II OSK 385/12

Dnia 13 czerwca 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Bujko /spr./ sędzia NSA Leszek Kamiński sędzia del. NSA Janina Kosowska Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Bogdan Godlewski po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej T.Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 listopada 2011 r. sygn. akt IV SA/Po 782/11 w sprawie ze skargi T.Ś. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki ogrodzenia 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu; 2. zasądza od Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu na rzecz T.Ś. kwotę 600 (sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 17 listopada 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę T.Ś. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki ogrodzenia wybudowanego na terenie pasa drogowego drogi krajowej na działce nr ew. 1 (obręb [...]) w Koninie będącej własnością Skarbu Państwa. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] marca 2011 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Koninie, na podstawie art. 49b ust. 1 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a., nakazał T.Ś. dokonanie rozbiórki przedmiotowego obiektu. W toku postępowania organ ustalił, że skarżąca wybudowała ogrodzenie w latach 2007-2010 bez wymaganego zgłoszenia robót budowlanych niewymagających pozwolenia na budowę. Zgłoszenie takie jest zaś wymagane na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Ponieważ obszar na którym zlokalizowane zostało ogrodzenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego w części dotyczącej rejonu ulic P. – F. – S. podjętym uchwałą Rady Miasta Konina z dnia 30 grudnia 2003 r. nr 221 (Dz.Urz. Woj. Wielkopolskiego Nr 26, poz. 117 z dnia 4 marca 2004 r.) został oznaczony symbolem "1 KDG" – ulica główna, istniejąca droga krajowa ul. P., to w świetle tych postanowień niemożliwa jest legalizacja wykonanych prac. W odwołaniu od powyższej decyzji T.Ś. podniosła, że kupiła działkę o numerach geodezyjnych 2 i 3 (sąsiadujące z działką nr 1) wraz z istniejącym już od ul. P. ogrodzeniem. Nie miała, więc obowiązku zgłaszania posadowienia ogrodzenia, ponieważ ono już istniało. Zaskarżoną decyzją Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że przedmiotowe ogrodzenie zbudowane zostało na działce nr 1, która według rejestru gruntów jest drogą publiczną. Również w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego działka ta została określona jako ulica główna, istniejąca droga krajowa. Organ podkreślił, także że skarżąca nie posiadała wymaganego zgłoszenia na wybudowanie przedmiotowego ogrodzenia. Uznał także, że zakup przez skarżącą działki z istniejącym ogrodzeniem pozostaje bez znaczenia dla niniejszej sprawy. Zatem właściwie organ I instancji wszczął i prowadził postępowanie w oparciu o art. 49b Prawa budowlanego, a następnie orzekł rozbiórkę spornego obiektu budowlanego. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła T.Ś. podnosząc, że w sprawie nie ustalono dokładnie kiedy powstało przedmiotowe ogrodzenie (z relacji sąsiadów wynika, iż powstało w latach 50-tych, natomiast skarżąca twierdzi, iż powstało w latach 70-tych). Nie ustalono także kto dokonał budowy tego ogrodzenia i na jakiej podstawie prawnej. Skarżąca stwierdziła, iż użytkuje przedmiotowe ogrodzenie od dnia zakupu nieruchomości zgodnie z jego przeznaczeniem (art. 5. ust. 1 Prawa budowlanego). W odpowiedzi na skargę Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Oddalając skargę wymienionym na wstępie wyrokiem Sąd I instancji wyjaśnił, że przedmiotowe ogrodzenie zostało przez skarżąca zakupione w 1991 r. jako ogrodzenia zakupionych jednocześnie nieruchomości nr 3 i 2. Natomiast w latach 2007-2010 skarżąca zamontowała nowa bramę i siatkę. Zdaniem Sądu ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów jednoznacznie wynika, że ogrodzenie to zostało zlokalizowane w pasie drogowym drogi krajowej. Sąd podkreślił, że skoro przedmiotowa działka przeznaczona jest w obowiązującym planie miejscowym pod drogę krajową, to na jej terenie skarżąca nie mogła pobudować ogrodzenia, ponieważ jest to sprzeczne z obowiązującym planem miejscowym i w takim wypadku organ prawidłowo w myśl art. 49b ust. 1 prawa budowlanego nakazał rozbiórkę przedmiotowego ogrodzenia. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła T.Ś. domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez bezzsadne i dowolne uznanie że wymiana siatki i bramy w ogrodzeniu w latach 2007-2010 była budową ogrodzenia, a nie faktycznie remontem. Zarzucono także naruszenie prawa materialnego, tj. art. 49b ust. 1 w związku z art. 3 pkt 6 i pkt 8 Prawa budowlanego poprzez przyjęcie, że w niniejszej sprawie winien on mieć zastosowanie do nakazu rozbiórki, mimo że z akt sprawy wynika iż budowa ogrodzenia miała miejsce pod rządami ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r. skoro ogrodzenie wybudowano w latach 70 XX wieku. Zarzucono także naruszenie art. 172 k.c. i następne przez brak wyjaśnienia czy w przedmiotowej sprawie nie występuje zasiedzenie spornego pasa gruntu, skoro jedynym dowodem jest ustalenie że ogrodzenie na spornym gruncie znajduje się co najmniej od lat 70 tych XX wieku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione zarzuty. Od początku postępowania skarżąca T.Ś. kwestionowała datę wybudowania spornego ogrodzenia. Organ pierwszej instancji ustalił, iż zostało ono wybudowane w latach 2007-2010 bez wymaganego prawem zgłoszenia. W treści odwołania a następnie skargą skarżąca kwestionowała to ustalenie podając, iż z relacji sąsiadów wynika, że powstało ono w latach pięćdziesiątych lub siedemdziesiątych XX wieku i że zakupiła ona działki nr 2 i 3 z tym ogrodzeniem. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu nie dokonał stanowczych ustaleń co do daty wybudowania ogrodzenia, powołując się tylko na ustalenia dokonane w czasie jego oględzin, z których wynikało, że skarżąca zakupiła nieruchomość w Koninie przy ul. O. w 1991 r. już z istniejącym ogrodzeniem, w którym w latach 2007-2010 zamontowała nową bramę i siatkę, przy czym sąd nie ocenił charakteru prawnego tych robót. W sprawie brak jest więc ustaleń co do tego kto i kiedy oraz czy zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami pobudował ogrodzenie. W tej sytuacji zastosowanie do tego obiektu budowlanego przepisów art. 49b ust. 1 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) nastąpiło z naruszeniem tych przepisów. Wymieniona ustawa weszła bowiem w życie w dniu 2 stycznia 1995 r. (art. 108) i ma zastosowanie do sytuacji zaistniałych pod jej rządami. Powołany w sprawie przepis art. 49b ust. 1 przewidujący nakładanie obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo zgłoszenia sprzeciwu przez właściwy organ stanowi reakcję na samowolę budowlaną, której nie można zalegalizować i która została dokonana w czasie gdy przepis ten obowiązywał. Jeżeli natomiast przed wejściem jego w życie zostało wybudowane w pasie drogi publicznej ogrodzenie sąsiadujących z tą drogą działek, to właściciel drogi może wystąpić o eksmisję tego ogrodzenia w odpowiednim postępowaniu cywilnym, lub doprowadzić do jego rozbiórki przy realizacji drogi zgodnie z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Jest to jednak tryb całkowicie odmienny od zastosowanego w rozpoznawanej sprawie. Skarga kasacyjna zasadnie zarzuciła więc, iż w sprawie doszło do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez oddalenie skargi, mimo niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Dlatego podlega ona uwzględnieniu przez uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania (art. 185 § 1 p.p.s.a.). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.