II OSK 428/05
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2005-07-21
Skład orzekający: Wojciech Chróścielewski, Andrzej Gliniecki, Danuta Tryniszewska-Bytys
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prawomocny wyrok sądu powszechnego ustalający wysokość odszkodowania i podmiot zobowiązany do jego zapłaty automatycznie eliminuje z obrotu prawnego decyzję administracyjną wydaną na podstawie art. 160 § 4 k.p.a., która rozstrzygnęła te kwestie w sposób odmienny?Ratio decidendi
Wniesienie powództwa o odszkodowanie do sądu powszechnego oraz wydanie przez ten sąd prawomocnego wyroku nie powoduje automatycznego wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji administracyjnej wydanej na podstawie art. 160 § 4 k.p.a., nawet jeśli rozstrzygnięcia są sprzeczne. Postępowanie przed sądem powszechnym i postępowanie administracyjne są odrębnymi postępowaniami, a decyzja administracyjna może zostać wyeliminowana z obrotu prawnego jedynie na podstawie przepisów k.p.a. dotyczących stwierdzenia nieważności lub na skutek prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych dotyczących zatwierdzenia projektu i pozwolenia na przebudowę oraz rozbudowę pawilonu. Po stwierdzeniu nieważności tych decyzji przez Wojewodę i utrzymaniu w mocy przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, przyznano odszkodowanie Zakładowi Produkcyjno-Usługowo-Handlowemu "A." S.A. Następnie Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził nieważność własnych decyzji dotyczących przyznania odszkodowania, powołując się na rażące naruszenie prawa i stan rei iudicatae. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, uznając, że nie zaszły przesłanki z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski, Sędziowie NSA Andrzej Gliniecki /spr./, Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant Agnieszka Majewska, po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego od wyroku Wojewódzkiego sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 grudnia 2004 r. sygn. akt VII SA/Wa 50/04 w sprawie ze skargi Gminy Miasta [...] na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej oddala skargę kasacyjną
Wojewoda [...] decyzją z dnia 25 lipca 1996 r., na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa stwierdził nieważność dwu decyzji Prezydenta Miasta [...]:
1. z dnia 28.07.1995 r. w sprawie zatwierdzenia projektu i pozwolenia na przebudowę istniejącego pawilonu handlowego "M." w [...] przy ul. [...],
2. z dnia 12.10.1995 r. w sprawie zatwierdzenia projektu i pozwolenia na przebudowę istniejącego magazynu oraz jego rozbudowę z przeznaczeniem na pawilon gastronomiczny – bar szybkiej obsługi z restauracją.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 6 września 1996 r. utrzymał w mocy w/w decyzję Wojewody z dnia 25 lipca 1996 r.
W związku z powyższym, Wojewoda [...] na wniosek Zakładu Produkcyjno – Usługowo - Handlowego "A." S.A., na podstawie art. 160 § 4 kpa, dwoma decyzjami:
1. z dnia 3.09.1997 r. przyznał wnioskodawcy odszkodowanie z tytułu stwierdzenia nieważności dwóch decyzji w wysokości 169.192,00 zł. od Prezydenta Miasta [...], któremu środki finansowe na wypłatę odszkodowania przekaże Kierownik Urzędu Rejonowego w [...] jako organ powierzający do wykonania zadania z zakresu administracji rządowej,
2. z dnia 21.12.1998 r. przyznał wnioskodawcy dalsze odszkodowanie z tytułu stwierdzenia nieważności dwóch decyzji w wysokości 302.100,52 zł. z tym, że na podstawie art. 4202 kc:
- Prezydent Miasta [...] wypłaci stronie odszkodowanie w kwocie 235.646,26 zł. wraz z odsetkami,
- Kierownik Urzędu Rejonowego w [...] wypłaci stronie odszkodowanie w kwocie 66.454,26 zł. wraz z odsetkami.
Następnie Prezydent Miasta [...] złożył wniosek o stwierdzenie nieważności (na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa) w/w decyzji Wojewody [...] z dnia 21.12.1998 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzja z dnia 17.06.1999 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 21.12.1998 r. Po rozpatrzeniu wniosku Prezydenta Miasta [...] o ponowne rozpatrzenie spray, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 22.07.1999 r. utrzymał w mocy swoja wcześniejszą decyzję z dnia 17.06.1999 r.
Powyższa decyzja z dnia 22.07.1999 r. została przez Gminę Miejską [...] zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Sąd Okręgowy w [...], z powództwa Zakładu Produkcyjno-Usługowo - Handlowego "A." S.A. przeciwko Skarbowi Państwa, wyrokiem z dnia 24 października 2000 r. sygn. akt IC 921/99, zasądził od Skarbu Państwa na rzecz Zakładu PUS "A." S.A. kwotę 1.464,692 zł. z ustawowymi odsetkami w wysokości 21% rocznie od dnia 1 stycznia 2000 r. Sąd Apelacyjny w [...] wyrokiem z dnia 26 lipca 2001 r. oddalił apelację Skarbu Państwa – Wojewody [...]. Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 11 czerwca 2003 r. oddalił kasację Skarbu Państwa – Wojewody [...].
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18.10.2001 r. sygn. akt IV SA 1489/99 uchylił decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22.07.1999 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 17.06.1999 r.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego pismem z dnia 17.02.2003 r. zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia 21.12.1998 r. znak [...], a następnie decyzją z dnia 17 kwietnia 2003 r. wydaną na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i 4 kpa stwierdził nieważność powyższej decyzji Wojewody w części dot. ust. 2 pkt 1 oraz ust. 3 (ustalenia odpowiedzialności solidarnej organu administracji samorządowej – Prezydenta Miasta [...] i ustalenia wysokości odszkodowania od zobowiązanych podmiotów).
Po rozpatrzeniu wniosku Wojewody [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 27 maja 2003 r. ([...]) utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 17 kwietnia 2003 r.
Jak wynika z uzasadnienia decyzji, decyzja z dnia 17 kwietnia 2003 r. podjęta została w kontekście wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2001 r., a zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże ten Sąd oraz organ administracji publicznej. Decyzje z dnia 28.07.1995 r. i 12.10.1995 r. zostały wydane przez Prezydenta Miasta [...] w wyniku zawartego porozumienia tego organu z Kierownikiem Urzędu Rejonowego w [...] o wykonywaniu powierzonych zadań z zakresu administracji rządowej. Decyzja Wojewody [...] z dnia 21 grudnia 1998 r. została podjęta w oparciu o przepis art. 4202 kc, co nie mogło mieć miejsca, gdyż przepis ten wszedł w życie po dacie wydania przez Prezydenta Miasta [...] wadliwych decyzji (tj. 28.12.1996 r.), co przesądza też o braku podstaw odpowiedzialności Gminy Miejskiej [...], jako organu samorządu terytorialnego.
Tymczasem z orzeczeń sądów cywilnych jednoznacznie wynika, że przedmiotem zobowiązanym do wypłacenia odszkodowania był Wojewoda [...]. Ponadto, adresatem decyzji Wojewody [...] z dnia 21 grudnia 1998r. nie powinien być Prezydent Miasta [...], który reprezentuje gminę na zewnątrz i jest organem administracji w rozumieniu przepisów kpa, lecz podmiotem praw i obowiązków jest gmina. Powyższe naruszenia, zdaniem organu, wyczerpują dyspozycję art. 156 § 1 pkt 2 i 4 kpa.
Pismem z dnia 26.08.2003 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego zawiadomił strony o wszczęciu postępowania (z urzędu) w sprawie stwierdzenia nieważności własnych decyzji z dnia 17 kwietnia 2003 r. i 27 maja 2003 r. Następnie decyzją z dnia [...] ([...]), wydaną na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 kpa, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził nieważność własnych decyzji z dnia 27 maja 2003 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia 17 kwietnia 2003 r.
Po rozpatrzeniu wniosku Prezydenta Miasta [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] ([...]) utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...]. Jak wynika z uzasadnienia powyższych decyzji, w ocenie organu, wydając decyzje z dnia 17 kwietnia 2003 r. i 27 maja 2003 r. rażąco naruszył on prawo w stopniu wypełniającym dyspozycję art. 156 § 1 pkt 3 kpa, albowiem uwadze jego uszedł fakt, że badane kwestie w sprawie zakończonej w/w decyzjami zostały już rozstrzygnięte jednoznacznie wyrokiem Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia 26 lipca 2001 r. Powstał zatem stan rei indicate i prowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia 21 grudnia 1998 r. było niezgodne z prawem z uwagi na brzmienie art. 365 § 1 kpc.
Gmina Miasta [...] pismem z dnia 30.02.2004 r. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w/w decyzję G.I.N.B. z dnia [...], nie zgadzając się z tym, że w niniejszej sprawie miała miejsce przesłanka z art. 156 § 1 pkt 3 kpa. bowiem użyte tam określenie "decyzja ostateczna" dotyczy wyłącznie aktów administracyjnych i zakłada istnienie w porządku prawnym dwóch wydanych kolejno po sobie decyzji załatwiających sprawę co do istoty.
Tymczasem Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego obejmuje zakresem pojęcia "decyzji ostatecznej" również wyroki sądów powszechnych, co jest błędną interpretacją przepisu art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Poza tym, w sprawach rozstrzyganych przez organ administracji publicznej i sąd powszechny nie zachodzi tożsamość postępowań.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu skargi Gminy [...], wyrokiem z dnia 29 grudnia 2004 r. sygn. akt VII SA/Wa 50/04 uchylił decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu z dnia [...]. W ocenie Sądu zawartej w uzasadnieniu wyroku, w sprawie rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją, nie miała miejsca okoliczność określana w art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Zastosowanie tego przepisu może mieć miejsce jedynie w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po osobie dwoma decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Przesłanki z art. 156 § 1 kpa, nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej. Niedopuszczalny jest również pogląd, że zasada powagi rzeczy osądzonej, powinna być interpretowana rozszerzająco. Przepis art. 156 § 1 pkt 3 kpa odwołuje się jedynie do ostatecznej decyzji administracyjnej. Orzeczenia sądów powszechnych wydane w sprawie odszkodowania, nie wyeliminowały z obrotu prawnego i to ze skutkiem ex tunc, decyzji Wojewody [...] z dnia 21 grudnia 1998 r. w części dotyczącej ust. 2 pkt 1 oraz ust. 3, a to właśnie było przedmiotem postępowania prowadzonego przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego zakończonego ostateczną decyzją z dnia 27 maja 2003 r.
Za całkowicie nieuzasadnioną należy też uznać tezę postawioną przez organ na rozprawie w dniu 29.12.2003 r., iż rozstrzygnięcie z dnia 27 maja 2003 r. i utrzymana nią w mocy decyzja z dnia 17 kwietnia 2003 r., zapadły z rażącym naruszeniem art. 356 § 1 kpc, co wypełnia dyspozycję art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Prawidłowa interpretacja art. 365 § 1 kpc, nie pozwala na wyciągnięcie wniosku, iż wyrok sądu zwalnia organ administracji od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w formie decyzji administracyjnej, przy czym decyzja ta winna rozstrzygać sprawę, co do jej istoty. Tymczasem zaskarżona decyzja wraz z uzasadnieniem, stanowi uchylenie się organu od merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie i zbadania, czy decyzja Wojewody [...] z dnia 21 grudnia 1998 r. dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa.
"W konsekwencji działanie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego doprowadziło do sytuacji, w której w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja Wojewody [...] z dnia 21.12.1998 r., która w części ustalającej podmioty odpowiadające za szkodę w oparciu o art. 160 kpa, w istocie jest sprzeczna z prawomocnymi wyrokami Sądu Okręgowego w [...] i Sądu Apelacyjnego w [...], w których jako wyłącznie odpowiedzialny podmiot określono ostatecznie Skarb Państwa – reprezentowany przez Wojewodę [...]. Stan taki narusza przepis art. 365 § 1 kpc, którego "ratio legis" polega na tym, iż gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (wyrok NSA z 19.05.1999 r., IV SA 2543/98)".
Z powyższych względów w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca, zapadły z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 365 § 1 kpc oraz naruszeniem art. 156 § 1 pkt 3 kpa.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, reprezentowany przez radcę prawnego E. C., wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 grudnia 2004 r., zarzucając temu wyrokowi "naruszenie przepisu art. 160 § 5 kpa przez jego błędną wykładnię poprzez przyjęcie, iż wyrok sądu powszechnego wydany na powyżej wskazanej podstawie prawnej nie przesądza automatycznie o wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji administracyjnej, która kwestie zawarte w wyroku sądu uprzednio rozstrzygnęła w sposób całkowicie lub częściowo odmienny".
Zdaniem skarżącej "przyjęcie przeciwnego stanowiska, musiałoby prowadzić do wniosku, że w ślad za wydanym przez sąd powszechny prawomocnym wyrokiem ustalającym wysokość odszkodowania i podmiot zobowiązany do zapłaty, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego miałby zawsze obowiązek w drodze decyzji administracyjnej eliminować z obrotu prawnego decyzję administracyjną, będącą przedmiotem oceny przez sąd powszechny i przez sąd ten zweryfikowaną. Stanowiłoby to nieznaną prawu polskiemu konstrukcję swoistego potwierdzenia przez organ administracji publicznej (w drodze aktu administracyjnego – decyzji) prawomocnego wyroku sądu powszechnego".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), powołanej dalej jako ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
Zarzut naruszenia art. 160 § 5 kpa zawarty w skardze kasacyjnej, nie znajduje potwierdzenia w rozstrzygnięciu zaskarżonego wyroku, ani w jego uzasadnieniu. Brzmienie powyższego przepisu pomimo, że jest to przepis o charakterze wyjątkowym na tle innych regulacji kodeksowych, nie może budzić wątpliwości. Strona wnosząca skargę kasacyjną formułując zarzut oparty na naruszeniu art. 160 § 5 kpa, w dalszej części skargi kasacyjnej przedstawia dwie tezy, które – jej zdaniem – wiążą się z tak postawionym zarzutem i wynikają z zaskarżonego wyroku.
Zgodnie z przedstawionym tam stanowiskiem, wyrok sądu powszechnego wydany w trybie art. 160 § 5 kpa automatycznie eliminuje z obrotu prawnego decyzję administracyjną wydaną na podstawie § 4 tego przepisu. Druga zaś teza, wynikająca – zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną – z zaskarżonego wyroku, prowadzi do wniosku, że po każdym orzeczeniu sądu powszechnego, wydanym w trybie art. 160 § 5 kpa, odmiennie ustalającym wysokość odszkodowania i podmiot zobowiązany do wypłaty tego odszkodowania, niż uczynił to organ administracji publicznej w wydanej decyzji na podstawie § 4 tego przepisu, istnieje obowiązek eliminacji z obrotu prawnego takiej decyzji.
Powyższe tezy są błędne, bowiem nie znajdują one odniesienia w przepisach obowiązującego prawa.
Decyzja o odszkodowaniu wydana na podstawie § 4 art. 160 kpa, jest decyzją wydaną w postępowaniu jednoinstancyjnym, co stanowi odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 15 kpa. Od decyzji tej nie przysługuje też skarga do sądu administracyjnego, lecz powództwo do sądu powszechnego (wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 1985 r. II SA 1952/84, ONSA 1985 nr 1, poz. 20).
Decyzja ta staje się ostateczna z chwilą jej doręczenia lub ogłoszenia (art. 16 § 1 w związku z art. 110 kpa), chociaż wykonanie jej jest odroczone na okres 30 dni od dnia doręczenia, w którym to okresie strona ma czas na zajęcie stanowiska, czy jest zadowolona z przyznanego jej odszkodowania przez organ administracji publicznej, czy też wnosi powództwo do sądu powszechnego. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w zależności od tego, czy strona w przewidzianym terminie wniesie powództwo do sądu powszechnego czy też nie, można mówić o tym, czy obowiązek wypłaty odszkodowania wynikający z decyzji administracyjnej jest wymagalny, czy nie jest wymagalny.
Wniesienie powództwa o odszkodowanie do sądu powszechnego oznacza, że strona jest niezadowolona z przyznanego jej odszkodowania przez organ administracji publicznej (nie akceptuje tego rozstrzygnięcia), zostało zakończone postępowanie administracyjne i zostaje wszczęte postępowanie przed sądem powszechnym, w związku z czym, obowiązek wypłaty odszkodowania wynikający z decyzji administracyjnej – nie jest wymagalny, gdyż sprawa przyznania odszkodowania nie została zakończona. Przedmiotem postępowania administracyjnego prowadzonego w oparciu o § 4 art. 160 kpa i postępowania przed sądem powszechnym (§ 5 tego przepisu), jest roszczenie strony o odszkodowanie. Postępowanie przed sądem powszechnym nie jest postępowaniem odwoławczym (drugiej instancji) w stosunku do postępowania administracyjnego, są to dwa odrębne postępowania.
Sąd powszechny rozpoznając sprawę odszkodowania, nie jest związany ustaleniami organu administracji publicznej, który wcześniej wydał decyzję w sprawie odszkodowania, ani rozstrzygnięciem tam zawartym. Warunkiem wniesienie powództwa do sądu powszechnego, jest wcześniejsze rozpatrzenie sprawy odszkodowania w trybie administracyjnym.
Nie ma żadnego przepisu obowiązującego prawa, z którego by wynikało, że wniesienie powództwa do sądu powszechnego bądź wydanie prawomocnego wyroku przez ten Sąd, automatycznie eliminuje z obrotu prawnego wydaną wcześniej na podstawie art. 160 § 4 kpa decyzję administracyjną. Należy bowiem pamiętać, że eliminacja z obrotu prawnego ostatecznej decyzji administracyjnej może mieć miejsce, zgodnie z zasadami określonymi w art. 16 § 1 (zdanie drugie) kpa lub na skutek prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego.
Nie ma jednak żadnych przeszkód, aby w stosunku do decyzji o przyznaniu odszkodowania, wydanej na podstawie art. 160 § 4 kpa, niezależnie od tego, czy strona wniosła powództwo do sądu powszechnego czy też nie, zostało wszczęte z urzędu lub na wniosek strony postępowanie o stwierdzenie jej nieważności, jeżeli jest obciążona jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. (wyrok NSA z dnia 26 września 1996 r., IV SAB 84/96 nie publikowany). Nie można bowiem zapominać, że postępowanie nieważnościowe może być wszczęte również w stosunku do decyzji, która formalnie już nie obowiązuje (nie wywołuje skutków prawnych), jednak w interesie strony, może być stwierdzenie nieważności takiej decyzji, co eliminuje ją z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc. Ustawodawca nie przewidział w stosunku do decyzji wydanej na podstawie art. 160 § 4 kpa, z której strona jest niezadowolona, postępowania odwoławczego, a więc możliwości ponownego rozpoznania przez organ administracji publicznej zakończonej sprawy, gdyż w takim przypadku, dał możliwość wniesienia powództwa do sądu powszechnego. Powyższe rozwiązanie nie stoi jednak na przeszkodzie wszczęciu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, w którym zakres kontroli jest ograniczony jedynie do badania przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Poza tym przesłanki wymienione w tym przepisie, odnoszą się do wad kwalifikowanych tkwiących w samej decyzji, a nie dotyczą merytorycznej oceny podjętego rozstrzygnięcia, zaś rozstrzygnięcie podjęte w trybie nieważnościowym ma w zasadzie charakter kasatoryjny, a nie reformacyjny.
Stwierdzenie nieważności decyzji wydanej na podstawie art. 160 § 4 kpa może mieć miejsce wyłącznie w oparciu o przepis art. 156 § 1 kpa. Wydanie prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego w przedmiocie przyznania odszkodowania, nie powoduje konieczności eliminacji z obrotu prawnego wcześniej wydanej decyzji w sprawie odszkodowania, nawet gdyby te rozstrzygnięcia były różne. Nie można też tak rozumieć zaskarżonego wyroku, chociaż niektóre fragmenty jego uzasadnienia (str. 6), mogłyby wskazywać na istnienie takiego obowiązku.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu, chociaż nie można podzielić poglądu wyrażonego na str. 6 uzasadnienia zaskarżonego wyroku, iż w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja Wojewody [...] z dnia 21.12.1998 r., która w istocie jest sprzeczna z prawomocnymi wyrokami Sądu Okręgowego i Sądu Apelacyjnego, co narusza przepis art. 365 § 1 kpc.
Faktycznie, gdyby zaskarżonym wyrokiem z dnia 29 grudnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, nie uchylił decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...], to w obrocie prawnym pozostawałaby ostateczna decyzja Wojewody [...] z dnia 21 grudnia 1998 r., sprzeczna z prawomocnymi wyrokami sądów powszechnych, nie daje to jednak podstawy do stwierdzenia, że "stan taki narusza przepis art. 365 § 1 kc". Wystarczy bowiem porównać daty, kiedy zostały wydane orzeczenia sądów powszechnych, a kiedy została wydana w/w decyzja Wojewody [...]. Ostateczna decyzja Wojewody [...] została wydana w dniu 21 grudnia 1998 r., wyrok Sądu Okręgowego w [...] w dniu 24 października 2000 r., a wyrok Sądu Apelacyjnego w [...] w dniu 26 lipca 2001 r., z czego wynika, że wyroki sądów powszechnych zostały wydane kilka lat później, niż decyzja Wojewody [...] i nie można w tej sytuacji mówić o naruszeniu art. 356 § 1 kpc.
Bowiem związanie prawomocnym orzeczeniem sądu w rozumieniu art. 365 § 1 kpc z istoty swej, odnosi się do orzeczeń innych sądów i innych organów państwowych, wydanych jednak później, niż prawomocne orzeczenie wiążące. Odstępstwem od tej zasady mogą być przypadku określone w art. 145 § 1 pkt 7 i 8 kpa.
Decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...], zostały uchylone zaskarżonym wyrokiem dlatego, że decyzje których stwierdzono nieważność (decyzje z dnia 17.04.2003 r. i 27.05.2003 r.) w ocenie Sądu pierwszej instancji, nie były dotknięte wadami z art. 156 § 1 pkt 2 i 3 kpa, jak to błędnie organ przyjął i nie ma to nic wspólnego z zasadą wyrażoną w art. 365 § 1 kpc.
Skarga kasacyjne w niniejszej sprawie, jak można wnosić z jej treści, była spowodowana w głównej mierze nie samym rozstrzygnięciem zaskarżonego wyroku, lecz pewnymi fragmentami jego uzasadnienia, które mogły prowadzić do błędnych wniosków.
Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło