II OSK 441/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Łuczaj Sędziowie sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz del.sędzia WSA Jarosław Stopczyński (spr.) Protokolant Renata Sapieha po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 listopada 2007 r. sygn. akt II SA/Kr 31/07 w sprawie ze skargi A. B. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wniesienia zażalenia z uchybieniem terminu oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 30 listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę A. B. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] października 2006 r. Nr [...] dotyczące stwierdzenia wniesienia zażalenia z uchybieniem terminu. Sąd I-ej instancji podniósł, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Miechowie postanowieniem z dnia [...] października 2006 r. nałożył na A. B. obowiązek przeprowadzenia i dostarczenia ekspertyzy technicznej. Postanowienie to zostało jej doręczone w dniu 5 października 2006 r. W dniu 13 października 2006 r. A. B. wniosła zażalenie na w/w postanowienie. Postanowieniem z dnia [...] października 2006 r. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie stwierdził wniesienie zażalenia z uchybieniem terminu. Na to postanowienie A. B. wniosła w dniu 23 listopada 2006 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wyjaśniając, że spóźnienie wynikło stąd, że jest osobą w podeszłym wieku i opiekuje się dwójką niepełnosprawnych dzieci. Opóźnienie było nieznaczne, a nikt jej nie poinformował o prawie wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Sąd I – ej instancji podniósł, iż zgodnie z art. 141 § 2 k.p.a. zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenie postanowienia stronie. Nie ma wątpliwości, że zaskarżone postanowienie zostało doręczone A. B. w dniu 5 października 2006 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru), a zażalenie wniosła ona dnia 13 października 2006 r. (datownik PINB z adnotacją o osobistym wniesieniu zażalenia), t.j. w ósmym dniu od doręczenia postanowienia. Nie może tu mieć znaczenia niewielkie przekroczenie terminu ani sytuacja rodzinna skarżącej. Dlatego też zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła A. B. wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie postanowienia Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] października 2006 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, oraz o zasądzenie od Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych, a nadto przyznanie pełnomocnikowi zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, gdyż koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania poprzez uchybienie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazano, iż rozpoznając sprawę Sąd pominął okoliczność, iż zaskarżone postanowienie zapadło z uchybieniem art. 9 k.p.a., które to uchybienie istotnie wpłynęło na jego treść. Wskazano, iż składając zażalenie skarżąca nie została poinformowana przez pracownika organu o tym, iż przysługuje jej prawo do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, mimo tego iż jest osobą w bardzo podeszłym wieku, a zażalenie wnoszone było z opóźnieniem. Organy o takiej możliwości powinny pouczyć, właśnie z uwagi na brzmienie art. 9 k.p.a. Pogląd taki wyrażony został min. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 1994 r. (SA/Ł 15/93, Prok. i Pr. 1995/2). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna została oddalona, albowiem zaskarżony wyrok nie narusza prawa. Sąd I-ej instancji wbrew temu, co sugeruje kasacja nie mógł naruszyć art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa ponieważ skargę oddalił, a takie rozstrzygniecie było usprawiedliwione okolicznościami sprawy. Nie można, bowiem zgodzić się z tezą jakoby w postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenie art. 9 k.p.a. i że uszło to uwadze Sądu I-ej instancji. Przepis ten stanowi, ze organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenia ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Poza tym czuwają one nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Powołany przepis odnosi się do sytuacji, gdy konkretny urzędnik organu stwierdza lub powinien stwierdzić, że strona zamierza podjąć działania wiążące się dla niej z niekorzystnymi skutkami lub nawet z ryzykiem wystąpienia podobnych skutków. Nie oznacza to jednak, iż tenże urzędnik ma obowiązek czytania wszelkiej korespondencji kierowanej do urzędu i analizowania jej pod kątem skutków prawnych jakie mogą wywołać treści w niej zawarte, a następnie sugerowania właściwych kroków prawnych, które gwarantowałyby skuteczność wniesionych podań bądź wniosków. Gdyby w istocie tak było byłby on jednocześnie pełnomocnikiem strony, którego celem jest doprowadzenie do rozstrzygnięcia sprawy na jej korzyść. Literalne brzmienie art. 9 k.p.a., oraz jego wykładnia celowościowa takie rozumowanie wyklucza. Uregulowany tym przepisie obowiązek ma bowiem charakter ograniczony i w istocie zakazuje łączenia obu tych ról. Pracownik organu nie może być bowiem jednocześnie pełnomocnikiem strony która kieruje do tegoż organu stosowne podanie bądź wniosek. Takiemu rozwiązaniu stoi na przeszkodzie chociażby art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a., który stanowi iż pracownik organu podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie w której jest stroną, albo pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki. Powyższe oznacza, iż w realiach przedmiotowej sprawy organ nie miał obowiązku pouczać składającej zażalenie, iż przysługuje jej prawo do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Gdyby nawet zażalenie zostało złożone bezpośrednio przez zainteresowaną przyjmujący je pracownik nie musiał analizować jego treści, a także tego czy zachowano termin do jego wniesienia. Jego obowiązkiem było przyjęcie zażalenia i potwierdzenie tego faktu na jego kopii. Zamiast więc kwestionować prawidłowe rozstrzygnięcie Sądu I-ej instancji strona względnie jej pełnomocnik winni wystąpić z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia oczywiście przy zachowaniu wymogów, jakie stawia art. 58 § 2 k.p.a. Z powyższych względów skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ppsa oddalono.