art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. W okolicznościach tej sprawy nie stanowiło naruszenia prawa wydanie decyzji umarzającej na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. postępowanie naprawcze, skoro nie stwierdziły organy faktu samowoli budowlanej w dacie realizacji inwestycji, a przy tym po 1943 r. inwestorzy nie realizowali żadnych innych robót budowlanych wymagających pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. W związku z tym także zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 105 § 1 K.p.a. jest nieusprawiedliwiony. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji i oddalił skargę kasacyjną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło