II OSK 3065/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-10-25
Skład orzekający: Marzenna Linska - Wawrzon, Roman Ciąglewicz, Mirosław Gdesz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy służebność przechodu i przejazdu ustanowiona dla konkretnego celu (obsługa sklepu spożywczego) może być wykorzystana do zapewnienia dostępu do części mieszkalnej planowanego budynku usługowo-mieszkalnego w ramach postępowania o ustalenie warunków zabudowy?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że służebność drogowa ustanowiona dla konkretnego celu gospodarczego (obsługa sklepu spożywczego) nie może być traktowana jako "odpowiednia służebność" zapewniająca dostęp do drogi publicznej dla planowanej części mieszkalnej budynku usługowo-mieszkalnego. Niewłaściwe zastosowanie art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przez organy i Sąd I instancji, polegające na uznaniu tej służebności za wystarczającą, skutkowało uchyleniem zaskarżonego wyroku oraz decyzji organów obu instancji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia warunków zabudowy dla budynku usługowo-mieszkalnego. Organy administracji ustaliły warunki zabudowy, uznając m.in. że teren inwestycji posiada dostęp do drogi publicznej poprzez służebność przechodu i przejazdu ustanowioną na działce skarżącej. Służebność ta została pierwotnie ustanowiona dla zapewnienia dostępu do sklepu spożywczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA oraz decyzje organów obu instancji, uznając, że służebność nie jest odpowiednia dla planowanej części mieszkalnej budynku.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta O. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...]; zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz A. K. kwotę 1500 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon Sędziowie Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Pilip po rozpoznaniu w dniu 25 października 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 lipca 2017 r. sygn. akt II SA/Po 185/17 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz A. K. kwotę 1500 (jeden tysiąc pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
1.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 6 lipca 2017 r. sygn. II SA/Po 185/17, oddalił skargę A. K. (dalej skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z [...] grudnia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy.
Powyższy wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
1.2. Prezydent O. decyzją z [...] sierpnia 2016 r. nr [...], ustalił warunki zabudowy dla inwestycji obejmującej budowę budynku usługowo-mieszkalnego z infrastrukturą techniczną i zagospodarowaniem terenu przy ul. [...] w O., oznaczenie geodezyjne: obręb [...] działka nr [...]. Prezydent stwierdził, że co najmniej jedna działka dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób który pozwoliłby na określeni zgodnie z wnioskiem wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu istniejąca zabudowa mieszkaniowa wielorodzinna i usługowa oraz, że teren inwestycji posiada dostęp do drogi publicznej tj. ul.[...], w decyzji określa się dostęp komunikacyjny z ul. [...] i pośredni przez działkę nr [...] na zasadzie służebność a istniejące uzbrojenie terenu jest wystarczające dla zamierzenia budowlanego.
1.3. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z [...] grudnia 2016 r. utrzymało w mocy ww. decyzję Prezydenta O.. W szczególności Kolegium stwierdziło, że z analizy urbanistycznej wynika, iż na obszarze analizowanym dominuje zabudowa mieszkaniowa wielorodzinna z zabudową gospodarczą i usługową. Linię zabudowy wyznaczono jako kontynuację istniejącej linii zabudowy, w linii rozgraniczającej ul. [...]. Zdaniem Kolegium, wskaźnik dla przedmiotowej inwestycji, wynoszący 100%, będzie stanowił kontynuację intensywności zabudowy. Podniesiono również, że przedmiotowa inwestycja ma zapewniony dostęp do drogi publicznej - zarówno bezpośredni od ul. [...], jak również pośredni na zasadzie służebności przez działkę nr [...]. Jak bowiem wynika z wyroku Sądu Rejonowego w Ostrowie Wielkopolskim z [...] grudnia 2006 r. sygn. akt [...], załączonego do materiału dowodowego niniejszej sprawy, służebność gruntowa przez działkę nr [...] obciążona prawem przechodu i pojazdu na rzecz każdoczesnych właścicieli przedmiotowej działki nr [...] i przebiega począwszy od ulicy [...] wzdłuż działki [...].
2. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła skarżąca ograniczenie jej prawa własności i uprawnień właścicielskich do działki nr [...]. Wskazała, że służebność przechodu i przejazdu przez jej działkę - ustanowiona w celu umożliwienia dostępu do drzwi zaplecza istniejącego wówczas sklepu spożywczego usytuowanego na działce ewidencyjnej nr [...], obecnie ma służyć dostępowi do części mieszkalnej planowanego budynku. 3. Odpowiadając na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.
4. Uczestnicy postępowania I. G. i R. G. również wnieśli o jej oddalenie.
5. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu powołanym na wstępie wyrokiem z 6 lipca 2017 r. powyższą skargę oddalił, wskazując jednak błędnie w uzasadnieniu wyroku, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd I instancji nie podzielił zarzutów skarżącej, że analiza funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu została przeprowadzona w oparciu o źle wyznaczony obszar analizowany. Wyniki analizy urbanistycznej wykazały, że spełniony jest warunek określony w art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (wówczas - Dz.U. z 2016 r. poz. 788 ze zm.; dalej upzp), planowany budynek będzie nawiązywał funkcję do występującej w sąsiedztwie zabudowy, a jego parametry jak obowiązująca linia nowej zabudowy, wskaźnik wielkości powierzchni nowej zabudowy w stosunku do powierzchni działki, szerokość elewacji frontowej, wysokość górnej krawędzi elewacji frontowej, jej gzymsu lub attyki oraz geometrię dachu zostały ustalone zgodnie z prawem.
Sąd I instancji zgodził się z ustaleniami organów, iż spełniony został warunek, o którym mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2 upzp – teren inwestycji (działka [...]) posiada dostęp do drogi publicznej – ul. [...]. Działka nr [...] obciążona jest służebnością przechodu i przejazdu o szerokości 3 metrów wzdłuż granicy działek [...] i [...] na rzecz każdorazowego właściciela działki nr [...], co wprost wynika, z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Ostrowie Wielkopolskim z [...] grudnia 2006 r. sygn. akt [...]. Zgodnie z art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Zatem organy administracji publicznej jak też sąd administracyjny nie są władne nie uwzględnić lub zmieniać prawomocne rozstrzygnięcie sądu powszechnego w zakresie ustanowionej służebności, w tym do ustalenia czy istnieją przesłanki do jej zmiany lub zniesienia w skutek planowanych zmian na gruncie władającym. Zauważyć należy, iż zaskarżona decyzja w przedmiocie warunków zabudowy w żaden sposób nie wpływa na dotychczasowe uprawnienia właścicielskie skarżącej w stosunku do nieruchomości położnej na działce [...], która to działka już na moment wydania kwestionowanych decyzji była obciążona służebnością.
Ponadto Sąd I instancji nie dopatrzył się także innych uchybień przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, które uzasadniałby ich wyeliminowanie z obiegu prawnego, w szczególności wskazując, że kwestia realizacji potrzeb parkingowych inwestycji winna być przedmiotem ustaleń w decyzji o pozwoleniu na budowę a nie w ramach ustalenia warunków zabudowy.
6. Skarżąca wniosła od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości (formalnie były to dwa pisma zatytułowane skarga kasacyjna). W skardze kasacyjnej finalnie zarzucono naruszenie następujących przepisów prawa materialnego:
1) art. 53 ust. 3 pkt 1 i 2 upzp w zw. z art. 64 ust. 1 upzp, art. 61 ust. 1 upzp oraz § 3 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. Nr 164 poz.1588; alej rozporządzenie) - przez błędną wykładnię - poprzez przyjęcie, iż na potrzeby przeprowadzenia analizy w celu ustalenia wymagań dla nowej zabudowy i zagospodarowania terenu dopuszczalne jest ustalenie obszaru analizowanego w kształcie czworoboku, podczas gdy: językowa i celowościowa interpretacja § 3 ust. 2 i ust. 2 rozporządzenia wskazuje na powinność ustalenia obszaru analizowanego w kształcie koła - w rozporządzeniu przesądzono bowiem, że obszar analizowany wyznaczony ma być "wokół" danej działki budowlanej, a. więc zgodnie ze znaczeniem i etymologią tego słowa działka, której dotyczy planowana inwestycja, znajdować ma się w centrum koła; co więcej, uznanie, że obszar analizowany może przyjmować różne kształty, prowadziłoby do umożliwienia organom administracji dowolnego kształtowania obszaru analizowanego na potrzeby wydawanej decyzji, co mogłoby prowadzić do niedopuszczalnych manipulacji i dostosowywania obszaru analizowanego do założonego z góry wyniku analizy (tymczasem wynikające z rozporządzenia narzucenie konieczności wyznaczania obszaru analizowanego w formie okręgu — a więc "wokół" działki budowlanej — zapewnia obiektywizm działania organów administracji),
2) art. 53 ust. 3 pkt 1 upzp w zw. z art. 64 ust. 1 upzp, art. 61 ust. 1 upzp oraz § 2 pkt 4 rozporządzenia, § 3 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia, § 5 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia, § 6 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia, § 7 ust. 3 i ust. 4 rozporządzenia oraz § 8 i § 9 rozporządzenia — przez błędną wykładnię — poprzez przyjęcie, że na przeszkodzie wydania decyzji o warunkach zabudowy nie stoi okoliczność, że część wyznaczonego obszaru analizowanego wykracza poza mapę zasadniczą oraz że w sytuacji takiej można uznać za spełniony warunek określony w art. 61 ust. 1 pkt 1 upzp (tj. że planowany budynek będzie nawiązywał funkcją do występującej w sąsiedztwie zabudowy i że parametry planowanego budynku ustalone zostały zgodnie z regułami określonymi w § 4-8 rozporządzenia), podczas gdy w celu ustalenia wymagań dla nowej zabudowy i zagospodarowania terenu przeanalizować należy funkcję zabudowy i zagospodarowania oraz cechy zabudowy i zagospodarowania na całym wyznaczonym obszarze analizowanym (na co wskazuje nie tylko definicja pojęcia "obszar analizowany" zawarta w § 2 pkt 4 rozporządzenia, ale także dalsze — wskazane wyżej — szczegółowe regulacje rozporządzenia dotyczące analizy kolejnych cech i funkcji zabudowy odnoszące się wprost do średnich wartości określonych cech zabudowy na całym obszarze analizowanym), a czemu służyć ma także ujęcie całego obszaru analizowanego na załączniku graficznym; tymczasem przeprowadzenie kompleksowej analizy jest niemożliwe, gdy część wyznaczonego obszaru analizowanego wykracza poza mapę zasadniczą;
3) art. 1 ust. 1 upzp, art. 53 ust. 3 upzp i art. 54 pkt 2 ppkt a i ppkt b upzp w zw. z art. 64 ust. 1 upzp, art. 61 ust. 1 upzp, oraz § 5 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia — przez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie — poprzez uznanie za uprawnione ustalenie w niniejszej sprawie w decyzji ustalającej warunki zabudowy wskaźnika wielkości powierzchni nowej zabudowy w stosunku do powierzchni działki na poziomie 100% oraz poprzez przyjęcie, że średni wskaźnik tej cechy dla obszaru analizowanego wynosi 67%, podczas gdy: (1) organ błędnie ustalił średni wskaźnik powierzchni zabudowy, albowiem nie wziął pod uwagę przy jego ustalaniu całego obszaru analizowanego (co znajduje potwierdzenie w okoliczności, że obszar analizowany wykracza poza mapę zasadniczą), (2) nawet gdyby uznać średni wskaźnik za ustalony prawidłowo — tak znaczne odstępstwo od niego nie znajduje uzasadnienia w analizie funkcji i cech terenów wokół spornej działki nr [...], (3) zezwolenie na całkowitą zabudowę działki pozostaje w rażącej sprzeczności z koniecznością zapewnienia ładu przestrzennego oraz zasadami ochrony środowiska,
4) art. 54 pkt 2 ppkt c) upzp w zw. z art. 64 ust. 1 upzp, art. 61 ust. 1 upzp oraz § 2 pkt 6) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie oznaczeń i nazewnictwa stosowanych w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz w decyzji o warunkach zabudowy (Dz.U. Nr 164 poz.1589) i § 18 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (obecnie Dz.U.z 2019 poz.1065) - przez błędną wykładnię, a w konsekwencji również niewłaściwe zastosowanie - poprzez przyjęcie, że na etapie wydawania decyzji o warunkach zabudowy nie jest konieczne ustalenie konkretnej liczby miejsc postojowych, podczas gdy decyzja ustalająca warunki zabudowy winna określać warunki obsługi w zakresie infrastruktury technicznej i komunikacji między innymi przez wskazanie konkretnej liczby miejsc parkingowych, co wynika z prawidłowej wykładni art. 54 pkt 2 ppkt c) upzp oraz - wbrew stanowisku Sądu I instancji - znajduje potwierdzenie w § 2 pkt 6) rozporządzenia w sprawie oznaczeń i nazewnictwa oraz w $ 18 ust. 2 rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych,
5) art. 54 pkt 2 ppkt a) upzp w zw. z art. 64 ust. 1 upzp art. 61 ust. 1 upzp oraz § 2 pkt 3) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie oznaczeń i nazewnictwa stosowanych w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz w decyzji o warunkach zabudowy — przez błędną wykładnię, a w konsekwencji również niewłaściwe zastosowanie — poprzez przyjęcie, że w decyzji ustalającej warunki zabudowy nie trzeba określać udziału powierzchni biologicznie czynnej oraz że obowiązku w tym zakresie nie wprowadza także § 2 pkt 3) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie oznaczeń i nazewnictwa stosowanych w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz w decyzji o warunkach zabudowy, podczas gdy wykładnia art. 54 pkt 2 ppkt a upzp w zw. z art. 64 ust. 1 upzp oraz § 2 pkt 3 powołanego rozporządzenia wskazuje na istnienie obowiązku określenia udziału powierzchni biologicznie czynnej, przy czym nawet jeśli postanowienia § 2 pkt 3) powołanego rozporządzenia nie traktować jako samodzielnej podstawy istnienia takiego obowiązku, to jest ono z pewnością ważną przesłanką interpretacyjną przy wykładni art. 54 pkt 2 ppkt a upzp i wskazuje jednoznacznie na istnienie takiego obowiązku;
6) art. 1 ust. 3 upzp, art. 6 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 upzp, art. 54 pkt 2 ppkt c i d upzp w zw. z art, 64 ust. 1 upzp, art. 61 ust. 1 pkt 2 upzp, oraz art. 21 ust. 1 Konstytucji i art. 64 ust. 3 Konstytucji - przez błędną wykładnię, a w konsekwencji również niewłaściwe zastosowanie - poprzez przyjęcie, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca odpowiadają prawu i nie naruszają interesu skarżącej, a w szczególności, że nie budzi zastrzeżeń wskazanie w decyzji organu I instancji, że obsługa komunikacyjna planowanego budynku realizowana będzie również przy wykorzystaniu służebności przejścia i przejazdu przez działkę nr [...], podczas gdy decyzje te naruszają prawa skarżącej i ograniczają możliwość wykonywania przez nią prawa własności w stosunku do działki nr [...] położonej w O., w tym prawo do jej zagospodarowania, albowiem: (1) zapewniają obsługę komunikacyjną działki [...] przez działkę skarżącej, pomimo że brak jest ku temu jakichkolwiek przesłanek, gdyż działka [...] posiada własny, samodzielny dostęp do drogi publicznej, (2) a nadto — poprzez oderwanie służebności od celu jej ustanowienia — decyzje te zwiększają rzeczywisty rozmiar obciążenia nieruchomości skarżącej w ramach istniejącej służebności oraz ograniczają prawa skarżącej do żądania zniesienia lub zmiany służebności (wkraczając tym samym bezpodstawnie w dziedzinę zastrzeżoną dla prawa cywilnego), a w konsekwencji powyższych naruszeń - naruszenie art. 61 ust. 1 ust. 1-5 upzp poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji za zgodne z prawem, podczas gdy obie te decyzje wydane zostały z poważnym naruszeniem prawa.
Zarzucono ponadto naruszenie następujących przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 3 § 1, art. 145 § 1 i art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 20 września 2002 r. dalej: Ppsa) w zw. z art. 6 Kpa, art. 15 Kpa oraz art. 138 § 1 Kpa, polegające na oddaleniu skargi na skutek błędnego przyjęcia, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja ustalająca warunki zabudowy odpowiadają prawu, pomimo że decyzje te wydane zostały z naruszeniem podstawowych zasad porządku prawnego i procedury administracyjnej, w tym zasady dwuinstancyjności, albowiem utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z [...] grudnia 2016 r. decyzja Prezydenta Miasta O. z [...] sierpnia 2016 r. jest drugą decyzją tego organu wydaną w tej samej sprawie (tj. drugą decyzją ustalającą warunki zabudowy na rzecz I. G. w stosunku do działki [...] w związku z tym samym zamierzeniem inwestycyjnym);
2) naruszenie art. 3 § 1, art. 151 Ppsa w zw. z art. 10 § 1 Kpa, art. 7 Kpa, art. 77 Kpa, art 81 Kpa, art. 80 Kpa, polegające na oddaleniu skargi na skutek błędnego przyjęcia, że postępowanie Kolegium przeprowadzone zostały z poszanowaniem przepisów proceduralnych, podczas gdy organ ten dopuścił się szeregu uchybień proceduralnych, a w szczególności nie zapewnił skarżącej czynnego udziału w postępowaniu odwoławczymi nie umożliwił jej wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji, na skutek czego skarżąca nie miała możliwości przedłożenia do akt sprawy dodatkowych dokumentów i złożenia dodatkowych wyjaśnień co spowodowało to, że organ II instancji nie zebrał całego dostępnego materiału dowodowego oraz nie wyjaśnił w sposób wystarczający stanu faktycznego sprawy.
7. W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnicy postępowania – I. G. i R. G. wnieśli o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
8.1. Skarga kasacyjna jest zasadna.
8.2. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że Naczelny Sąd Administracyjny w całości podziela stanowisko Sądu I instancji dotyczące wykładni i stosowania przepisów ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. dotyczących tak wyznaczenia obszaru analizowanego jak i wskaźników planowanej zabudowy, jak również rozstrzygania w decyzji o warunkach zabudowy w przedmiocie miejsc parkingowych i powierzchni biologicznie czynnej. W tym zakresie zarzuty skargi kasacyjnej są całkowicie nieuzasadnione, podobnie jak zarzuty naruszenia przepisów postępowania.
8.3. Jednak kluczowym problemem w niniejszej sprawie jest kwestia dostępu do drogi poprzez służebność. W tym zakresie doszło do niewłaściwego zastosowania prawa przez Sąd I instancji art. 61 ust. 1 pkt 2 upzp, na co zasadnie wskazano w skardze kasacyjnej. Określone w decyzji zasady dostępu do drogi publicznej, zwiększają rzeczywisty rozmiar obciążenia nieruchomości skarżącej w ramach istniejącej służebności. Kluczowe znaczenie w tej kwestii ma treść wyroku Sądu Okręgowego w K. z [...] kwietnia 2007 r. sygn. akt [...]. W jego uzasadnieniu wskazano, że służebność drogowa przez działkę nr [...] ustanowiona została z uwagi na konkretne potrzeby gospodarcze działki nr [...], a mianowicie, na tejże działce położony jest sklep spożywczy, który wymaga urządzenia dostępu do jego drugiego wejścia.
8.4. Powyższe ustalenia sądu powszechnego zgodnie z art. 365 § 1 Kpc wiązały organy oraz sąd administracyjny w niniejszej sprawie, w ramach prawomocności materialnej powołanego orzeczenia. Prawomocność gwarantuje stałość ustalonej orzeczeniem sytuacji prawnej. Przy tym cel gospodarczy służebności został w nim określony jednoznacznie - urządzenia dojścia do sklepu spożywczego. Treść prawomocnego orzeczenia, o którym stanowi art. 365 § 1 Kpc, stanowi treść wyrażonej w nim indywidualnej i konkretnej normy prawnej, w tym zwłaszcza zakres jej obowiązywania (związania stron i sądów). Granice mocy wiążącej prawomocnego wyroku zakreśla jego sentencja, zaś motywy zawarte w uzasadnieniu w takim zakresie, w jakim stanowią konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia i są konieczne dla wyjaśnienia jego zakresu. W niniejszej sprawie, bez wątpienia określenie w uzasadnieniu wyroku sądu powszechnego celu ustanowienia służebności jest konieczne dla określenia zakresu jej wykonywania. Zgodnie z art. 285 § 1 Kodeksu cywilnego istotą służebności gruntowej jest bowiem określenie zakresu korzystania oznaczonym z nieruchomości obciążonej w celu zwiększenia użyteczności nieruchomości władnącej. Powołane orzeczenie jasno precyzuje zakres i cel służebności.
8.5. Dokonując wykładni pojęcia "dostęp do drogi publicznej", o którym mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2 upzp, trzeba mieć na uwadze, że za dostęp do drogi publicznej, uważa się również dostęp pośredni - przez drogę wewnętrzną lub przez ustanowienie odpowiedniej służebności drogowej (art. 2 pkt 14 upzp). W pojęciu odpowiedniej służebności zapewniającej dostęp do drogi mieści się nie każda służebność, ale tylko służebność odpowiednia, a więc zapewniająca komunikacyjne powiązanie planowanego obiektu biorąc pod uwagę planowany typ zabudowy. W niniejszej sprawie służebność przechodu i przejazdu ustanowiona została w konkretnym celu, tj. dla zapewnienia drugiego wejścia do sklepu spożywczego (aby zapewnić realizację przepisów sanitarnych). Skoro zaś decyzja o warunkach zabudowy dotyczy budynku usługowo-mieszkalnego, a dostęp poprzez działkę [...] ma służyć dostępowi do części mieszkalnej planowanego budynku, to nie może być mowy o zapewnieniu odpowiedniej służebności i wypełnieniu przesłanki dostępu do drogi publicznej w tym zakresie. Służebność drogowa została bowiem ustanowiona wyłącznie w celu obsługi obiektu usługowego – dojścia do sklepu i nie może być traktowana jako odpowiednia służebność zapewniająca dostęp do planowanej części mieszkalnej budynku. Dlatego nie można się zgodzić się z Sądem I instancji jak i organami obu instancji, że warunek określony w art. 61 ust. 1 pkt 2 upzp został w niniejszej sprawie w tym zakresie spełniony. Tym samym przepis ten został nieprawidłowo zastosowany przez organy obu instancji w przedmiotowej sprawie i jego zastosowanie zostało błędnie ocenione przez Sąd I instancji. Taka sytuacja skutkowała koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku, zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 Ppsa, uchylił zaskarżony wyrok oraz rozpoznał skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 Ppsa uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydent O. decyzją z [...] sierpnia 2016 r. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 203 pkt 1 Ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło