II OSK 2658/12

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-04-03

Skład orzekający: Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Bożena Popowska, Dariusz Chaciński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postępowanie egzekucyjne w administracji dotyczące nakazu rozbiórki zbiornika wodnego może zostać umorzone z powodu wykonania obowiązku lub braku jego istnienia, mimo że organ egzekucyjny nie bada zasadności i wymagalności obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji administracyjnej?
Ratio decidendi
Organ egzekucyjny w postępowaniu egzekucyjnym nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, który wynika z ostatecznej decyzji administracyjnej. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić tylko w przypadku trwałej przeszkody uniemożliwiającej dalsze prowadzenie egzekucji, a nie na podstawie kwestionowania treści decyzji. Skarga kasacyjna została oddalona, ponieważ nie wykazano przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego ani naruszenia prawa.
Stan faktyczny
Skarżący A. D. i K. J. kwestionowali postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego nakazu rozbiórki zbiornika wodnego na ich działce. Twierdzili, że obowiązek został wykonany lub nie istniał, wskazując na naturalny charakter oczka wodnego i naruszenia przepisów ochrony środowiska. Organ egzekucyjny oraz sąd I instancji uznali, że obowiązek nie został wykonany w całości i postępowanie egzekucyjne jest dopuszczalne.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędziowie Sędzia NSA Bożena Popowska Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) Protokolant asystent sędziego Katarzyna Ślizak po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. D. i K. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 lipca 2012 r. sygn. akt II SA/Wr 60/12 w sprawie ze skargi A. D. i K.J. na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego zmierzającego do wyegzekwowania obowiązku polegającego na nakazie rozbiórki zbiornika wodnego oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 19 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Wr 60/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę A. D. i K. J. na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego zmierzającego do wyegzekwowania obowiązku polegającego na nakazie rozbiórki zbiornika wodnego. W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan sprawy. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...], D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu zażalenia K. J. i A. D., powołując się na art. 144 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T., nr [...], z dnia [...] września 2011 r., którym odmówiono umorzenia postępowania egzekucyjnego zmierzającego do wyegzekwowania obowiązku o charakterze niepieniężnym – polegającego na nakazie rozbiórki zbiornika wodnego usytuowanego na działce nr [...] w miejscowości Z., prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. Nr [...] i Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. W podstawie prawnej orzeczenia organu pierwszej instancji podano art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji wskazał, że zobowiązani do wykonania rozbiórki zbiornika wodnego usytuowanego na działce nr [...] w miejscowości Z. wnieśli o umorzenie postępowania egzekucyjnego argumentując, że w dniu wszczęcia postępowania obowiązek został wykonany. Organ odwoławczy stwierdził jednak, że egzekwowany obowiązek wynika z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T., nr [...], z dnia [...] sierpnia 2004 r., utrzymanej w mocy decyzją D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r. Co do ewentualnego wykonania obowiązku organ wyjaśnił, że wykonanie obowiązku polegać ma nie tylko na rozbiórce urządzeń towarzyszących, ale oznacza również zasypanie zbiornika wodnego, a czynność ta (co jest poza sporem) nie została wykonana przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Ze wskazanego faktu wywiódł także, że nie można twierdzić, iż egzekwowany obowiązek nie istniał. Skargę do sądu administracyjnego na opisane postanowienie wnieśli K.J. i A. D., którzy zarzucili, że zostało ono wydane z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego. Skarżący podkreślili, że organy obu instancji pominęły okoliczność, że w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego obejmującym teren wsi Z., gmina Z., należąca do nich działka oznaczona jest jako "RO – rola, ogrody" z oznakowaniem naturalnego oczka wodnego ("51 WS"). Zarzucili, że w decyzji nakładającej obowiązek oraz w tytułach wykonawczych nie dokonano istotnych ustaleń, co do zakresu rzeczywistych działań mogących podlegać egzekucji. Wskazali, że ich ingerencja w teren w istocie polegała jedynie na poprawieniu i zachowaniu jakości flory i fauny istniejących w naturalnym oczku wodnym. Potwierdzeniem pozostaje ustalenie przez organ w protokole oględzin i kontroli z dnia 27 maja 2004 r. zakresu ingerencji jedynie poprzez zaopatrzenie naturalnego oczka wodnego w dopływ wody gwarantującej utrzymanie lustra wody – wykopanie rowu i przy pomocy zastawki piętrzącej wodę do wysokości 40 cm. Stwierdzili, że swoim działaniem zachowali należytą staranność wynikającą m.in. z ustawy Prawo o ochronie środowiska. Skarżący zwrócili uwagę, że już w trakcie spisywania protokołu w roku 2004 wyraźnie oświadczyli, iż nie odbyła się budowa zbiornika wodnego, a jedynie wykonano roboty budowlane niewymagające pozwolenia na budowę. Ponadto wskazali, że przedłożona w postępowaniu ekspertyza z czerwca 2011 r. potwierdza naturalny charakter nabytej działki wraz z naturalnym oczkiem wodnym oraz oddziaływanie na ich działkę sąsiedniego stawu rybnego na poziom wody gruntowej. Ta okoliczność ma (wbrew twierdzeniu organu) ogromne znaczenie, albowiem istnieje powiązanie, które jednoznacznie stanowi o braku ustaleń w toku prowadzonego postępowania dowodowego w tej części, wobec podnoszonych przez stronę konsekwentnie tego rodzaju zarzutów. Skarżący podkreślili, że dysponują oświadczeniami Z. B. z dnia 9 grudnia 2011 r. oraz Z. C. z dnia 15 grudnia 2011 r., od urodzenia zamieszkałych we wsi T., na okoliczność, iż na ich działce już w chwili zakupu było "zagłębienie z wodą stojącą porośnięte trzciną i roślinami wodnymi". Ponadto stwierdzili, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do weryfikacji zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, gdyż jest organem wykonawczym wobec postępowania orzekającego i nie powinien przystępować do egzekucji, lecz dokonać zwrotu tytułu wykonawczego. Okoliczność, że ta sama osoba jest organem orzekającym i egzekucyjnym zarazem nie może powodować rażącego pogwałcenia powyższych zasad. Skarżący zarzucili organowi II instancji pogwałcenie przepisów Prawa ochrony środowiska (art. 77, 81, 97-100 i 127) oraz ustawy Prawo wodne (art. 2 pkt 1.3, art. 22, art. 24-26, art. 124 pkt 8) i wskazali, że wszelkie decyzje wydane z naruszeniem przepisów dotyczących ochrony środowiska, są nieważne z mocy prawa (art. 11 ustawy o ochronie środowiska w zw. z art. 81). Ponadto stwierdzili, że organ naruszył także przepisy prawa procesowego, albowiem wszystkie decyzje i postanowienia wydane zostały z naruszeniem zasad ogólnych, tj.: art. 6, art. 77 i art. 80 k.p.a. Wnieśli o rozpatrzenie skargi z uwzględnieniem oczywistej – ich zdaniem – okoliczności, iż wykonali w całości obowiązek będący następstwem wykopania rowu i zamontowania zastawki piętrzącej wodę tj. zakopali rów i usunęli zastawkę. Reasumując, zażądali stwierdzenia nieważności "wszystkich wyżej wymienionych decyzji i postanowień, w tym zaskarżonego postanowienia, w całości, ewentualnie umorzenia postępowania egzekucyjnego" oraz zasądzenia na ich rzecz kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi. Oddalając skargę wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 19 lipca 2012 r., II SA/Wr 60/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie brak było przesłanek, które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonego postanowienia. Specyfiką postępowania wykonawczego jest zasada, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Kwestię tę reguluje art. 29 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.; dalej: u.p.e.a.). Celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązków, wynikających z ostatecznej decyzji administracyjnej. Organ egzekucyjny nie jest władny uchylać, zmieniać bądź w inny sposób weryfikować decyzję administracyjną, która stając się decyzją ostateczną i nie będąc dobrowolnie wykonana podlega przymusowemu wykonaniu. Skoro zatem w postępowaniu egzekucyjnym nie ma możliwości dokonywania oceny prawidłowości ostatecznej decyzji podlegającej wykonaniu w trybie egzekucji administracyjnej, wszelkie argumenty skarżących kwestionujące zasadność nałożonego na nich ostateczną decyzją obowiązku nie mogły zostać uwzględnione zarówno w postępowaniu przed organami obu instancji, jak i w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Jak wynika z akt administracyjnych, ostateczna decyzja PINB w T. z dnia [...] sierpnia 2004 r., nr [...], nakazuje rozbiórkę zbiornika wodnego usytuowanego na działce nr [...] w miejscowości Z. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] listopada 2004 r., nr [...]. Ponadto decyzje organów nadzoru budowlanego nakazujące rozbiórkę wybudowanego zbiornika wodnego były przedmiotem postępowania nadzwyczajnego w trybie stwierdzenia nieważności i Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. odmówił stwierdzenia nieważności tych decyzji. Decyzję własną utrzymał w mocy decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 września 2008 r. (sygn. akt VII SA/Wa 999/08) oddalił skargę na tę decyzję. Z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. z dnia [...] sierpnia 2004 r. wynika, że nakazana rozbiórka dotyczy całego zbiornika wodnego, szczegółowo opisanego w uzasadnieniu tej decyzji. Tak więc dokonanie rozbiórki urządzeń towarzyszących temu zbiornikowi nie jest całkowitym wykonaniem powyższej ostatecznej i wykonalnej decyzji administracyjnej. Okoliczność, czy skarżący wykonali ten obowiązek jest w ich ocenie sporna, natomiast zdaniem organów orzekających w sprawie jest niewątpliwa. Mianowicie obowiązek ten nie został wykonany przed wszczęciem postępowania. Stąd zaprezentowane w skardze zarzuty odnoszą się w istocie do decyzji nakazującej rozbiórkę zbiornika wodnego, ponieważ bądź wskazują na niejednoznaczność jej postanowień, bądź podnoszą zarzut wykonania jej postanowień przez zasypanie rowu i likwidację ruchu wody w tym zbiorniku. Jak wyżej zaznaczono, w niniejszym postępowaniu zarówno organy administracyjne, jak i sąd administracyjny, nie są uprawnione do oceniania, czy orzeczony nakaz rozbiórki zbiornika wodnego został wydany prawidłowo. W rozpatrywanej sprawie istotne jest to, że decyzja nakazująca rozbiórkę przedmiotowego zbiornika wodnego jest ostateczna i podlega wykonaniu, nie wzruszono jej w trybie nadzwyczajnym, zostały wystawione tytuły wykonawcze (nr [...] i [...]) oraz że obowiązek wynikający z ostatecznej i wykonalnej decyzji nie został w całości wykonany. Skarżący, będący zobowiązanymi na gruncie postępowania egzekucyjnego, wnieśli o jego umorzenie. Zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela;10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. W myśl art. 7 § 3 u.p.e.a. stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy. Skarżący przemiennie podnoszą, że wykonali obowiązek bądź, że obowiązek nie istniał, gdyż na ich działce znajduje się naturalne oczko wodne, a nie budowla, którą można by rozebrać. W tym stanie rzeczy Sąd I instancji stwierdził, że orzekający w sprawie D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zasadnie przyjął, że postanowienie organu I instancji odmawiające umorzenia postępowania jest prawidłowe. Nie można było bowiem przyjąć, że obowiązek nałożony w decyzji został wykonany przed wszczęciem postępowania, jeżeli ustalenia poczynione przez organ egzekucyjny wskazywały na to, że zbiornik wodny nadal istnieje. Umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje tylko i wyłącznie w sytuacjach, gdy w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego wystąpi przeszkoda o charakterze trwałym, która powoduje, że dalsze prowadzenie postępowania stało się niemożliwe lub niecelowe. Zatem istotą umorzenia jest przerwanie prowadzonego postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Umorzenie postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie z przyczyn natury formalnej, gdy w danym konkretnym przypadku zaistniałym w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. W rozpoznawanej sprawie okoliczności takie nie zaszły, zatem brak było podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, a skarga podlegała oddaleniu w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 lipca 2012 r., II SA/Wr 60/12, wnieśli A. D. i K. J. Zaskarżając wyrok w całości zarzucili mu naruszenie: 1. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie naruszenie art. 145 § 1 pkt [1] lit. c p.p.s.a. w powiązaniu z § 2 tego przepisu i art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art 156 § 1 pkt 5 k.p.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. art. 151 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 k.p.c., a nadto przepisów art. 34 § 1 w zw. z art. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji; 2. przepisów prawa materialnego – art. 59 § 1 pkt 7 w zw. z art. 59 § 1 u.p.e.a. przez wadliwą wykładnię albowiem Sąd I instancji mimo, iż powołał przepis art. 59 § 1 u.p.e.a., to jednakże nie dostrzegł, iż wymagane już tylko cztery pierwsze przesłanki w przypadku ich zaistnienia skutkują bezpośrednim następstwem z art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. - umorzeniem postępowania. Niedopuszczalna egzekucja ma miejsce także wówczas, gdy zaistnieją przeszkody natury prawnej i faktycznej o charakterze trwałym, a także w przypadku niedopuszczalności egzekucji wynikającej z przepisów szczególnych odrębnych ustaw. Bowiem niedopuszczalność egzekucji to m.in. nieistnienie obowiązku jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego albo bezpośrednio z przepisu prawa - wówczas automatycznie spełnienie tych przesłanek skutkuje nieistnieniem obowiązku, a która to okoliczność stanowi trwałą przeszkodę do wszczęcia postępowania oraz jego prowadzenia. Zaś organ egzekucyjny ma obowiązek badać z urzędu na mocy przepisu art. 29 u.p.e.a. dopuszczalność egzekucji i to w każdym stadium postępowania. Egzekwowany obowiązek – zasypania terenu do poziomu zero nie jest zgodny ani z treścią decyzji, a tym bardziej z tytułem wykonawczym. Stąd egzekwuje się obowiązek niezgodnie z treścią tytułu wykonawczego – obowiązek jest niedookreślony co do rodzaju i sposobu jego wykonania. Ponadto skarżący kasacyjnie zarzucają naruszenie art. 11 w zw. z art. 81 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska, albowiem wskazany stan prawny wyklucza możliwość nakazanego działania, będącego czynem zagrożonym pod groźbą odpowiedzialności karnej za przestępstwo lub wykroczenie oraz odpowiedzialności cywilnej za czyn niedozwolony. Wobec powyższego skarżący kasacyjnie wnieśli o "uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub zmianę zaskarżonego wyroku Sądu I instancji i umorzenie postępowania egzekucyjnego w wyniku uchylenia wyroku Sądu I instancji i rozpoznania co do istoty sprawy." Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została udzielona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) – p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły. Skarga kasacyjna została oparta na obydwu podstawach kasacyjnych, określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. W związku z tym rozpatrzeniu w pierwszej kolejności, co do zasady, podlegać powinny zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, albowiem zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy, stanowiący podstawę wydanego wyroku, został ustalony bez naruszenia przepisów postępowania. W tym przypadku wszystkie zarzuty, oparte na drugiej podstawie kasacyjnej, nie odnoszą się do przedmiotu sprawy i mimo ich obszerności i nadmiernego rozbudowania w całości należy uznać je za niezasadne. W konsekwencji tego, jako że nie zostały skutecznie podważone ustalenia faktyczne, to również i zarzuty materialne nie znalazły usprawiedliwienia. Cała argumentacja skargi kasacyjnej opiera się na założeniu, że skarżący kasacyjnie nie wybudowali obiektu objętego nakazem rozbiórki, że istniał on już na nieruchomości w chwili jej zakupu przez skarżących kasacyjnie, co ma potwierdzać nowy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzony uchwałą Rady Gminy Z. z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...], z którego wynika, że działka nr [...] położona jest na terenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, zaś załącznik graficzny do planu (tak jak i w 2003 r.) potwierdza istnienie na przedmiotowej działce naturalnego oczka wodnego, oznaczonego "Ws". Zdaniem skarżących kasacyjnie do tej argumentacji nie odniosły się organy egzekucyjne i Sąd I instancji, co poza naruszeniem wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania naruszyło także przepisy prawa materialnego – art. 59 § 1 pkt 7 w zw. z art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.). Zdaniem skarżących kasacyjnie egzekwowany obowiązek zasypania terenu do poziomu zero nie jest zgodny ani z treścią decyzji, ani z tytułem wykonawczym, a wykonanie obowiązku zgodnie z żądaniem organu egzekucyjnego naraziłoby skarżących kasacyjnie na odpowiedzialność karną i cywilną wobec naruszenia przepisów o ochronie środowiska – art. 11 w zw. z art. 81 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska. Zauważyć w związku z tym należy, że w toku postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego obejmującego nakaz rozbiórki obiektu budowlanego, organ egzekucyjny nie jest uprawniony do dokonywania oceny zgodności z prawem decyzji nakładającej ten obowiązek (zob. wyrok NSA z dnia 26.06.2012 r., II OSK 495/11, LEX nr 1217441) i jest to stanowisko ugruntowane w orzecznictwie, wynikające w oczywisty sposób z art. 29 § 1 u.p.e.a. Ten ostatni przepis stanowi, że "Organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym." Badanie dopuszczalności egzekucji (§ 2) obejmuje natomiast to, czy obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, podlega egzekucji administracyjnej lub czy tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a. Zatem zaniechania, jakie skarżący kasacyjnie przypisują organom egzekucyjnym i Sądowi I instancji w zakresie badania okoliczności faktycznych i prawnych, w oparciu o które wydany został nakaz rozbiórki, wiążąc je ze wskazanymi w podstawie kasacyjnej przepisami p.p.s.a., k.p.a. i art. 18 i 34 § 1 p.u.e.a. – jest działaniem nie znajdującym potwierdzenia w powoływanych przepisach. O tym, czy objęty tytułem wykonawczym zbiornik wodny ma naturalny charakter, czy też został wykonany przez skarżących kasacyjnie bez stosownego pozwolenia, rozstrzygała ostateczna decyzja o nakazie rozbiórki i okoliczność ta nie podlega już badaniu w postępowaniu egzekucyjnym. Na marginesie zauważyć jedynie należy, że rozstrzygnięcie w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych podlega zaskarżeniu w osobnym trybie (art. 34 § 5 u.p.e.a.). Z całą też pewnością nakaz rozbiórki wynikający z ostatecznej decyzji administracyjnej podlega egzekucji administracyjnej (art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a.). W tytułach wykonawczych treść podlegającego egzekucji obowiązku została określona zaś tak samo, jak w ostatecznej decyzji (nakaz rozbiórki zbiornika wodnego; w tytule wykonawczym – pozostałej jego części, niewykonanej). Zarzuty skarżących kasacyjnie zmierzają w istocie do tego, aby za pomocą podważenia treści tytułu wykonawczego doprowadzić do zmiany nakazu wynikającego z ostatecznej decyzji administracyjnej, co jest niedopuszczalne. Do tego mogą służyć co najwyżej nadzwyczajne tryby, przewidziane w kodeksie postępowania administracyjnego, służące kwestionowaniu decyzji ostatecznych. Z postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o nakazie rozbiórki skarżący kasacyjnie już zresztą korzystali, z negatywnym dla siebie skutkiem. Skarżący kasacyjnie nie wykazali więc ani niedopuszczalności egzekucji administracyjnej (art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.), ani rozbieżności pomiędzy egzekwowanym obowiązkiem a treścią obowiązku wynikającego z decyzji – pkt 3 § 1 art. 59 u.p.e.a., ani tego, że nałożony obowiązek wykonali przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego (pkt 1), ani żadnej innej przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny nie może też badać treści obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego, w kontekście przepisów o ochronie środowiska, o czym była już mowa wyżej (art. 29 § 1 u.p.e.a.). Co najmniej wątpliwa jest też jakakolwiek odpowiedzialność skarżących kasacyjnie za działania wynikające z wykonania ostatecznej decyzji administracyjnej, jeśli nastąpi ono zgodnie z tytułem wykonawczym. Powołując zaś przed właściwymi podstawami kasacyjnymi przepisy art. 3 § 1 w zw. z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (p.u.s.a.) w powiązaniu z art. 3 § 2-3 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie wskazali, że Sąd I instancji nie kierował się kryterium legalności i dokonał wadliwej oceny nie tylko ustaleń, dokonanych przez organ administracji publicznej, ale naruszył też prawo materialne. Stwierdzić więc należy, że jeżeli podnosząc zarzuty naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a oraz art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a., skarżący kasacyjnie w istocie zmierzają do podważenia oceny prawnej poczynionej przez Sąd I instancji, to nie może być to skuteczne, gdyż przepisy te zakreślają jedynie zakres sądowej kontroli działalności organów administracji, natomiast sposób przeprowadzania tej kontroli regulowany jest w dalszych przepisach p.p.s.a., bez powołania których nie można uznać zarzutów naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a oraz art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. za umożliwiające przeprowadzenie pełnej kontroli kasacyjnej orzeczenia sądu pierwszej instancji. Jeśli więc pozostałe zarzuty również okazały się nieusprawiedliwione, to mając to na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło