II OSK 2537/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Włodzimierz Ryms Sędziowie Sędzia NSA Jacek Chlebny ( spr. ) Sędzia del. NSA Zdzisław Kostka Protokolant Anna Sidorowska-Ciesielska po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Policji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 września 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 800/10 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od M. P. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Zaskarżonym wyrokiem z 16 września 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Komendanta Głównego Policji z [...] marca 2010 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. z [...] grudnia 2009 r. w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej. Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. 2. Decyzją z [...] grudnia 2009 r. Komendant Wojewódzki Policji w S. - na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 oraz art. 20 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 z późn. zm.) - cofnął M. P. pozwolenie na broń palną myśliwską przyznane decyzją Komendanta Wojewódzkiego Policji w G. z dnia [...] września 1995 r. Organ uznał, że dalsze posiadanie przez M. P. tego pozwolenia budzi uzasadnioną obawę użycia przez niego broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. 3. Komendant Główny Policji decyzją z [...] marca 2010 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji wskazując, iż rozstrzygnięcie to znajduje oparcie w materialne dowodowym zgromadzonym w toku postępowania, na który składa się: a) prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w M. z [...] kwietnia 2009 r., sygn. akt [...] warunkowo umarzający wobec M. P. postępowanie karne na okres jednego roku próby za czyny z art. 52 pkt 6 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 127, poz. 1066 ze zm.), tj. pozyskanie dzika w większej liczbie niż przewidywało upoważnienie do wykonania polowania indywidualnego, b) orzeczenie Okręgowego Sądu Łowieckiego w G. z [...] lipca 2009 r., sygn. akt [...], na mocy którego M. P. został uznany winnym popełnienia przewinień łowieckich z art. 42 b ust. 2 pkt 1 i art. 52 pkt 6 Prawa łowieckiego, polegających na pozyskaniu dwóch dzików oraz niedokonaniu wpisów do upoważnienia do wykonywania polowania indywidualnego, a ponadto c) wyrok Sądu Rejonowego w M. z [...] września 2001 r., sygn. akt [...], w którym uznano M. P. winnym popełnienia czynu z art. 178a § 1 k.k. (kierowanie pojazdem w stanie nietrzeźwości), d) uchwała Zarządu Koła Łowieckiego "D." w D. z dnia [...] lipca 2008 r. nakładająca na wyżej wymienionego karę porządkową zawieszenia w prawach do wykonywania polowania na okres trzech miesięcy za popełnienie przewinienia łowieckiego z art. 42b ust. 1 ustawy - Prawo łowieckie, tj. niedokonanie wpisu do książki ewidencji pobytu myśliwych na polowaniu indywidualnym, e) uchwała Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego w G. z dnia [...] czerwca 2008 r. nakładająca karę porządkową nagany za otrzymanie 1 punktu żółtego za odstrzał jelenia byka, f) opinia służbowa z Koła Łowieckiego "D." z 1 lutego 2010 r. z której wynika, że od chwili wstąpienia do Polskiego Związku Łowieckiego oceniany myśliwy był wielokrotnie karany za przewinienia łowieckie oraz wykazywał całkowity brak podporządkowania się dyscyplinie organizacyjnej, co uzasadniało stwierdzenie, że nie posiada on walorów etycznych właściwych myśliwemu. W opinii tej wyrażono przekonanie, że dotychczasowa postawa i zachowanie ocenianego nie rokują nadziei na rychłą poprawę. Na podstawie zebranych informacji organ odwoławczy uznał, że cechy charakteru M. P., jego dotychczasowy negatywny stosunek do porządku prawnego i brak zdyscyplinowania uzasadniają zaliczenie go do osób niedających rękojmi posiadania i używania broni zgodnie z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Organ podkreślił, że od osób posiadających pozwolenie na broń należy wymagać bezwzględnego przestrzegania prawa z uwagi na ścisły związek prawa do broni ze sferą bezpieczeństwa i porządku publicznego. Zważywszy, że w stosunku do takich osób obowiązuje miernik najwyższej staranności, fakt prawomocnego skazania jest dla organów Policji wiążący w zakresie ustalenia prawnych i faktycznych przesłanek odmowy wydania pozwolenia na broń lub też jego cofnięcia, bowiem pozwala zbadać czy w konkretnym przypadku zaistniał związek między takim faktem, a obawą, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Komendant podkreślił jednocześnie, że nie był związany treścią prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w M. o warunkowym umorzeniu postępowania karnego, natomiast orzeczenie to ocenił w kontekście dyspozycji art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Dla zastosowania tego przepisu istotny jest bowiem nie tyle fakt skazania, czy rodzaj i wymiar zastosowanej kary, a rodzaj czynu i okoliczności jego popełnienia, pozwalające ocenić postawę etyczną osoby posiadającej pozwolenie na broń. Sfera ustaleń poczynionych na gruncie prawa karnego jest kwestią odrębną w stosunku do postępowania administracyjnego. Organy administracji publicznej mogą oprzeć swoje rozstrzygnięcie na materiale dowodowym zebranym w ramach postępowania karnego jedynie w zakresie niezbędnym do rozpatrzenia sprawy oraz wydania decyzji. Okoliczność, że w świetle prawa karnego wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne nie jest wyrokiem skazującym nie może mieć znaczenia przy ustaleniu stanu faktycznego sprawy administracyjnej. Inny jest bowiem zakres i przedmiot ustaleń w tych postępowaniach. W tych okolicznościach, zdaniem organu odwoławczego, nawet pozytywne opinie o stronie z miejsca zamieszkania, czy prawidłowe przechowywanie broni nie mogły przesądzić o zachowaniu pozwolenia na broń. 4. Po rozpoznaniu skargi M. P. na decyzję Komendanta Głównego Policji z [...] marca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzje organów administracji obu instancji, gdyż uznał, że dokonały one błędnych ustaleń tak faktycznych, jak i prawnych, co przejawia się przede wszystkim w przyjęciu, że warunkowe umorzenie postępowania karnego jest równoznaczne ze skazaniem. Powołując się na poglądy doktryny oraz orzecznictwo sądowe (uchwała połączonych Izb Karnej i Wojskowej Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 1971 r., sygn. akt VI KZP 26/69, OSNKW 1971, z. 3, poz. 33; uchwała SN z 22 grudnia 1993 r., I KZP 34/93, OSNKW 1994, z.1-2, poz. 9) Sąd wskazał, że warunkowe umorzenie postępowania karnego nie jest formą ani odmianą warunkowego skazania. Nie można zatem wywodzić, jak uczyniły to organy Policji w niniejszej sprawie, iż prawomocny wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne w stosunku do skarżącego, oskarżonego o popełnienie czynów z art. 52 pkt 6 Prawa łowieckiego stanowi przesłankę zawartą w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, obligującą do cofnięcia pozwolenia na broń. Nie ulega wątpliwości, że w związku z prawomocnym wyrokiem postępowanie karne wobec skarżącego zakończyło swój byt, a zatem także druga przesłanka wymieniona w wyżej powołanym przepisie nie została spełniona. W ocenie Sądu, wywody organów Policji w odniesieniu do wystąpienia uzasadnionej obawy użycia przez M. P. broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego pozostają w sprzeczności z wyrokiem Sądu Rejonowego w M. z [...] kwietnia 2009 r., warunkowo umarzającym na podstawie art. 66 § 1 k.k. postępowanie karne w stosunku do skarżącego. Z treści ostatnio wskazanego przepisu wynikają wprost wymogi, jakie muszą być spełnione, by można było zastosować tę instytucję, a są nimi w szczególności nieznaczna wina i społeczna szkodliwość czynu, a nade wszystko okoliczność, że postawa sprawcy niekaranego za przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy tryb życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego i nie popełni przestępstwa. W ocenie Sądu, skazujący wyrok Okręgowego Sądu Łowieckiego w G. z [...] lipca 2009 r. również nie daje podstaw do zastosowania art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, bowiem sądu tego nie można utożsamiać z sądem wymienionym w powołanym ostatnio przepisie, który stanowi o sądzie w rozumieniu art. 175 ust. 1 Konstytucji RP, obejmującym jedynie Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sady administracyjne oraz sądy wojskowe. 5. Na powyższy wyrok skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył Komendant Główny Policji, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: P.p.s.a.), skarżący organ zarzucił naruszenie: 1) prawa materialnego – art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wobec sprawcy przewinień łowieckich z art. 42b ust. 2 pkt 1 i art. 52 pkt 6 Prawa łowieckiego nie zachodzi uzasadniona obawa, że może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, 2) art. 141 § 4 P.p.s.a. które mogło mieć wpływ na wynik sprawy poprzez błędne wskazanie przez sąd administracyjny stanu faktycznego ustalonego przez organy Policji w postaci uznania, że organy orzekające w sprawie przyjęły, że warunkowe umorzenie postępowania karnego wobec skarżącego o czyn z art.52 pkt 6 Prawa łowickiego jest równoznaczne ze skazaniem go za ww. czyn, 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, polegające na przyjęciu, że organy Policji nie rozważyły wszystkich istotnych okoliczności i nie dokonały wnikliwej oceny zastosowania w niniejszym stanie faktycznym sprawy tych przepisów ustawy o broni i amunicji, które dotyczą cofania pozwolenia na broń. Organ nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów, gdyż swoje rozstrzygnięcie podjął po wszechstronnej analizie wszystkich dowodów zgromadzonych w sprawie. 6. W odpowiedzi na skargę kasacyjną M. P. wniósł o jej oddalenie i zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 7. Skarga kasacyjna zawiera uzasadnione podstawy, albowiem rozpoznanie sprawy przez Sąd I instancji zostało dokonane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji została przeprowadzona w sposób wadliwy, a wadliwość ta polegała na błędnej merytorycznej ocenie przyjętych przez organy ustaleń oraz nieodzwierciedleniu w uzasadnieniu wyroku w sposób prawidłowy argumentów, którymi kierowały się organy Policji podejmując kontrolowane w postępowaniu sądowym decyzje. Należy przypomnieć, że decyzje te, uchylone zaskarżonym wyrokiem Sądu I instancji, zapadły na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji (Dz. U. Nr 52, poz. 525 z 2004 r. z późn. zm.), które w brzmieniu wówczas obowiązującym stanowiły, że organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanych prawomocnym orzeczeniem za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. 8. Zaskarżony wyrok został podjęty w wyniku przyjęcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że do cofnięcia pozwolenia na posiadanie przez M. P. broni doszło w związku z ustaleniem, że prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w M. z [...] kwietnia 2009 r., sygn. akt [...], warunkowo umarzający postępowanie karne w stosunku do skarżącego, oskarżonego o popełnienie czynów z art. 52 pkt 6 Prawa łowieckiego, stanowi przesłankę cofnięcia pozwolenia na broń wskazaną w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Sąd I instancji zarzucił organom Policji nieprawidłowe utożsamienie warunkowego umorzenia postępowania karnego ze skazaniem. Analiza treści zaskarżonych decyzji wskazuje, że taka ocena jest błędna, przyjęto w nich bowiem, że prawomocny wyrok sądu warunkowo umarzający postępowanie karne powinien być wzięty pod uwagę w zakresie wiążących organy administracyjne ustaleń co do faktu popełnienia przestępstwa. Dla zastosowania art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji istotny jest bowiem nie tyle fakt skazania, czy rodzaj i wymiar zastosowanej kary, a rodzaj czynu i okoliczności jego popełnienia, pozwalające ocenić postawę etyczną osoby posiadającej pozwolenie na broń. Omawiany przepis zawiera otwarty katalog przesłanek cofnięcia pozwolenia na broń i nie ogranicza istnienia uzasadnionej obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego do skazania prawomocnym orzeczeniem za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo toczącego się postępowanie karnego o popełnienie takich przestępstw. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd, w świetle którego z samego faktu warunkowego umorzenia postępowania nie można wysnuć wniosku, że posiadacz broni nie użyje jej w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego (zob. wyrok NSA z 22 września 2009 r., II OSK 1382/10 i powołane tam orzeczenia NSA: wyrok z 30 października 2008 r., II OSK 1296/07 oraz z 17 września 2010r., II OSK 1485/09). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że umorzenie postępowania, zatarcie skazania czy też upływ czasu od naruszenia norm prawa nie wykluczają możliwości negatywnej oceny wnioskodawcy i mogą być uwzględniane przy ocenie istnienia obawy, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji (wyrok NSA z 23 marca 2010 r., II OSK 1775/08). Warunkowe umorzenie postępowania karnego nie stoi zatem na przeszkodzie do stwierdzenia istnienia uzasadnionej obawy użycia broni i zastosowania art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Wyrok sądu karnego warunkowo umarzający postępowanie nie może być utożsamiany z wyrokiem skazującym, jednakże w sposób niebudzący wątpliwości przesądza, że skarżący dopuścił się zarzucanego mu przestępstwa – sąd karny stwierdza bowiem zarówno sam fakt popełnienia przestępstwa, jak i winę sprawcy. 9. Z powyższych względów okoliczność, że w stosunku do skarżącego toczyło się postępowanie karne o popełnienie przestępstwa zakończone wyrokiem warunkowo je umarzającym nie uniemożliwiała zastosowania art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, a jedynie wymagała dokonania oceny, czy istnieje uzasadniona obawa, że broń może być użyta w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego (por. wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2010 r., II OSK 1277/09). Ustalenia zawarte w orzeczeniu o warunkowym umorzeniu postępowania karnego powinny zostać ocenione łącznie z pozostałym materiałem dowodowym zebranym w sprawie. Obowiązek ten został przez organy wykonany. Stanowisko odnośnie do wystąpienia materialnoprawnej przesłanki cofnięcia pozwolenia na broń organy przyjęły w związku z oceną posiadacza broni dokonaną na podstawie informacji wynikających tak z wyroku warunkowo umarzającego postępowanie karne z [...] kwietnia 2009 r., jak i wyroku Okręgowego Sądu Łowieckiego z [...] lipca 2009 r., oraz innych dowodów zgromadzonych w sprawie, tj. wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] września 2001 r., sygn. akt [...]. uchwale Zarządu Koła Łowieckiego "D." w D. z dnia [...] lipca 2008 r., uchwale Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego w G. z dnia [...] czerwca 2008 r. oraz opinii służbowej z Koła Łowieckiego "D." z 1 lutego 2010 r. Zadaniem sądu wojewódzkiego była zaś ocena, czy na podstawie informacji wynikających z materiału dowodowego pozyskanego w toku postępowania, których skarżący nie kwestionował, organy zasadnie wywiodły, że w stosunku do skarżącego obawy, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji były obiektywne i zasadne, a w konsekwencji powinny skutkować cofnięciem pozwolenia na broń. Podjęcie rozstrzygnięcia przez Sąd w oparciu o fragmentarycznie i błędnie oceniony stan faktyczny sprawy stanowi naruszenie art. 145 §1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe naruszenie uzasadnia uwzględnienie skargi kasacyjnej w zakresie postawionych w niej zarzutów naruszenia przepisów postępowania. 10. Wadliwe jest również stanowisko Sądu I instancji co do znaczenia orzeczenia Okręgowego Sądu Łowieckiego z [...] lipca 2009 r. Organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał w tym zakresie, że: "nie utożsamia wydanego orzeczenia przez Sąd Łowiecki z orzeczeniem powszechnych sądów karnych" (s. 3 decyzji pierwszoinstancyjnej). Ustalenia przyjęte w tym orzeczeniu przyjęto jednak jako jeden z elementów stanu faktycznego w sprawie administracyjnej, który podlegał ocenie organów w ramach swobodnej oceny dowodów przez pryzmat przesłanki z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Sąd I instancji niezasadnie zakwestionował znaczenie tego dowodu dla potrzeb rozstrzygnięcia sprawy wskazując, że orzeczenie Sądu Łowickiego nie może być utożsamione z wyrokiem sądu wymienionym w art. 15 ust. 1 pkt 6 omawianej ustawy. Dokonana przez Sąd formalna ocena mocy dowodowej orzeczenia Sądu Łowieckiego doprowadziła do nieuzasadnionego – w świetle art. 75 § 1 zd. pierwsze K.p.a.- przyjęcia, że orzeczenie to powinno zostać pominięte jako dowód w sprawie. Kodeks postępowania administracyjnego nakazuje w postępowaniu administracyjnym jako dowód dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Stanowisko przyjęte przez Sąd I instancji w tym zakresie skutkowało zaś nieusprawiedliwionym zaniechaniem kontroli ocen tego środka dowodowego, dokonanych w kontrolowanych decyzjach administracyjnych. Także zatem z tej przyczyny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. należało uznać za uzasadniony. 11. Powyższe względy nakazują uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd ten oceni, czy materiał dowodowy w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym został oceniony zgodnie z regułami wynikającymi z K.p.a. oraz czy uzasadniał zastosowanie przepisów prawa materialnego na podstawie których organy Policji cofnęły skarżącemu pozwolenie na posiadanie broni. W szczególności Sąd I instancji dokona analizy, czy stwierdzone wyrokiem sądu karnego fakt i okoliczności popełnienia przestępstwa, w połączeniu z innymi okolicznościami ustalonym w sprawie, przedstawiającymi fakty z życia strony, które mogą być ocenione jako istotne z punktu widzenia przesłanek z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, pozwalają uznać M. P. za osobę, która spełnia wymogi dostępu do reglamentowanego dobra jakim jest broń palna, lub czy uzasadniają obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co skutkować powinno cofnięciem pozwolenia na broń. 12. Na obecnym etapie postępowania, w związku z uwzględnieniem skargi kasacyjnej z uwagi na stwierdzone naruszenie przepisów postępowania, przedwczesna byłaby ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego – art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, poprzez błędne przyjęcie, że wobec sprawcy przewinień łowieckich z art. 42b ust. 2 pkt 1 i art. 52 pkt 6 Prawa łowieckiego nie zachodzi uzasadniona obawa, że może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Oceny tej dokona w toku ponownego rozpatrywania sprawy Sąd I instancji. 13. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 oraz 203 pkt 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.