II OSK 3004/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-06-14
Skład orzekający: Anna Łuczaj, Grzegorz Czerwiński, Marta Laskowska - Pietrzak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy doręczenie decyzji organu pierwszej instancji osobie, która złożyła nieczytelny podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, może być uznane za skuteczne doręczenie w trybie art. 43 K.p.a. i czy w przypadku ustanowienia pełnomocnika przed wysyłką decyzji, doręczenie powinno nastąpić do rąk pełnomocnika?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że doręczenie decyzji osobie, która złożyła nieczytelny podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, nie spełnia wymogów art. 43 K.p.a., co skutkuje brakiem rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania. Sąd stwierdził również, że nie można jednoznacznie ustalić, czy pełnomocnik strony zgłosił swój udział przed wysyłką decyzji, co wyklucza konieczność doręczenia jej pełnomocnikowi. Mimo błędnego uzasadnienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, rozstrzygnięcie o uchyleniu postanowienia o uchybieniu terminu zostało uznane za prawidłowe.Stan faktyczny
Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. K. [...] w K. wniosła odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa ustalającej warunki zabudowy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie postanowieniem stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania, uznając, że decyzja została skutecznie doręczona A. N. w dniu 13 listopada 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił to postanowienie, uznając doręczenie za wadliwe z uwagi na możliwość ustanowienia pełnomocnika przed wysyłką decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że doręczenie było wadliwe z powodu nieczytelnego podpisu na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, co uniemożliwiło identyfikację odbiorcy jako domownika, ale jednocześnie stwierdził brak dowodów na to, że pełnomocnik został ustanowiony przed wysyłką decyzji.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) Sędzia del. WSA Marta Laskowska - Pietrzak Protokolant sekretarz sądowy Aleksandra Tokarczyk po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 sierpnia 2015 r. sygn. akt II SA/Kr 498/15 w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. K. [...] w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 11 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 498/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu skargi Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. K. [...] w K. uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w zakresie odwołania Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. K. [...] w K.
Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku M. H. ustalił warunki zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego pod nazwą budowa zespołu budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej z garażami wbudowanymi, drogą wewnętrzną, zjazdem oraz budową sieci wododno-kanalizacyjnej wraz z przebudową drogi dojazdowej przy ul. M. w K.
Od ww. decyzji w dniu [...] listopada 2014 r. odwołania wnieśli Z. B., R. B. oraz Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. K. [...] w K.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie stwierdziło, że odwołanie wniesione zostało z uchybieniem przewidzianego dla niego terminu.
W uzasadnieniu SKO zwróciło uwagę, że jak wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru, decyzja została skutecznie doręczona Z. B., R. B., jak i też A. N., reprezentującej Wspólnotę Mieszkaniową Nieruchomości przy ul. K. [...] w K., w dniu [...] listopada 2014 r.
Zgodnie z art. 129 § 2 K.p.a. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Skoro skarżona decyzja została doręczona odwołującym się stronom w dniu 13 listopada 2014 r., koniec terminu do wniesienia odwołania nastąpił zatem wraz z upływem dnia 27 listopada 2014 r., tymczasem złożenie odwołań nastąpiło w dniu 28 listopada 2014 r., a zatem już po upływie 14 dniowego terminu. Jednocześnie SKO wskazało, że wprawdzie art. 58 § 1 K.p.a. przewiduje możliwość przywrócenia terminu, jednakże wyłącznie na prośbę zainteresowanego złożoną w nieprzywracanym terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a żadna ze stron odwołujących się prośby takiej we wskazanym wyżej terminie nie złożyła.
W skardze z dnia [...] marca 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. K. [...] w K. domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Skarżąca Wspólnota zarzuciła, że postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania zostało wydane z naruszeniem art. 7, art. 77, art. 40 § 2, art. 42 § 1, art. 43, art. 46 § 1 i 2, art. 80, art. 134 w zw. z art. 129 § 2, art. 107 w zw. z art. 126 K.p.a.
Zdaniem Wspólnoty, doręczenie decyzji było wadliwe, a zatem skutek w postaci doręczenia decyzji nigdy nie nastąpił i w konsekwencji termin do wniesienia odwołania od decyzji nie rozpoczął biegu. Według Wspólnoty błędem było podjęcie próby doręczenia decyzji stronie zamiast jej pełnomocnikowi, który w dniu 12 listopada 2014 r. zgłosił się w sprawie, jako pełnomocnik Wspólnoty Mieszkaniowej.
Wspólnota zarzuciła także, że doręczenie decyzji było wadliwe, ponieważ organ II instancji nie badając szczegółowo stanu faktycznego błędnie i bez przeprowadzenia stosownego postępowania wyjaśniającego przyjął, że decyzja została skutecznie doręczona A. N. reprezentującej Wspólnotę Mieszkaniową Nieruchomości przy ul. K. [...] w K. Tymczasem na stanowiącym wyłączną podstawę tych ustaleń, zalegającym w aktach zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki, obok nieczytelnego podpisu odbiorcy nie została wskazana data odbioru, a data 13 listopada 2014 r. widnieje obok podpisu osoby doręczającej i została przez nią podana (skarżący powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego siedzibą w Warszawie z dnia 17 marca 2009 r., VI SA/Wa 146/0, gdzie w ocenie Sądu odbierający przesyłkę obowiązany jest potwierdzić fakt doręczenia własnym podpisem oraz własnoręcznie wskazać datę doręczenia, gdyż tylko wówczas pokwitowanie to będzie spełniało funkcję dowodu potwierdzającego fakt doręczenia w określonej dacie). Co więcej, osoba doręczająca zaznaczyła, że przesyłka została doręczona do rąk dorosłego domownika, tymczasem złożony przez odbierającego przesyłkę podpis nie należy do żadnej z osób zamieszkujących pod adresem ul. K. [...] w K. Powyższe wskazuje, zdaniem Wspólnoty, na uchybienia SKO przy badaniu zebranego materiału dowodowego i dokonanie błędnych ustaleń faktycznych.
Zdaniem Wspólnoty organ II instancji uwzględniając oczywiste braki odbioru decyzji powinien zebrać wyczerpujący materiał dowodowy co do terminowości wniesienia odwołania i prawidłowości doręczenia decyzji. W ocenie Wspólnoty, nie można przyjąć, że decyzja została odebrana przez A. N. lub przez dorosłego domownika, ani też że datą odbioru decyzji jest dzień 13 listopada 2014 r. Nadto z uwagi na powyższe, należy dać wiarę twierdzeniom Wspólnoty, że decyzję ze skrzynki oddawczej wyjął mąż A. N. w dniu 14 listopada 2014 r. i że ta data jest datą doręczenia decyzji, a zatem termin do wniesienia odwołania został przez stronę skarżącą dochowany.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o oddalenie skargi. Organ podniósł, iż Wspólnota wniosła o uchylenie przedmiotowego postanowienia w całości, jednocześnie nie konkretyzując zarzutów dotyczących uchybienia terminu w zakresie odwołań wniesionych przez Z. B. oraz R. B. Zatem, zdaniem organu II instancji, Wspólnota w istocie nie kwestionując prawidłowości i skuteczności doręczenia w dniu 13 listopada 2014 r. decyzji Z. B. i R. B., żąda uchylenia postanowienia także w części, która odnosi się do nieterminowości złożonych przez Z. B. i R. B. odwołań. Z powyższych względów organ uznał, że wyrażone w skardze żądanie uchylenia skarżonego postanowienia w całości jest bezpodstawne. W zakresie zarzutów dotyczących postanowienia w części odnoszącej się do uchybienia terminu do wniesienia odwołania przez Wspólnotę Mieszkaniową Nieruchomości przy ul. K. [...] w K. organ zaznaczył, że zwrotne poświadczenie odbioru decyzji adresowanej do A. N. nie zawiera braków, które uprawniałyby twierdzenie o uzasadnionych wątpliwościach, co do uprawnień i statusu osoby, która złożyła podpis odbierając przesyłkę, a oznaczonej jako dorosły domownik oraz co do daty, którą przy swoim podpisie podała osoba doręczająca przesyłkę. Wspomniane braki nie były również na tyle istotne, aby uzasadniać podjęcie szczególnego postępowania dowodowego w tym zakresie. Organ stanął na stanowisku, że podniesione przez Wspólnotę zarzuty nie obalają domniemania prawidłowego doręczenia decyzji. Kwestię prawidłowości doręczenia w związku ze skierowaniem decyzji nie do pełnomocnika strony, który pełnomocnictwo złożył do organu l instancji w dniu 12 listopada 2014 r., już po wydaniu decyzji z dnia [...] listopada 2014 r., ale na dzień przed jej doręczeniem stronie, organ II instancji pozostawił do uznania Sądu.
W piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2015 r. pełnomocnik skarżącej doprecyzował zakres zaskarżenia w ten sposób, że wniósł o uchylenie postanowienia z dnia [...] lutego 2015 r. w zakresie dotyczącym Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. K. [...] w K.
Wyrokiem z dnia 11 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 498/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] lutego 2015 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w zakresie odwołania Wspólnoty Mieszkaniowej.
W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są zasadne.
Zdaniem Sądu, kwestią bezsporną w sprawie jest fakt, iż decyzja Prezydenta Miasta Krakowa doręczona została A. N. w dniu 13 listopada 2014 r., a więc 14 dniowy termin do wniesienia odwołania upłynąłby w dniu 27 listopada 2014 r. Sporne natomiast jest to, czy doręczenie dokonane było w sposób prawidłowy.
Warunkiem skuteczności wniesienia odwołania jest zachowanie ustawowego terminu. Zgodnie bowiem z art. 129 K.p.a. odwołanie należy wnieść w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, przy czym przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym doręczono decyzję (art. 57 § 1 K.p.a.). Prekluzyjny termin do wniesienia odwołania dotyczy osób, którym decyzja została doręczona. Z kolei art. 134 K.p.a. stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Zasadą jest, że pisma w postępowaniu administracyjnym doręcza się adresatowi w mieszkaniu osobiście, względnie - w przypadku nieobecności - dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi (art. 42 K.p.a. i art. 43 K.p.a.).
Zgodnie z art. 40 § 2 K.p.a. jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Jeżeli ustanowiono kilku pełnomocników, doręcza się pisma tylko jednemu pełnomocnikowi. Strona może wskazać takiego pełnomocnika.
W orzecznictwie i doktrynie powszechnie panuje pogląd, że bezskuteczne jest doręczenie pisma tylko stronie, jeżeli ustanowiła ona pełnomocnika (G. Łaszczyca, Komentarz do art. 40 K.p.a. w: G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks Postępowania administracyjnego. Komentarz. Zakamycze 2005, s. 508). Doręczenie w swych skutkach oznacza rozpoczęcie biegu terminu przewidzianego w art. 129 § 2 K.p.a. do złożenia odwołania. Kontrolując legalność opartego na przepisie art. 134 K.p.a. postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, którym stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez skarżącą należało zatem stwierdzić czy w okolicznościach rozpatrywanej sprawy prawidłowe było doręczenie decyzji organu I instancji do rąk strony, a nie jej pełnomocnika.
W sprawie kluczowe znaczenie ma fakt, iż w dniu 12 listopada 2014 r. w Wydziale Architektury i Urbanistyki UMK stawiła się M. L. przedstawiając upoważnienie udzielone przez radcę prawnego W. R. do przeglądania akt sprawy. Do upoważnienia dołączone zostało pełnomocnictwo udzielone przez Wspólnotę Mieszkaniową Nieruchomości radcy prawnemu W. R. Dokumenty te wszyte zostały przed rozdzielnikiem zawierającym adresatów decyzji z [...] listopada 2014 r. (k. 158), a która została następnie doręczona przez pracownika organu w dniu 13 listopada 2014 r. Nie można w tych okolicznościach stwierdzić z całą stanowczością czy pełnomocnictwo wpłynęło przed czy po skierowaniu decyzji do ekspedycji. Miał z tym problem także organ albowiem brak jest w tym przedmiocie jakichkolwiek ustaleń. W tym stanie rzeczy przywołane wątpliwości muszą zostać uwzględnione na korzyść strony skarżącej, a to skutkować musiało uwzględnieniem skargi i przyjęciem za nieprawidłowe stanowisko Kolegium, iż strona skarżąca nie dotrzymała czternastodniowego terminu do złożenia odwołania. Wobec nieprawidłowego doręczenia skarżonej decyzji stronie, nie zaś ustanowionemu pełnomocnikowi, nie rozpoczął w ogóle bieg terminu do wniesienia odwołania.
Nadto Sąd stwierdził, iż argumenty skargi dotyczące, tego że przedmiotowa przesyłka nie została skutecznie doręczona dorosłemu domownikowi, gdyż podpis widniejący na zwrotce nie należy do męża A. N. oraz brak jest wskazania daty przy podpisie domownika, nie mogłyby odnieść skutku.
Sąd stwierdził, że w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym stwierdzono, iż "w art. 46 § 1 K.p.a. ustawodawca stawia jedynie wymóg własnoręcznego podpisu adresata służącego potwierdzeniu daty doręczenia pisma, natomiast data doręczenia pisma nie musi być własnoręcznie wpisana przez adresata. Przepis art. 46 § 1 K.p.a. nie wyklucza zatem oznaczenia daty doręczenia pisma także w inny sposób, tj. odciskiem datownika, lub wpisaniem tej daty przez inną osobę, jeżeli adresat nie wpisał tej daty." (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 września 2014 r. I OSK 940/13).
Ponadto Sąd podzielił również pogląd NSA w kwestii prawidłowego doręczenia zastępczego dokonanego do rąk dorosłego domownika wynikający z postanowienia z dnia 20 maja 2014 r. wydanego w sprawie I OSK 1099/14, w którym stwierdzono, że "dla skutecznego doręczenia pisma wystarczy, aby na podpisywanym przez domownika potwierdzeniu odbioru pisma znajdowała się informacja, że doręczenie następuje, jeżeli osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi. Jeżeli na odwrocie poświadczenia odbioru pisma nie podkreślono, że doręczenia dokonano dorosłemu domownikowi zaznaczając lub wskazując jednocześnie, że osoba ta podjęła się oddać przesyłkę adresatowi, to doręczenie nie spełnia wymogów z art. 40 § 1 ani z art. 43 K.p.a." Zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji dla A. N., spełnia powyższe wymogi. Okoliczność natomiast, że podpis na dowodzie doręczenia nie pochodzi od żadnego z domowników mogłaby być przedmiotem badana jedynie w sytuacji złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, co w niniejszej sprawie nie mało miejsca.
W konsekwencji, zdaniem Sądu, zaistniała konieczność uwzględnienia skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie stwierdzające uchybienie do wniesienia przez stronę skarżącą odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa, jako wydanego z naruszeniem art. 40 § 2 w zw. z art. 134 K.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę kasacyjną wniósł M. H. podnosząc zarzuty naruszenia:
1. art. 151 P.p.s.a poprzez jego niezastosowanie i nieoddalenie w całości skargi Wspólnoty Mieszkaniowej na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] lutego 2015 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne ustalenie stanu faktycznego skutkujące przyjęciem, iż doszło do naruszenia przepisów postępowania, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.
a. art. 40 § 2 K.p.a., podczas gdy skarżąca nie ustanowiła pełnomocnika przed doręczeniem jej postanowienia, a co za tym idzie brak było obowiązku doręczenia decyzji organu I stopnia pełnomocnikowi;
b. art. 134 K.p.a., podczas gdy postanowienie zostało wydane zgodnie z prawem wobec przyjęcia przez SKO, że w sprawie nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji organu I stopnia skarżącej.
Zdaniem skarżącego kasacyjnie ustalony przez Sąd I instancji stan faktyczny w przedmiocie doręczenia skarżącej decyzji organu I stopnia należy uznać za błędny, co skutkowało przyjęciem, że wydanie postanowienia Kolegium nastąpiło z naruszeniem prawa. Pomimo zasadnego przyjęcia przez Sąd I instancji, że decyzja organu I stopnia została doręczona A. N. w sposób prawidłowy, to dopatrzył się on uchybienia w zakresie konieczności doręczenia tej decyzji pełnomocnikowi, który w dniu 12 listopada 2014 r. złożył dokument pełnomocnictwa w Wydziale Architektury i Urbanistyki Urzędu Miasta Krakowa. Sąd I instancji stwierdził bowiem, że nie ma pewności co nastąpiło wcześniej; złożenie pełnomocnictwa czy ekspedycja decyzji organu I stopnia, dlatego też dokonał interpretacji tej okoliczności na korzyść skarżącej.
Sąd I instancji nie dostrzegł także faktu, iż skarżąca złożyła w dniu 28 listopada odwołanie od decyzji I stopnia, w którym nie wskazywała na okoliczność wadliwego doręczenia decyzji, jak również niedoręczenia jej ustanowionemu pełnomocnikowi. Powyższy fakt przemawia za uznaniem, iż twierdzenia skarżącej w zakresie prawidłowości doręczenia zmierzają de facto do przywrócenia terminu do odwołania od decyzji organu I stopnia, które nie zostało złożone w terminie w wyniku zaniechania skarżącej. Jeżeli zatem skarżąca posiadałaby wątpliwości, co do prawidłowości doręczenia decyzji organu I stopnia, to będąc reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika musiałaby podnieść przedmiotowe okoliczności już na etapie odwołania. Tymczasem dopiero po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, skarżąca podniosła szereg zarzutów co do naruszenia przepisów K.p.a.
Sąd I instancji nie wziął zatem pod uwagę rzeczywistego przebiegu postępowania zainicjowanego wydaniem decyzji organu I stopnia i nie uwzględnił kompletnej bierności skarżącej, która pomimo wiedzy o rzekomych nieprawidłowościach w doręczeniu decyzji organu I stopnia, nie odniosła się do tych okoliczności w odwołaniu. Okoliczność wydania decyzji była wiadoma pełnomocnikowi już w dniu 12 listopada 2014 r. (tj. od czasu przeglądania akt sprawy), a pomimo tego faktu nie zgłosił on żadnych zastrzeżeń w przedmiocie doręczenia, aż do chwili wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na postanowienie SKO.
W tym kontekście należy również rozpatrywać wydanie postanowienia. SKO wydało swoje rozstrzygnięcie w oparciu o materiał zgromadzony w aktach postępowania tj. zwrotne potwierdzenie odbioru przez A. N., które zostało doręczone prawidłowo w dniu 13 listopada oraz w oparciu o treść złożonego przez skarżącą odwołania. SKO przyjęło zatem, że o ile nie istnieją wątpliwości co do doręczenia przesyłki, jak również skarżąca nie podnosi żadnych zastrzeżeń czy zarzutów dotyczących doręczenia przesyłki w treści odwołania, to jedyną możliwą decyzją było wydanie postanowienia, stwierdzającego uchybienie terminu. Ustawodawca nie nakłada przy tym na organ administracji obowiązku dodatkowego postępowania wyjaśniającego przy bierności strony. Jak stwierdził bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 maja 1998 r. (I SA/Ka 1605/96): "Nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji. gdy nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. Z treści przepisów nakładających wspomniane wyżej obowiązki nie daje się w szczególności wyprowadzić konkluzji, iż organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ta ostatnia - mimo wezwania - środków takich nie przedstawia. Nie można bowiem w takim przypadku założyć, że przy bierności strony cały ciężar dowodzenia faktów mających przemawiać przeciwko ustaleniom poczynionym przez organy administracji spoczywa na tych organach."
Sąd I instancji błędnie ocenił, iż postanowienie wydane zostało z naruszeniem prawa. Niezrozumiałym jest dlaczego skarżąca nie podnosiła zarzutów w zakresie doręczenia decyzji organu I stopnia jej pełnomocnikowi. Zachowanie takie jest w ocenie skarżącego kasacyjnie próbą ratowania utraconego przez skarżącą terminu i nie powinno wpływać na zasadność i legalność wydanego postanowienia.
Słusznie stwierdził Sąd I instancji, iż kwestia przyczyn ewentualnego niezawinionego niedochowania terminu przez skarżącą powinna być badana w postępowaniu z wniosku o jego przywrócenie. Brak jest bowiem możliwości kwestionowania rozstrzygnięcia decyzji procesowej SKO w sytuacji, w której organ ten nie miał żadnych podstaw do przyjęcia nieprawidłowości doręczenia, w szczególności brak było wątpliwości zgłaszanych w tym zakresie przez skarżącą reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika na odpowiednim etapie postępowania tj. w odwołaniu od decyzji organu I stopnia.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, zdaniem skarżącego kasacyjnie, brak jest podstaw do uznania, że postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów K.p.a. SKO w sposób prawidłowy, na podstawie zebranego w sprawie materiału, stwierdziło, iż skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia odwołania. Wszelką dalszą aktywność skarżącej po wydaniu postanowienia - w tym zarzuty dotyczące niedoręczenia decyzji organu I stopnia jej pełnomocnikowi - należy ocenić jako próbę przywrócenia utraconego terminu do wniesienia odwołania i wynajdywaniem post factum zarzutów, które mogłyby okazać się skuteczne. Organ I stopnia zna konsekwencje prawne zgłoszenia się do sprawy pełnomocnika i z pewnością doręczyłby mu pismo jeżeli zgłoszenie to nastąpiłoby przed ekspedycją decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez M. H. nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zaskarżony wyrok, mimo błędnego uzasadnienia odpowiada bowiem prawu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodzić należy się z argumentami skargi kasacyjnej, że brak jest dostatecznych danych do przyjęcia, że pełnomocnik Wspólnoty zgłosił swój udział w postępowaniu administracyjnym zanim decyzja organu administracji została wysłana stronom postępowania.
Nie ulega wątpliwości, że w dniu 12 listopada 2014 r. w siedzibie organu administracji akta sprawy przeglądała M. L. W aktach sprawy znajduje się oświadczenie z jej podpisem oraz datą "12.11.2014 r. godz. 11:40" (k – 157 akt administracyjnych). Osoba ta przedłożyła upoważnienie do przeglądania akt sprawy udzielone jej przez radcę prawnego W. R. (k – 156 akt administracyjnych) oraz pełnomocnictwo udzielone radcy prawnemu W. R. przez Wspólnotę Mieszkaniową Nieruchomości K. [...] w K. do reprezentowania Wspólnoty w tej sprawie (k – 155 akt administracyjnych). W oparciu o akta sprawy nie sposób jednak ustalić, czy zgłoszenie pełnomocnika Wspólnoty do udziału w sprawie nastąpiło przed wysyłką decyzji czy po jej wysyłce. Sam fakt umieszczenia w aktach pełnomocnictwa przed rozdzielnikiem zawierającym adresatów decyzji z [...] listopada 2014 r. nie może być wystarczającą podstawą do przyjęcia, że zgłoszenie pełnomocnika do udziału w postępowaniu nastąpiło przed wysyłką decyzji stronom postępowania. W konsekwencji brak jest wystarczających podstaw do przyjęcia, że dla skutecznego doręczenia decyzji należało doręczyć ją pełnomocnikowi Wspólnoty Mieszkaniowej.
Mimo wyrażenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnego stanowiska, że decyzja organu I instancji powinna zostać doręczona pełnomocnikowi Wspólnoty samo rozstrzygnięcie Sądu uznać należało za prawidłowe. Wbrew twierdzeniom Sądu I instancji nie można uznać, że doszło do doręczenia przedstawicielowi Wspólnoty decyzji organu I instancji poprzez doręczenie domownikowi A. N..
Z art. 43 K.p.a. wynika, że w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Doręczenie pisma domownikowi jest odstępstwem od zasady doręczania pism bezpośrednio adresatowi. Doręczenie pisma domownikowi wywołuje taki skutek jakby pismo zostało doręczone samemu adresatowi. Stąd też nie może być żadnych wątpliwości, że przesyłka została doręczona właśnie domownikowi. Na podstawie zwrotnego potwierdzenia odbioru musi istnieć możliwość zidentyfikowania osoby odbierającej pismo jako domownika adresata tego pisma. Domownik powinien więc złożyć czytelny podpis na zwrotnym poświadczeniu odbioru zawierający imię i nazwisko. Jeśli podpis jest nieczytelny, to obok podpisu powinna znaleźć się adnotacja, że pismo odebrał na przykład mąż, siostra, syn, matka. Tylko spełnienie tych wymogów pozwala na zidentyfikowanie osoby odbierającej pismo i ustalenia, czy odbioru dokonał domownik.
W rozpoznawanej sprawie ww. wymogi, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie zostały spełnione. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji znajduje się nieczytelny podpis. W oparciu o ten podpis nie jest możliwe zidentyfikowania osoby, której doręczono pismo. Na innych zwrotnych potwierdzeniach odbioru pism kierowanych do skarżącej kasacyjnie, znajdujących się w aktach sprawy, takiego podpisu nie ma. Pisma były odbierane bezpośrednio przez A. N. (k - 86 akt administracyjnych), przez jej męża M. N. ( k - 77, 130 akt administracyjnych), M. B. (k - 71), który określany jest jako "zarządca". Jedna z przesyłek została awizowana i nieodebrana (k - 44 akt administracyjnych).
Mając na uwadze przytoczone wyżej okoliczności stwierdzić należy, że doręczenie przeznaczonej dla skarżącej kasacyjnie decyzji osobie, która złożyła nieczytelny podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru nie może być uznane za spełniające wymogi doręczenia w trybie art. 43 K.p.a. Wskazana na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji data odebrania decyzji nie może być uznana za datę, od której rozpoczął się bieg terminu do złożenia środka odwoławczego przez skarżącą kasacyjnie.
Nie ulega wątpliwości, że decyzja została skarżącej kasacyjnie doręczona, gdyż faktu tego skarżąca kasacyjnie nie kwestionuje. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należy dać wiarę twierdzeniom A. N., że jej mąż wyjął skierowaną do niej korespondencję ze skrzynki pocztowej w dniu 14 listopada 2015 r. a następnie ją jej przekazał. Nie ma żadnych uzasadnionych podstaw do kwestionowania tego twierdzenia. Tym samym za dzień doręczenia przedstawicielce Wspólnoty Mieszkaniowej decyzji organu I instancji należy przyjąć dzień 14 listopada 2015 r. i od tego dnia powinien być liczony termin do złożenia środka odwoławczego. To z kolei oznacza, że odwołanie Wspólnoty Mieszkaniowej zostało wniesione w terminie.
Skutkiem wydania wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie obowiązkiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego będzie merytoryczne rozpoznanie odwołania od decyzji organu I instancji wniesionego przez Wspólnotę Mieszkaniową.
Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło