II OSK 3155/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. NSA Anna Żak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 maja 2018 r. sygn. akt III SA/Kr 1167/17 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zakazu wprowadzania do obrotu i nakazu wycofania z obrotu produktów oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 15 maja 2018 r., sygn. III SA/Kr 1167/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę A. B. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego ([...] PWIS) w K. z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...], w przedmiocie zakazu wprowadzania do obrotu i nakazu wycofania z obrotu produktów. Wyrok powyższy został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. W dniu 5 listopada 2016r. przy schodach w rejonie ul. Z. i ul. P. w W. patrol policji zauważył trzech mężczyzn spożywających, pomimo zakazu, alkohol. W wyniku przeszukania u A. B. ujawniono zawinięty w folię aluminiową susz roślinny koloru brunatno-zielonego o woni przypominającej marihuanę oraz woreczek foliowy, wewnątrz którego znajdowało się piętnaście pozawijanych mniejszych woreczków foliowych z zapięciem strunowym zawierających poporcjowaną białą sproszkowaną substancję. W trakcie czynności drugi z zatrzymanych – D. S. dobrowolnie ujawnił woreczek foliowy zawierający kolejną skrystalizowaną białą substancję. W toku czynności prowadzonych na Komendzie Powiatowej Policji w W. ustalono, że substancje ujawnione przy A. B. to amfetamina oraz marihuana, natomiast substancja znaleziona na miejscu zdarzenia (waga netto 0,72 g) oraz substancja wydana przez D. S. (waga netto 91 g) to "mefedron". W dniu 6 listopada 2016 r. funkcjonariusze KP Policji w W. dokonali przeszukania pomieszczeń mieszkalnych i gospodarczych zajmowanych przez A. B., w trakcie którego ujawniono 40 sztuk woreczków foliowych z zapięciem strunowym z zawartością, białego sypkiego proszku (według informacji zawartej dalej w aktach była to amfetamina - łączna waga netto 33,44 g), woreczek foliowy z zapięciem strunowym z zawartością białej substancji w postaci kryształków (waga netto 7,67 g) oraz woreczek strunowy z plikiem pustych woreczków z zapięciem strunowym. W dniu 18 stycznia 2017 r. Prokuratura Rejonowa w W. otrzymała opinię toksykologiczną z dnia [...] stycznia 2017 r,. wykonaną przez [...] Sp. z o.o. w K., wraz ze sprawozdaniem z wykonanych badań chemiczno-toksykologicznych próbek przekazanych do analizy w dniu 9 stycznia 2017 r. Zgodnie z ich treścią w badanych próbkach stwierdzono obecność w składzie 4-chloroetkatynonu (4-CEC) - substancji wyczerpującej pojęcie "środka zastępczego" w rozumieniu art. 4 pkt 27 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii. W dniu 3 kwietnia 2017 r. A. B. zgłosił się w Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w W. i oświadczył, że dokonał zakupu ok. 99 gram substancji i myślał, że jest to narkotyk, nie wiedział, że to jest środek zastępczy. Nigdy nie sprzedawał i nie udzielił nikomu tego produktu. Woreczek z zapięciem strunowym z zawartością substancji w postaci białych kryształków zatrzymany u D. S. także należał do niego. Woreczek zawinięty w chusteczkę higieniczną, który został znaleziony na ziemi podczas zatrzymania w dniu 5 listopada 2016 r. również należał do niego. Decyzją z dnia [...] maja 2017r., Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny (PPIS) w W. zakazał A. B. wprowadzania do obrotu produktów posiadających w swoim składzie 4-chloroetkatynon (4-CEC) i nakazał wycofanie z obrotu produktów posiadających w swoim składzie 4-chloroetkatynon (4-CEC). Równocześnie orzekł o przepadku na rzecz Skarbu Państwa produktów zabezpieczonych przez Policję na miejscu zatrzymania w rejonie ul. Z. w W. oraz w wyniku przeszukania pomieszczeń mieszkalnych i gospodarczych u A. B., posiadających w swoim składzie 4-chloroetkatynon (4-CEC) oraz nakazał ich zniszczenie na koszt strony postępowania. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] lipca 2017 r., [...] PWIS w K. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 4 pkt 27 i pkt 34, art. 44b ust. 1 i art. 44c ust. 4 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2017 r. poz. 783 z późn. zm., zwanej dalej u.p.n.), utrzymał w mocy ww. decyzję PPIS w W. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że zgodnie z art. 4 ust. 34 u.p.n. wprowadzanie do obrotu oznacza udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów lub środków zastępczych. Zdaniem organu II instancji, definicja ta, w związku z art. 52a ust. 1 u.p.n., obejmuje każdą postać udostępniania środków zastępczych innej osobie - niezależnie zatem od tego czy odbiorca tych środków jest ich konsumentem, czy też wyłącznie pośrednikiem w drodze do konsumenta; niezależnie również od tego czy chodzi o pierwotne udostępnianie produktu innym osobom, czy też o następcze (wtórne) jego udostępnianie. Odnosząc się do kwestii trafności ustaleń faktycznych organ odwoławczy uznał, że organ I instancji trafnie przyjął, iż strona wprowadzała do obrotu środki zastępcze. Zarówno bowiem w trakcie przesłuchania w Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w W., jak i w trakcie czynności prowadzonych w Komendzie Powiatowej Policji w W. A.B. zeznał, że dał woreczek foliowy z zawartością substancji w postaci białych kryształków D. S., a tym samym doszło do jej udostępnienia osobie trzeciej. Słusznie organ I instancji nie dał wiary zeznaniom, jakoby odwołujący się zakupił wymienianą substancję tylko dla siebie w celu konsumpcji, kiedy równocześnie oświadczył, że nie znał składu produktu i był przekonany, że to narkotyk, a z protokołu przesłuchania podejrzanego z Komendy Powiatowej Policji w W., wynika, że nie zażywa narkotyków tylko sporadycznie pali marihuanę. Zdaniem organu odwoławczego, skoro A. B. przyznał się do posiadania ok. 99 g tej substancji, a przyjmując, w oparciu o dane literaturowe, jak również o fakt, że najmniejsza ilość substancji jaka znajdowała się w jednym z zabezpieczonych woreczków strunowych - "działka dilerska" to ok. 0,7 g, to uznać trzeba, że tym samym dysponował on przeszło stu czterdziestoma porcjami dilerskimi. Taka ilość, zdaniem organu II instancji, również dyskwalifikuje stwierdzenie jakoby A. B. kupił wymienianą substancję tylko dla siebie w celu konsumpcji. Ponadto zabezpieczono u niego puste woreczki foliowe z zapięciem strunowym, a faktem powszechnie znanym jest, iż "działki dilerskie" są pakowane do woreczków strunowych i sprzedawane. Poza tym odwołujący się w trakcie czynności prowadzonych przez Komendę Powiatową Policji w W. przyznał się do sprzedaży narkotyków. Wszystko to, w opinii organu odwoławczego, utwierdza w przekonaniu, że A. B. prowadzi działalność polegającą na wprowadzaniu do obrotu również środków zastępczych (w tym 4-CEC) wbrew przepisom art. 4 pkt 27 i pkt 34, art. 44b ust. 1 pkt 1 i art. 44 c ust. 4 u.p.n. W ocenie organu II instancji wydana przez organ I instancji decyzja z dnia [...] maja 2017 r. jest więc merytorycznie i prawnie uzasadniona. W skardze na decyzję organu II instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, A. B. podniósł, że woreczek foliowy z substancją w postaci kryształków dał D. S. tylko w celu czasowego przechowania przed zbliżającymi się policjantami. Skarżący stwierdził, że nie stracił władztwa nad tą substancją i nie przekazał jej D. S. do rozporządzania nią, czy to dla siebie czy dla dalszego przekazania czy udzielenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę. Jego zdaniem organy prawidłowo przyjęły, że skarżący wprowadzał do obrotu środki zastępcze. Po pierwsze skarżący był w posiadaniu ok. 99 gramów substancji, która, zgodnie z opinią toksykologiczną zawierała 4-chloroetkatynon (4-CEC), będący środkiem zastępczym w rozumieniu art. 4 pkt 27 u.p.n. Taka ilość środka zastępczego była wystarczająca, co prawidłowo organy przyjęły, do przygotowania ponad 100 porcji dilerskich (tzw. "działek dilerskich"). Podczas przesłuchania w dniu 7 listopada 2016 r. w Komendzie Powiatowej Policji w W. skarżący przyznał się do sprzedawania narkotyków zaznaczając równocześnie, że sam ich nie zażywa, a jedynie sporadycznie pali marihuanę. W ocenie Sądu trudno tym samym dać wiarę wyjaśnieniom skarżącego złożonym w tym samym dniu oraz podczas przesłuchania w dniu 3 kwietnia 2017r. w Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w W., że substancję tą nabył na własny użytek. Ilość znalezionej u skarżącego substancji oraz puste woreczki strunowe wskazują, że była ona przeznaczona na sprzedaż. Poza tym osoba nie zażywająca narkotyków nie nabywa na własny użytek nieznaną sobie substancję, której ilość wystarczy na ponad 100 działek dilerskich. Tym samym za przyjęciem, że skarżący wprowadzał do obrotu środek zastępczy przemawiały wszystkie okoliczności sprawy, a nie tylko fakt, że przekazał woreczek ze środkiem zastępczym D. S.. Dalej Sąd wskazał, że w świetle art. 52a ust. 1-3 u.p.n. odpowiedzialności administracyjnej podlega obiektywnie każdy, kto wprowadza do obrotu środek zastępczy (tzw. "dopalacz"). W postępowaniu administracyjnym zmierzającym do wymierzenia kary pieniężnej za wprowadzanie do obrotu środka zastępczego nie bada się, czy czyn ten był popełniony umyślnie, czy też nieumyślnie, gdyż okoliczności te nie stanowią znamion deliktu z art. 52a u.p.n. Dodatkowo, podczas przesłuchania w dniu 7 listopada 2016 r. w KP Policji w W. skarżący stwierdził, że przypuszczał, iż substancja w postaci kryształków mogła być mefedronem. W skardze kasacyjnej A. B. wniósł o uchylenie powyższego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji, oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie art. 4 pkt 34, art. 44b ust. 1 pkt 1, art. 44c ust. 4 i 5 u.p.n. poprzez ich błędne zastosowanie, będące wynikiem błędnej wykładni sformułowania "wprowadzanie do obrotu", wyrażającej się w przyjęciu, że zdarzeniem tożsamym z wprowadzeniem do obrotu jest również przekazanie środka zastępczego innej osobie w celu chwilowego "przechowania", w sytuacji gdy ukształtowane orzecznictwo pojęciem "wprowadzanie do obrotu" nie pozwala na objęcie nim takich zdarzeń jak przekazanie do "przechowania" czy "przetrzymania". W uzasadnieniu podniesiono, że w niniejszej sprawie doszło do przekazania środka zastępczego w celu "przechowania", "przetrzymania" z koniecznością jego zwrotu po określonym czasie, czy zajściu określonego zdarzenia. Otrzymujący środek zastępczy nie był uprawniony do skorzystania z niego, rozporządzania nim, czy to dla siebie, czy dla innej osoby, odpłatnie i nieodpłatnie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna analizowana w opisanym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Skarżący kasacyjnie sformułował wyłącznie zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 4 pkt 34 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U. z 2017 r. poz. 783), dalej "u.p.n.", zawierającego definicję legalną "wprowadzania do obrotu", błędne zastosowanie w art. 44b ust. 1 pkt 1 oraz art. 44c ust. 4 i 5 tej ustawy, w których posłużono się tym pojęciem, co miało wynikać z błędnej wykładni pojęcia "wprowadzanie do obrotu". Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest wobec tego to, czy w świetle niekwestionowanego stanu faktycznego sprawy zachowanie skarżącego należało ocenić jako wprowadzenie do obrotu środków zastępczych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, że z taką sytuacja mamy do czynienia w tej sprawie i w związku z tym zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zgodnie z art. 4 pkt 34 u.p.n. wprowadzanie do obrotu oznacza udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów, środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych. Przepis art. 44b ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy zakazuje wytwarzania, przywozu i wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych. Państwowy inspektor sanitarny właściwy ze względu na miejsce wytwarzania lub wprowadzania do obrotu produktu, o którym mowa w ust. 1, zakazuje, w drodze decyzji, jego wytwarzania lub wprowadzania do obrotu, nakazuje jego wycofanie z obrotu, a także orzeka o jego przepadku na rzecz Skarbu Państwa i zniszczeniu, jeżeli ten produkt jest środkiem zastępczym albo nową substancją psychoaktywną (art. 44c ust. 4). Państwowy inspektor sanitarny, który wydał decyzję, o której mowa w ust. 4, jest organem właściwym w sprawie zniszczenia produktu będącego przedmiotem tej decyzji. Zniszczenia dokonuje się komisyjnie. Z czynności zniszczenia produktu sporządza się protokół zniszczenia (art. 44c ust. 5). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd, że "wprowadzaniem do obrotu" o którym mowa w art. 4 pkt 34 u.p.n. będzie każde działanie ułatwiające, umożliwiające czy też czyniące dostępnym środek zastępczy. (por. wyroki: z dnia 26 stycznia 2017 r., sygn. II OSK 856/15; z dnia 4 października 2017r., sygn. II OSK 194/16; wszystkie cyt. orzeczenia jak i nizej powoływane dostępne pod adresem: cbois.nsa.gov.pl). W pełni podzielić należy także pogląd, że pojęcie "wprowadzania do obrotu" środków zastępczych, o którym mowa w art. 4 pkt 34 ustawy, oznacza każde udostępnienie ich odpłatnie lub nieodpłatnie osobom trzecim zarówno niebędącym, jak i będącym ich konsumentami, tj. nabywającymi je w celu własnego spożycia. Wykładnia językowa tego przepisu nie daje podstaw do przyjęcia, że przez osoby trzecie rozumieć należy wyłącznie konsumentów wymienionych w tym przepisie substancji (por. wyroki: z dnia 2 czerwca 2015 r. sygn. II OSK 2684/13; z dnia 14 marca 2018r. sygn. II OSK 1287/16). W świetle powyższego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie w tej sprawie uznano, że zachowanie skarżącego odpowiadało ww. definicji. Mianowicie, w chwili zatrzymania był on w posiadaniu środków zastępczych w rozumieniu art. 4 pkt 27 u.p.n., które wprowadzał do obrotu. Nie ma żadnych wątpliwości co do tego, że w toku zatrzymania przez funkcjonariuszy policji D.S. wydał policjantom woreczek foliowy z ww. substancją, który wcześniej przekazał mu, a więc udostępnił, skarżący. Podczas przesłuchania przez Policję w dniu 7 listopada 2016 r. skarżący przyznał się do kilkukrotnej sprzedaży amfetaminy, oświadczając, że sam nie zażywa narkotyków, a jedynie sporadycznie pali marihuanę. Równocześnie oświadczył, że zatrzymaną substancję kupił dla siebie na próbę. Również podczas przesłuchania w dniu 3 kwietnia 2017 r. w Powiatowej Stancji Sanitarno-Epidemiologicznej twierdził, że przedmiotową substancję nabył na własny użytek. Jednak ilość zatrzymanych przy skarżącym środków zastępczych pozwalająca na przygotowanie ponad 100 "działek dilerskich", jego przyznanie się do sprzedawania narkotyków, twierdzenie, że sam narkotyków nie zażywa (z wyjątkiem marihuany), nie dają podstaw do przyjęcia, że zatrzymane substancje zostały nabyte na własny użytek skarżącego, a D. S. przekazał środek zastępczy jedynie na "przechowanie". Przyjęcie takiego stanowiska przeczyłoby zasadom logiki i doświadczeniu życiowemu. Działanie skarżącego ewidentnie świadczy o wprowadzeniu przez niego do obrotu substancji zawierającej w składzie 4-chloroetkatyn (4-CEC) – czyli, co jest bezsporne w tej sprawie, substancji wyczerpującej pojęcie "środka zastępczego" w rozumieniu art. 4 pkt 27 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii ("u.p.n."). Twierdzenie, że D.S. otrzymał tę substancję jedynie na przechowanie, z obowiązkiem zwrotu, w świetle ww. okoliczności, trafnie zostało uznane za niewiarygodne i wynika z przyjętej linii obrony skarżącego, niepopartej w żadnymi dowodami. W konsekwencji uznać trzeba, że zakwestionowane w skardze kasacyjnej przepisy zostały prawidłowo zastosowane przez Sąd pierwszej instancji. W świetle definicji z art. 4 pkt 34 u.p.n., brak jest przeszkód do uznania skarżącego za osobę wprowadzającą środek zastępczy do obrotu. Podkreślić także należy, że przy interpretacji omawianych przepisów nie można tracić z oczu ratio legis art. 4 pkt 34 i art.44 b i c u.p.n. tj. walki, jaką prowadzi Państwo z udostępnianiem środków zastępczych ich docelowym odbiorcom (konsumentom). Ustawodawcy chodziło tu o wyeliminowanie wszelkich zachowań polegających na udostępnianiu środków zastępczych innym osobom. W tym stanie rzeczy, ponieważ skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, należało ją oddalić na podstawie art. 184 p.p.s.a.