II OSK 469/21
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2023-12-06
Skład orzekający: Grzegorz Czerwiński, Andrzej Wawrzyniak, Marta Laskowska – Pietrzak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ uzgadniający projekt decyzji o warunkach zabudowy może odmówić uzgodnienia, powołując się na naruszenie przepisów o ochronie przyrody, nawet jeśli inwestor nie wykazał zgodności z prawem istniejącej samowoli budowlanej podlegającej legalizacji, a planowana inwestycja narusza zakazy obowiązujące na obszarze chronionym?Ratio decidendi
Organ uzgadniający projekt decyzji o warunkach zabudowy ma ograniczony czas na działanie i nie jest zobowiązany do prowadzenia szerokiego postępowania wyjaśniającego. Jego rolą jest ocena, czy projekt decyzji nie narusza przepisów o ochronie przyrody. Obowiązek wykazania zgodności inwestycji z prawem spoczywa na inwestorze i organie głównym. Jeśli projekt decyzji narusza zakazy obowiązujące na obszarze chronionym, organ uzgadniający ma podstawę do odmowy uzgodnienia, nawet jeśli nie można w pełni zweryfikować zgodności z prawem istniejącej samowoli budowlanej podlegającej legalizacji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji obejmującej budynek mieszkalno-letniskowy podlegający legalizacji oraz planowany budynek gospodarczy na działce położonej w Popradzkim Parku Krajobrazowym i obszarze Natura 2000. Organy ochrony przyrody odmówiły uzgodnienia, wskazując na naruszenie zakazów dotyczących likwidacji zadrzewień i prac ziemnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia organów, uznając błędną wykładnię zasady przezorności i brak wystarczających dowodów na naruszenie przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając skargę kasacyjną Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska za zasadną.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i oddala skargę S. Z.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.), Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak, Sędzia WSA (del.) Marta Laskowska – Pietrzak, Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Muszyński, po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 listopada 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 1242/20 w sprawie ze skargi S. Z. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 28 lutego 2020 r. nr DOA-ZPPOHII.612.6.2020.EK w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza od S. Z. na rzecz Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 3 listopada 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 1242/20 po rozpoznaniu skargi S. Z. (dalej jako skarżący) na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy uchylił zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...] oraz orzekł o zwrocie kosztów postępowania sądowego.
Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym w sprawie.
Burmistrz P. [...] maja 2019 r. zwrócił się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. o uzgodnienie projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji: budynek mieszkalno-letniskowy (podlegający legalizacji), parterowy, o powierzchni zabudowy do 35 m², z przyłączem elektrycznym m.in., studnią wierconą i przydomową oczyszczalnią ścieków oraz planowanego budynku o charakterze gospodarczym - w ramach zabudowy zagrodowej związanej z prowadzeniem gospodarstwa rolnego (wypas i hodowla owiec) - na działce nr [...] w Ł.
Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w K. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019 r., znak: [...] odmówił uzgodnienia projektu decyzji dla ww. inwestycji, ponieważ uznał, że analizowany teren został przekształcony podczas realizacji nielegalnej budowy domku letniskowego i wobec tego nie było możliwe ustalenie czy zostały naruszone zakazy z § 3 ust. 1 uchwały nr XLII/640/17 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 23 października 2017 r., w sprawie Popradzkiego Parku Krajobrazowego (Dz. Urz. Woj. Małop. z 2017 r., poz. 7239). Organ stwierdził, że przyjęte w projekcie decyzji ustalenia godzą w szczególne cele ochrony Parku wymienione w § 2 ust. 1 pkt 3 d związane z potrzebą zachowania ciągów widokowych i szczytów o charakterze widokowym tego terenu. Organ uzgadniający zauważył, iż przedmiotowa działka położona jest w granicach obszaru, mającego znaczenie dla Wspólnoty [...] ([...]), natomiast po analizie materiałów z inwentaryzacji przyrodniczej firmy [...], w bezpośrednim sąsiedztwie przedmiotowej działki zinwentaryzowano występowanie wilka, który jest przedmiotem ochrony ww. obszaru Natura 2000. Organ uznał, że wobec powyższego nie można wykluczyć znacząco negatywnego oddziaływania zapisów przedmiotowego projektu decyzji o warunkach zabudowy na obszar Natura 2000.
Rozpoznając zażalenie skarżącego od powyższej decyzji Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, postanowieniem z [...] września 2019 r. znak: [...], uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, uznając, że organ ten nie odniósł się do całości planowanej inwestycji.
Ponownie analizując projekt decyzji Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w K. postanowieniem z [...] grudnia 2019 r. , znak: [...], odmówił uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy. Uznał bowiem, że realizacja przedmiotowego przedsięwzięcia naruszy zakazy, określone w § 3 ust. 1 pkt. 3 i 5 Uchwały Nr XLII/640/17 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 23 października 2017 r. w sprawie Popradzkiego Parku Krajobrazowego (Dz. Urz. Woj. Małop. z dnia 10 listopada 2017, poz. 7239, z późn. zm.), dalej jako "Uchwała", stanowiące, iż na omawianym obszarze chronionym zakazuje się likwidowania i niszczenia zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i nadwodnych, jeżeli nie wynikają z potrzeby ochrony przeciwpowodziowej lub zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego lub wodnego lub budowy, odbudowy, utrzymania, remontów lub naprawy urządzeń wodnych, oraz wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu, z wyjątkiem prac związanych z zabezpieczeniem przeciwpowodziowym lub przeciwosuwiskowym lub budową, odbudową, utrzymaniem, remontem lub naprawą urządzeń wodnych. W ocenie organu, w okolicznościach przedmiotowej sprawy zastosowanie odstępstw od ww. zakazów nie było możliwe. Doszedł do wniosku, że przedmiotowa inwestycja zalicza się do inwestycji mogących znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000 [...] ([...]).
Skarżący zaskarżył powyższe postanowienie wnosząc zażalenie. powołując się na okoliczność braku stwierdzenia negatywnego oddziaływania na Obszar Natura 2000 analogicznej inwestycji na działce nr [...], zlokalizowanej na tym samym obszarze.
Po rozpatrzeniu zażalenia Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, na podstawie art. 60 ust. 1 w zw. art. 53 ust. 4 pkt 8 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jednolity: Dz.U. z 2020 r. poz. 293, powoływana dalej jako "u.p.z.p.", ustawa o planowaniu), postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r., znak: [...] (dalej zaskarżone postanowienie), utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Organ przywołał katalog zakazów obowiązujących na terenie Popradzkiego Parku Krajobrazowego na mocy § 3 ust. 1 Uchwały. Stwierdził, że z materiału dowodowego zgromadzonego przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. wynika, iż na działce nr [...] znajduje się nielegalna zabudowa. Przedmiotowa nielegalna zabudowa ogrodzona jest wysokim płotem, na terenie działki znajduje się budynek oraz altana. Posesja posiada wybrukowany wjazd oraz dojście do altany. Na analizowanym terenie wzdłuż płotu posadzono szpaler żywotników, pozostałą powierzchnię obsiano trawnikiem. Ww. działka została pozbawiona pierwotnej pokrywy roślinnej. Ponadto ze zdjęć historycznych, dostępnych w programie Google Earth Pro wynika, iż w okresie między [...] maja 2015 r.; a [...] października 2017 r. z terenu przedmiotowej działki została usunięta część zadrzewień. Z map topograficznych, dostępnych na stronie geoportal.gov.pl wynika, iż doprowadzenie działki do stanu, w którym znajduje się aktualnie wymagało wyrównania, wypłaszczenia terenu na przedmiotowej działce tj. zmiany rzeźby terenu. Organ stwierdził, że usunięcie zadrzewień z terenu przedmiotowej działki, jak i prace, polegające na wypłaszczeniu terenu inwestycji, będące przygotowaniem do realizacji inwestycji, były niezgodne z zakazami określonymi w § 3 ust. 1 pkt. 3 i 5 Uchwały. Bez wykonania ww. prac naruszających zakazy (pozostawienie obszaru w pierwotnym kształcie) przedmiotowa inwestycja nie mogłaby być zrealizowana a zatem organ I instancji słusznie odmówił uzgodnienia projektu decyzji. Uzgodnienie warunków zabudowy w przypadku zniszczenia przedmiotu ochrony stanowiłoby legalizację działań naruszających ww. zakazy.
Organ odwoławczy wskazał, że z projektu decyzji o warunkach zabudowy wynika, iż na działce nr [...] planowana jest (oprócz nielegalnej, istniejącej) nowa zabudowa tj. studnia wiercona, przydomowa oczyszczalnia ścieków oraz budynek o charakterze gospodarczym. Z mapy dołączonej do projektu decyzji wynika, iż teren inwestycji stanowi całą działkę budowlaną nr [...]. W związku z powyższym uznał, iż projekt decyzji dopuszcza zabudowę w miejscu, w którym aktualnie znajdują się zadrzewienia. W opinii organu realizacja ww. inwestycji naruszy zakazy określone w § 3 ust. 1 pkt. 3 i 5 Uchwały.
Analizując szczegółowo możliwość zastosowania w niniejszej sprawie odstępstw od zakazów przewidzianych w Uchwale (§ 3 ust. 1 pkt 3, pkt 5, § 3 ust. 4) oraz odstępstw od zakazów z ustawy o ochronie przyrody (art. 176 ust. 2) organ odwoławczy przedstawił argumentację, z której wynikało, że w sprawie nie zachodzą okoliczności wskazujące na zaistnienie którychkolwiek z przewidzianych w ww. przepisach odstępstw.
Organ odnosząc się do zarzutu rozszerzającej wykładni pojęcia znaczących negatywnych oddziaływań do wszelkich oddziaływań na Obszarze Natura 200 stwierdził, że zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody wystarczającą przesłanką do odmowy uzgodnienia projektu decyzji jest prawdopodobieństwo (a nie pewność) wystąpienia znaczącego negatywnego oddziaływania na Obszar Natura 2000, a więc sytuacja, gdy na podstawie obiektywnych informacji nie można takiego ryzyka wykluczyć. Podkreślił także, że w przypadku niepewności wystąpienia oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 zastosowanie ma tzw. "zasada przezorności". Ww. zasada, zgodnie z art. 191 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wcześniej art. 174 ust. 2 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską) i art. 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, nakazuje podjęcie działań zapobiegawczych zawsze wtedy, kiedy nie został dowiedziony brak negatywnych oddziaływań na środowisko. Wykazanie owego braku negatywnego oddziaływania jest przy tym obowiązkiem podmiotu, który zamierza podjąć określoną działalność. Szczególne znaczenie ta zasada ma w ochronie obszarów sieci Natura 2000. W ocenie organu, jeżeli nie można wiarygodnie uzasadnić, że oddziaływanie jest nieznaczące, to należy przyjąć, że może być ono znaczące. Wskazał, że racjonalne wątpliwości co do ryzyka wystąpienia oddziaływania są przesłanką na rzecz dokonania oceny i zawsze interpretuje się je "na korzyść środowiska" a nie "na korzyść inwestycji" (por. "Ocena planów i przedsięwzięć oddziałujących na obszary Natura 2000". Wytyczne metodyczne dotyczące przepisów artykułu 6(3) i 6(4) Dyrektywy Siedliskowej 92/43/EWG. Komisja Europejska 2002 r.).
Wobec naruszenia przez projekt decyzji zakazów z § 3 ust. 1 pkt 3 i 5 Uchwały i braku zastosowania odstępstw od zakazów organ uznał, że zaskarżone postanowienie należało utrzymać w mocy.
W związku z naruszeniem ww. zakazów, organ odstąpił od badania ewentualnego wpływu inwestycji na obszar Natura 2000 Ostoja Popradzka (PLH120019).
Skarżący zaskarżył powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zdaniem skarżącego, nie zostało udowodnione, że na działce doszło do wycinki drzew czy trwałej niwelacji terenu. Błędnie zinterpretowano też odstępstwo z § 3 ust. 4 Uchwały.
Wskazanym wcześniej wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę i uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji.
Na wstępie Sąd przywołał treść art. 60 ust. 1 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 53 ust. 4 pkt 8 tej ustawy, które stanowiły podstawę prawną wydania zaskarżonego postanowienia oraz potwierdził, że uzgadniana inwestycja dotyczy działki nr [...] obręb Ł., gmina P., która znajduje się w granicach obszaru Natura 2000 [...] ([...]) oraz Popradzkiego Parku Krajobrazowego, którego funkcjonowanie reguluje Uchwała.
W ocenie Sąd,u naruszono przepis materialnoprawny bowiem wadliwie została zinterpretowana przez organ zasada przezorności.
Sąd zauważył, że w powołanym przez Dyrektora judykacie (wyrok TS z dnia 10 stycznia 2006 r., C-98/03, ZOTSiS 2006/1A/I-53) wskazano, że: "Trybunał orzekł już, że wymóg dokonania odpowiedniej oceny skutków planu lub przedsięwzięcia jest uzależniony od warunku istnienia prawdopodobieństwa lub zagrożenia, że będą one w istotny sposób oddziaływać na dany teren. Uwzględniając w szczególności zasadę ostrożności, zagrożenie takie występuje wówczas, kiedy na podstawie obiektywnych okoliczności nie można wykluczyć, że plan lub przedsięwzięcie będzie oddziaływać na dany teren w istotny sposób (zob. wyrok z dnia 20 października 2005 r. w sprawie C-6/04 Komisja przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, dotychczas niepublikowany w Zbiorze, pkt 54)". Abstrahując od zupełnie odmiennego przedmiotu wskazanego wyroku TS, w porównaniu z przedmiotem rozpatrywanej sprawy (dotyczył on prawidłowości, w aspekcie zapewnienia skuteczności oraz precyzyjności transpozycji art. 6 ust. 3 i 4, art. 12, 13 i 16 dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory w prawie niemieckim – tj. w ustawie związkowej o ochronie przyrody i kształtowaniu krajobrazu z dnia 25 marca 2002 r. - Gesetz über Naturschutz und der Landschaftspflege, BGBl 2002 I, str. 1193, w odniesieniu do przepisów, "pozwalających na wyjęcie spod ustanowionego w art. 12 dyrektywy systemu ochrony gatunków zwierząt działań, które mogą powodować niezamierzone szkody w obszarach rozrodu i odpoczynku gatunków chronionych"), co nie pozwala na proste i dosłowne recypowanie wskazań TS do przedmiotowej sprawy, Sąd wskazał, że organ pominął, że TS dokonał zastrzeżenia, iż "plan lub przedsięwzięcie będzie oddziaływać na dany teren w istotny sposób". W pkt 40 uzasadnienia tego wyroku TS stwierdził bowiem, że: "wymóg dokonania odpowiedniej oceny skutków planu lub przedsięwzięcia jest uzależniony od warunku istnienia prawdopodobieństwa lub zagrożenia, że będą one w istotny sposób oddziaływać na dany teren. Uwzględniając w szczególności zasadę ostrożności, zagrożenie takie występuje wówczas, kiedy na podstawie obiektywnych okoliczności nie można wykluczyć, że plan lub przedsięwzięcie będzie oddziaływać na dany teren w istotny sposób (zob. wyrok z dnia 20 października 2005 r. w sprawie C-6/04 Komisja przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, dotychczas niepublikowany w Zbiorze, pkt 54)".
W przeciwnym razie, tj. bez badania istotności, doszłoby to absolutyzowania jednej wartości w każdym przypadku, bez rozważenia optymalizacji rozwiązania ad casum. Byłoby to sprzeczne z samą dyrektywą siedliskową, która zakłada odstępstwa w ustawodawstwach krajowych. Przykładowo art. 16 ust. 1 dyrektywy siedliskowej wskazuje, że odstępstwa mogą wynikać z konkretnych przyczyn, np. ważnych przyczyn nadrzędnego interesu publicznego. Zgodnie z dziesiątym motywem dyrektywy siedliskowej "należy dokonać odpowiedniej oceny każdego planu lub programu mogącego mieć istotny wpływ na cele w zakresie ochrony terenu, który został wyznaczony lub też zostanie wyznaczony w przyszłości". Motyw ten znalazł wyraz w art. 6 ust. 3 wskazanej dyrektywy, zgodnie z którym pozwolenie na plan lub przedsięwzięcie, mogące w istotny sposób oddziaływać na teren, może zostać udzielone jedynie wówczas, gdy uprzednio dokonano odpowiedniej oceny skutków dla tego terenu.
W ocenie Sądu, brak jest rozważań organu, nakierowanych na to zastrzeżenie, przy założeniu istotności sposobu ingerencji. Przeciwnie organ wywodził, że jakiekolwiek oddziaływanie, którego nie można wykluczyć, daje podstawę do odmowy w rozpatrywanym zakresie. Zdaniem Sądu takie twierdzenie nie znajduje podstawy w zasadzie przezorności. Nie dopuszcza ona bowiem automatycznego ograniczenia obowiązku oceny skutków, jakie wywarłyby na dane tereny działania.
Zgodnie z art. 6 ust. 3 zdanie pierwsze dyrektywy siedliskowej, każdy plan lub przedsięwzięcie, które nie jest bezpośrednio związane lub konieczne do zagospodarowania terenu, ale które może na niego w istotny sposób oddziaływać, zarówno oddzielnie, jak i w połączeniu z innymi planami lub przedsięwzięciami, podlega odpowiedniej ocenie jego skutków dla danego terenu z punktu widzenia założeń jego ochrony. Wymóg dokonania odpowiedniej oceny skutków planu lub przedsięwzięcia jest uzależniony od przesłanki możliwego oddziaływania planu lub przedsięwzięcia na dany teren w istotny sposób. Orzecznictwo Trybunału przyjmuje taką interpretację. Trybunał stwierdził już, że zgodnie z art. 6 ust. 3 zdanie pierwsze dyrektywy siedliskowej wymóg oceny skutków planów lub przedsięwzięć jest zależny od tego, czy istnieje prawdopodobieństwo lub ryzyko, że będą one niekorzystnie wpływały na dany teren (patrz np. wyroki z dnia 25 maja 2000 r. w sprawie C-384/97 Komisja przeciwko Grecji, Rec. str. I-3823, pkt 35, z dnia 16 stycznia 2003 r. w sprawie C-63/02 Komisja przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, Rec. str. I-821, pkt 11 i z dnia 9 września 2004 r. w sprawie C-417/02 Komisja przeciwko Grecji, Zb.Orz. str. I-7973, pkt 22).
Odnosząc się do art. 2 ust. 1 dyrektywy 85/337 (posiadającego w istocie podobne brzmienie do art. 6 ust. 3 dyrektywy siedliskowej), zgodnie z którym "Państwa Członkowskie przyjmują wszystkie niezbędne środki, aby zapewnić, że przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko naturalne [...] podlegają ocenie w odniesieniu do ich skutków przed udzieleniem zezwolenia", Trybunał stwierdził, iż są to takie przedsięwzięcia, które niosą ze sobą ryzyko znaczącego oddziaływania na środowisko naturalne (zob. podobnie wyrok z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie C-117/02 Komisja przeciwko Portugalii,, dotychczas nieopublikowany w Zbiorze, pkt 85).
O istotności mowa jest również w wyroku, wydanym w sprawie C-127/02 Landelijke Vereniging tot Behoud van de Waddenzee oraz Nederlandse Vereniging tot Bescherming van Vogels przeciwko Staatssecretaris van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij. TS stwierdził, że wszczęcie mechanizmu ochrony środowiska, przewidzianego w art. 6 ust. 3 dyrektywy siedliskowej nie zakłada zaistnienia pewności, że plan lub przedsięwzięcie oddziałuje na dany teren w istotny sposób, lecz jedynie prawdopodobieństwo wskazuje wówczas na związek pomiędzy planem lub przedsięwzięciem, a wystąpieniem takiego skutku, co wynika również z wskazówek do wykładni tego artykułu zredagowanych przez Komisję, zatytułowanych "Zarządzanie terenami Natura 2000 – przepisy art. 6 dyrektywy siedliskowej (92/43/EWG)" (pkt 41 uzasadnienia).
W związku z tym art. 6 ust. 3 zdanie pierwsze dyrektywy siedliskowej uzależnia wymóg dokonania odpowiedniej oceny planu lub przedsięwzięcia od przesłanki, polegającej na zaistnieniu prawdopodobieństwa lub ryzyka, że ten plan lub przedsięwzięcie będzie oddziaływać na dany teren w istotny sposób (pkt 43 uzasadnienia to powołanego ostatnio wyroku).
Sąd za zasadne uznał zarzuty skargi, dotyczące rozszerzenia interpretacji zasady przezorności. To doprowadziło do wydania zaskarżonego postanowienia o odmowie, co implikowało stwierdzenie, że jest ono niezasadne.
W związku z tym Sąd przyjął, że doszło do błędnej wykładni, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., skutkującej uchyleniem zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go aktu, na zasadzie art. 135 P.p.s.a.
Ponadto Sąd zauważył, że organ wskazał na występowanie wilka jednak nie podał konkretnych informacji. W ocenie Sądu, nie można było założyć w sposób abstrakcyjny i ogólny, iż z góry określone rodzaje działań lub interwencji zawsze wywołują negatywne skutki, a nadto, że nie trzeba analizować w ramach zasady przezorności, czy są one istotne. Sam fakt, że w jednym z opracowań mowa jest o występowaniu danego gatunku, bez dookreślenia jak daleko ma to miejsce od przedmiotowej nieruchomości, nie jest wystarczające dla uznania, że należy wydać postanowienie odmowne. Wpływ określonego przedsięwzięcia jest bowiem kwestią względną, która zmienia się w zależności od rodzaju i cech zarówno danego terenu, jak i danego gatunku, przez co musi być oceniany w każdym konkretnym przypadku z osobna. Przykładowo, siedliska naturalne o ograniczonych rozmiarach, w których występują gatunki rzadkie i wyjątkowo wrażliwe, mogą reagować w sposób bardzo silny na określony rodzaj interwencji zewnętrznych, w porównaniu z innymi obszarami chronionymi mniej "wrażliwymi". Wykładnia taka jest zgodna z przyznanym w dyrektywie pierwszeństwem ochrony obszarów chronionych i ochrony zagrożonych gatunków.
Również i w tym przypadku, zdaniem Sądu, doszło do błędnej interpretacji i należało uchylić zaskarżone postanowienie na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.
Sąd zauważył, że doszło do błędnego utożsamiania terenu inwestycji z całą działką skarżącego i odnoszenia wszystkich skutków inwestycji do całego terenu, wskazanego we wniosku o wydanie warunków zabudowy.
Zdaniem Sądu, organ naruszył przepisy procesowe art. 7, art. 77 i 80 K.p.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co świadczy o wystąpieniu podstawy uchylenia aktu z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. bowiem nie przeanalizował sprawy w dostateczny sposób.
Organ wskazał, że na przedmiotowym terenie doszło do wycinki drzew, tymczasem skarżący utrzymuje, że "nie może zgodzić się ze stanowiskiem Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie, jakoby przedmiotowa działka została pozbawiona pokrywy roślinnej zastąpiona pokrywą w postaci zasianej trawy, jak również aby teren przedmiotowej działki był wyrównywany" (str. 10 skargi). Skarżący wywodził, że przedmiotowa działka została nabyta przez niego w okresie, w którym nie były prowadzone prace mające na celu likwidację szaty roślinnej, zastępowanie jej zasiewami trawy, jak również nie były realizowane jakiekolwiek działania mające na celu zmianę istniejącego ukształtowania terenu. W ocenie skarżącego, potwierdzeniem powyższego jest dokumentacja zdjęciowa, z której wynika stan przedmiotowej działki z dnia przejścia prawa własności na skarżącego, a który to stan uwidacznia, że zabiegi w postaci niwelowania terenu, pozbawiania terenu z roślinności nie mogły być przez niego przeprowadzane. Organ nie przedstawił zaś dowodów na to, że skarżący dokonał wycinki drzew i niwelacji działki (brak jest w aktach sprawy zdjęć, na które powołuje się organ).
Nadto z pisma Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...] stycznia 2016 r. znak: [...] w sprawie uzgodnienia warunków lokalizacji ogrodzenia, organy wywiodły okoliczność potwierdzającą ustalenie przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie jedynie okoliczności niekorzystnych dla skarżącego, podczas gdy z powyższego wynika fakt realizacji przedmiotowego zamierzenia budowlanego zgodnie z przepisami.
W konsekwencji Sąd przyjął, że wadą dotknięte są również uzasadnienia postanowień obu instancji (co stanowiło naruszenie art. 107 K.p.a.), które nie powołują okoliczności sprawy ani przepisów, w kontekście oceny prawnej, sformułowanej w powołanym wyroku WSA.
Sąd zalecił by w ponownie przeprowadzonym postępowaniu organy wzięły pod uwagę przedstawioną wyżej wykładnię prawa.
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości. Wyrokowi zarzucił zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego jak i przepisów procesowych w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Zarzucając naruszenie przepisów materialnych skarżący wskazał na:
1) niezastosowanie jako wzorca kontroli art. 53 ust. 4 pkt 8 w związku z art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2020 r. poz. 293) dalej: "u.p.z.p.", zgodnie z którym przedmiotem postępowania uzgodnieniowego jest projekt decyzji o warunkach zabudowy w takim kształcie w jakim organ główny zamierza wprowadzić go do obrotu prawnego, na co zgodę musi wyrazić organ uzgadniający, który w przypadku odmowy uzgodnienia nie ma podstaw prawnych do wprowadzania warunków na jakich uzgodnienie projektu mogłoby zostać dokonane, w przeciwieństwie do odmowy uzgodnienia projektu planu miejscowego, gdzie organ określa warunki na podstawie art. 24 ust. 2 u.p.z.p., tym samym skoro, co najmniej w części dotyczącej planowanego obiektu budowlanego, ustalenia projektu decyzji były wprost niezgodne z § 3 ust. 1 pkt 3 i 5 Uchwały Nr XLII/640/17 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 23 października 2017 r. w sprawie Popradzkiego Parku Krajobrazowego (Dz. Urz. Woj. Małop. z dnia 10 listopada 2017 r., poz. 7239, z późn. zm.), dalej: "uchwała", to tym samym już z tego tylko powodu Sąd winien uznać za prawidłowe negatywne stanowisko organów uzgadniających i skargę oddalić na podstawie art. 151 P.p.s.a., nie miał bowiem w takim przypadku podstaw do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. i uchylenia zgodnych z prawem postanowień organów ochrony przyrody;
2) niezastosowanie jako wzorca kontroli art. 53 ust. 4 pkt 8 w związku z art. 60 ust. 1 u.p.z.p., zgodnie z którym przedmiotem postępowania uzgodnieniowego jest projekt decyzji o warunkach zabudowy w takim kształcie w jakim organ główny zamierza wprowadzić go do obrotu prawnego, tym samym skoro ustalenia tego projektu w części dotyczącej istniejącego obiektu budowlanego podlegającego legalizacji budziły wątpliwości w zakresie jego realizacji zgodnie z przepisami uchwały, i tym samym nie mogły być zweryfikowane przez organ uzgadniający to był on zobligowany do nieuzgodnienia takiego projektu, jako niezgodnego z § 3 ust. 1 pkt 3 i 5 uchwały, skoro inwestor oraz organ główny nie wykazały, że obiekty te zostały zrealizowane zgodnie z prawem i tym samym mogą podlegać legalizacji, a zatem Sąd I instancji już z tego tylko powodu winien uznać za prawidłowe negatywne stanowisko organów uzgadniających i skargę oddalić na podstawie art. 151 P.p.s.a., nie miał bowiem w takim przypadku podstaw do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. i uchylenia zgodnych z prawem postanowień organów ochrony przyrody;
3) niezastosowanie art. 53 ust. 5c w związku z art. 60 ust. 1a u.p.z.p. jako wzorców kontroli, z których wynika, że regionalny dyrektor ochrony środowiska uzgadniający projekt decyzji o warunkach zabudowy ma kompetencję do orzekania w sprawie zgodności projektu decyzji z przepisami o ochronie przyrody tylko przez 21 dni od otrzymania projektu i tym samym w przypadku dostrzeżenia potencjalnej niezgodności z prawem tego projektu, zgodnie z zasadą przezorności, nie może uzgodnić go pozytywnie, gdyż mogłoby dojść do wydania niezgodnej z prawem decyzji o warunkach zabudowy przez organ główny, a także z uwagi na tak krótki okres weryfikacji projektu decyzji organ uzgadniający nie ma podstawy prawnej (zgodnie z art. 53 ust. 4 pkt 8 w związku z art. 60 ust. 1 u.p.z.p.) do prowadzenia szerokiego postępowania wyjaśniającego, gdyż to po pierwsze na inwestorze spoczywa obowiązek wykazania możliwości legalizacji zrealizowanego samowolnie obiektu budowlanego, a po drugie na organie głównym spoczywa obowiązek przedstawienia skonkretyzowanych ustaleń w projekcie decyzji opartych na ustalonym przez ten organ stanie faktycznym (przygotowywanym przez uprawnionego architekta), natomiast na którą to treść organy uzgadniające wydają jedynie zgodę albo jej odmawiają, tym samym skoro część ustaleń projektu była wprost niezgodna z przepisami § 3 ust 1 pkt 3 i 5 uchwały (planowany obiekt budowlany), a część ustaleń nie poddawała się weryfikacji z przepisami § 3 ust. 1 pkt 3 i 5 uchwały (istniejący obiekt budowlany podlegający legalizacji) oraz art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2020 r. poz. 55, z późn. zm.) dalej: "u.o.p." to negatywne stanowisko organów uzgadniających było w pełni prawidłowe, tym samym, Sąd I instancji winien był skargę oddalić na podstawie art. 151 P.p.s.a., nie miał bowiem w takim przypadku podstaw do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. i uchylenia zgodnych z prawem postanowień organów ochrony przyrody;
4) nieprawidłowe zastosowanie art. 6 ust. 3 dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dz.U.UE.L Nr 206 poz. 7 z późn. zm.), którego transpozycję w prawie krajowym stanowi art. 33 ust. 1 i 3 u.o.p., jako wzorca kontroli, zgodnie z którymi zabrania się podejmowania działań mogących, osobno lub w połączeniu z innymi działaniami, znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000, a ciężar dowodowy udowodnienia braku negatywnego wpływu spoczywa na inwestorze realizującym inwestycję (podczas oceny oddziaływania na obszar Natura 2000, dokonywanej na podstawie Działu V, Rozdziału 5 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2020 r. poz. 283 z późn. zm.) dalej: "uooś", podczas gdy organy ochrony przyrody odstąpiły od oceny dotyczącej obszaru Natura 2000, a zatem przepisy te nie stanowiły w ogóle podstawy odmowy uzgodnienia projektu decyzji, bowiem została ona oparta na naruszeniu przepisów § 3 ust. 1 pkt 3 i 5 uchwały, tym samym obszerna ocena Sądu I instancji dotycząca zasady przezorności stosowanej podczas oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 nie miała żadnego znaczenia dla oceny zgodności z prawem postanowień organów ochrony przyrody, a Sąd ten winien był skargę oddalić na podstawie art. 151 P.p.s.a., nie miał bowiem w takim przypadku podstaw do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.
Zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy organ wskazał na naruszenie:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 P.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi w oparciu o błędną ocenę, że organy uzgadniające naruszyły w sposób istotny mający wpływ na wynik sprawy art. 7, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 K.p.a., podczas gdy stan faktyczny sprawy był jasny, stosownie do art. 7 i 77 § 1 K.p.a. - część inwestycji przewidzianej w projekcie decyzji będąca przedmiotem legalizacji (istniejący obiekt budowlany) nie poddawała się weryfikacji z przepisami § 3 ust. 1 pkt 3 i 5 uchwały (inwestor nie wykazał zgodności z przepisami samowoli budowlanej podlegającej legalizacji), a część nowo projektowanej inwestycji (planowany obiekt budowlany) z uwagi na niedookreśloną treść projektu decyzji wprost naruszała § 3 ust. 1 pkt 3 i 5 uchwały, a organy stosownie do art. 107 § 3 K.p.a. wyjaśniły podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz dlaczego miała ona zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego, a zatem prowadziły postępowanie w sposób w pełni prawidłowy, tym samym Sąd I instancji powinien był skargę oddalić stosownie do art. 151 P.p.s.a.;
2) art. 141 § 4 w związku z art. 135 P.p.s.a. poprzez dokonanie niepełnej oceny postanowień organów ochrony przyrody opartych na przepisach § 3 ust. 1 pkt 5 i 7 uchwały, ograniczonej do części inwestycji zrealizowanej (obiektu budowlanego podlegającego legalizacji), podczas gdy Sąd I instancji nie dokonał w ogóle oceny naruszenia ww. przepisów uchwały przez planowaną do realizacji część inwestycji (niezrealizowany jeszcze obiekt budowlany), podczas gdy stanowiło to także podstawę dokonania odmowy uzgodnienia przez organy ochrony przyrody przedłożonego projektu decyzji i zostało w pełni ustalone, stosownie do art. 7, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 K.p.a., i tym samym już z tego tylko powodu uchylone postanowienia były zgodne z prawem, a zatem Sąd I instancji winien na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalić, nie miał bowiem w takim przypadku podstaw do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawione zostały argumenty mające, zdaniem skarżącego kasacyjnie organu, potwierdzać zasadność podniesionych zarzutów.
Organ wskazał, że dokonując uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy stosownie do art. 53 ust. 4 pkt 8 w zw. z art. 60 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym może go uzgodnić (wyrazić zgodę) tylko w takim kształcie w jakim organ główny zamierza wprowadzić go do obrotu prawnego. Nie może zatem wprowadzać warunków na jakich uzgodnienie zostanie dokonane. Odmiennie niż uzgodnienie planu miejscowego gdzie organ określa warunki na podstawie art. 24 ust. 2 u.p.z.p. Skoro co najmniej w części dotyczącej planowanego obiektu budowlanego ustalenia projektu decyzji były wprost niezgodne z § 3 ust. 1 pkt 3 i 5 Uchwały to Sąd powinien uznać negatywne stanowisko organu za prawidłowe i skargę oddalić.
Skoro ustalenia w części dotyczącej istniejącego obiektu budowlanego podlegającego legalizacji budziły wątpliwości organu w zakresie jego realizacji zgodnie z przepisami uchwały, a nie mogły być zweryfikowane przez organ uzgadniający, to był on zobligowany do nieuzgodnienia takiego projektu, jako niezgodnego z § 3 ust. 1 pkt 3 i 5 uchwały. Skoro inwestor oraz organ główny nie wykazały, że obiekty te zostały zrealizowane zgodnie z prawem i tym samym mogą podlegać legalizacji, to Sąd I instancji już z tego tylko powodu winien uznać za prawidłowe negatywne stanowisko organów uzgadniających i skargę oddalić.
Organ podkreślił, że jego kompetencja do uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy jest ograniczona w czasie do 21 dni od otrzymania projektu i wobec tego dostrzegając potencjalną niezgodność projektu z prawem, zgodnie z zasadą przezorności, odmawia jego pozytywnego uzgodnienia. W przeciwnym razie mogłoby dojść do wydania decyzji o warunkach zabudowy niezgodnej z prawem. Krótki okres weryfikacji projektu nie pozwala organowi na prowadzenie szerokiego postępowania wyjaśniającego wobec czego to inwestor ma obowiązek wykazać, że legalizacja samowolnie wykonanego obiektu budowlanego jest możliwa. Ponadto organ główny ma przygotować skonkretyzowane ustalenia w projekcie, które w stanie faktycznym w sprawie będą zgodne z prawem i umożliwią legalizację. Organ uzgadniający ma udzielić zgody na proponowane ustalenia lub odmówić tej zgody. Skoro część ustaleń projektu była wprost niezgodna z przepisami § 3 ust 1 pkt 3 i 5 uchwały (planowany obiekt budowlany), a część ustaleń nie poddawała się weryfikacji z przepisami § 3 ust. 1 pkt 3 i 5 uchwały (istniejący obiekt budowlany podlegający legalizacji) oraz art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2020 r. poz. 55, z późn. zm.) dalej: "u.o.p." to negatywne stanowisko organów uzgadniających było w pełni prawidłowe.
Zastosowania w sprawie nie miał art. 6 ust. 3 dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dz.U.UE.L Nr 206 poz. 7 z późn. zm.), którego transpozycję w prawie krajowym stanowi art. 33 ust. 1 i 3 u.o.p., bowiem organy ochrony przyrody odstąpiły od dokonywania oceny dotyczącej Obszaru Natura 2000. Nie stanowiły zatem podstawy odmowy uzgodnienia projektu. Podstawę stanowiło zaś naruszenie § 3 ust. 1 pkt 3 i 5 Uchwały. Wobec tego stanowisko Sądu odnośnie wykładni zasady przezorności stosowanej podczas oceny oddziaływania na Obszar Natura 2000 nie miała żadnego znaczenia dla oceny legalności zaskarżonych postanowień.
Organ nie naruszył przepisów dotyczących prawidłowości ustaleń faktycznych w sprawie bowiem stan faktyczny ustalony przez organy nie budził wątpliwości. Podlegająca legalizacji część inwestycji przewidzianej w projekcie decyzji (istniejący obiekt budowlany) nie poddawała się weryfikacji z przepisami § 3 ust. 1 pkt 3 i 5 uchwały (inwestor nie wykazał jej zgodności z przepisami uchwały), a część nowo projektowanej inwestycji (planowany obiekt budowlany) z uwagi na niedookreśloną treść projektu decyzji wprost naruszała § 3 ust. 1 pkt 3 i 5 uchwały. Organy wyjaśniły podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz dlaczego miała ona zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego, a zatem przeprowadziły postępowanie prawidłowo.
Kontrolując legalność postanowienia Sąd nie dokonał oceny legalności projektu decyzji pod kątem naruszenia przepisów uchwały przez planowaną do realizacji część inwestycji (niezrealizowany jeszcze obiekt budowlany) podczas gdy stanowiło to także podstawę dokonania odmowy uzgodnienia przez organy ochrony przyrody przedłożonego projektu decyzji i zostało w pełni ustalone, stosownie do art. 7, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 K.p.a. Tym samym już z tego tylko powodu uchylone postanowienia były zgodne z prawem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Sprawa była rozpoznawana na rozprawie pomimo zrzeczenia się jej przez organ bowiem strona przeciwna w terminie przewidzianym wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie (art. 182 § 2 P.p.s.a.).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska jest uzasadniona i skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku w całości oraz oddaleniem skargi stosownie do art. 188 P.p.s.a.
Zasadniczą kwestią do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie było ustalenie, czy organy ochrony przyrody jako organy uzgadniające projekt decyzji o warunkach zabudowy dla przedmiotowej inwestycji (budynek mieszkalno-letniskowy (podlegający legalizacji), parterowy, o powierzchni zabudowy do 35 m², z przyłączem elektrycznym m.in., studnią wierconą i przydomową oczyszczalnią ścieków oraz planowanego budynku o charakterze gospodarczym - w ramach zabudowy zagrodowej związanej z prowadzeniem gospodarstwa rolnego (wypas i hodowla owiec) - na działce nr [...] w Ł.) słusznie uznały, że mogą wypowiadać się w ramach dokonywanego uzgodnienia w sposób ograniczony tylko odnośnie do skonkretyzowanych zapisów projektu decyzji w zakresie ich zgodności z przepisami ochrony środowiska odnoszącymi się do przedmiotowej inwestycji, a tym samym nie mogą prowadzić postępowania wyjaśniającego, które miałoby potwierdzić, że inwestycja jest zgodna z przepisami ochrony przyrody.
Nie jest kwestionowane, że działka inwestora nr [...] w Ł. w projekcie decyzji została w całości przeznaczona pod zabudowę a zatem zabudowa może wystąpić tam gdzie obecnie występują zadrzewienia, które mają charakter zadrzewień śródpolnych bowiem znajdują się wśród pół przeznaczonych pod produkcję rolną lub inne działania związane z produkcją rolną np. pastwiska. Występowanie drzew potwierdzają zarówno materiały historyczne z serwisu Google Earth Pro przedstawione przez organ a także zdjęcia załączone do skargi (zdjęcie nr 1, nr 4, nr 10 , nr 11, nr 12 , nr 13, nr 14). Porównanie zdjęć z ww. serwisu z istniejącym zagospodarowaniem działki potwierdza, że z działki została usunięta w związku z zabudową i zagospodarowaniem terenu (podjazdy) część zadrzewień oraz pierwotna pokrywa roślinna. Ponadto organy słusznie powołują się na mapy topograficzne terenu działki z geoportalu.gov.pl bowiem wynika z nich jednoznacznie, że obecne zagospodarowanie działki (postawienie budynku i podjazdu w poprzek spadku stoku) wymagało wyrównania i wypłaszczenia jej terenu czyli zmiany jej rzeźby. Również w aktach sprawy znajdują się zdjęcia potwierdzające powyższe okoliczności (zdjęcie nr 5 przy skardze i zdjęcia nr 16 i 17 przy skardze ze sprawy IV SA/Wa 993/20).
Zdaniem NSA, słusznie skarżący kasacyjnie organ podnosi, że w trybie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy na podstawie art. 60 ust. 1 w zw. z art. 53 ust. 4 pkt 8 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 293, dalej u.p.z.p.) nie jest on uprawniony by w ograniczonym ustawowo terminie na uzgodnienie (21 dni) podejmować się wyjaśnienia wątpliwości stanu faktycznego w sprawie czy organy zgromadziły wystarczający materiał dowodowy by uznać, że inwestycja narusza przepisy ochrony przyrody. Organ uzgadniający ma jedynie ocenić czy projekt decyzji o warunkach zabudowy nie narusza przepisów o ochronie przyrody odnoszących się do planowanej inwestycji. Organ ma ograniczony czas a zatem bezpodstawne jest wymaganie by prowadził zwyczajne postępowanie wyjaśniające w powyższym zakresie. Obowiązek wykazania zgodności inwestycji, której dotyczy projekt decyzji o warunkach zabudowy ciąży zatem na inwestorze oraz organie głównym bowiem tym podmiotom zależy na tym aby przedłożony do uzgodnienia projekt został uznany za zgodny z prawem, tutaj prawem ochrony przyrody. Organ główny powinien ustalić takie zapisy w projekcie decyzji aby już sama ich analiza prowadziła organ uzgadniający do stwierdzenia jego zgodności z prawem ochrony przyrody. Organ uzgadniający projekt decyzji o warunkach zabudowy nie ma kompetencji z art. 24 ust. 2 u.p.z.p. do formułowania warunków, przy których spełnieniu uzgodnienie mogłoby zostać dokonane.
Wobec powyższego organy uzgadniające obu instancji postąpiły prawidłowo i nie prowadziły żadnego postępowania wyjaśniającego odnośnie potwierdzenia lub zaprzeczenia zgodności istniejącej i planowanej inwestycji z przepisami ochrony środowiska jak tego bezpodstawnie oczekiwał Sąd I instancji.
Wystarczające do odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla przedmiotowej inwestycji były ustalenia, że istniejący już budynek mieszkalno-letniskowy, objęty legalizacją, oraz planowany budynek gospodarczy narusza przepisy ochrony przyrody tj. zakazy zawarte w § 3 ust. 1 pkt. 3 i 5 Uchwały Nr XLII/640/17 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 23 października 2017 r. w sprawie Popradzkiego Parku Krajobrazowego (Dz. Urz. Woj. Małop. z dnia 10 listopada 2017, poz. 7239, z późn. zm., dalej jako "Uchwała"). Powołane przepisy stanowią, że na obszarze chronionym Uchwałą zakazuje się likwidowania i niszczenia zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i nadwodnych, jeżeli nie wynikają z potrzeby ochrony przeciwpowodziowej lub zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego lub wodnego lub budowy, odbudowy, utrzymania, remontów lub naprawy urządzeń wodnych, oraz wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu, z wyjątkiem prac związanych z zabezpieczeniem przeciwpowodziowym lub przeciwosuwiskowym lub budową, odbudową, utrzymaniem, remontem lub naprawą urządzeń wodnych.
Analiza argumentacji organów przedstawiona w zaskarżonych decyzjach prowadzi do wniosku, że prawidłowo uznały one, iż w okolicznościach niniejszej sprawy zastosowanie odstępstw od ww. zakazów nie było możliwe. Przytaczanie jej po raz kolejny jest niecelowe.
Wobec powyższego słuszna jest konstatacja organu, że projekt decyzji o warunkach zabudowy dla przedmiotowej inwestycji zasługiwał na odmowę uzgodnienia bowiem zawarte w nim ustalenia, w szczególności dotyczące możliwości zabudowy całej działki [...] naruszały zakazy określone w § 3 ust. 1 pkt. 3 i 5 Uchwały, a tym samym naruszały obowiązujące na tym obszarze przepisy ochrony przyrody mające na celu zachowanie walorów widokowych krajobrazu. Wbrew zatem stanowisku Sądu I instancji zaistniała podstawa prawna do wydania zaskarżonych postanowień o odmowie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy w niniejszej sprawie. Planowany obiekt był wprost niezgodny z ww. zakazami a obiekt istniejący z uwagi na ograniczone możliwości weryfikacji dokonanych ustaleń przez organy uzgadniający, przy niewykazaniu zgodności w tym zakresie przez inwestora czy organ główny także należało uznać za niezgodny z ww. zakazami i odmówić uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy.
Mając powyższe na uwadze NSA stwierdził, że Sąd I instancji niezasadnie uchylił zaskarżone postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. bowiem do naruszenia przepisów art. 53 ust. 4 pkt 8 w zw. z art. 60 ust. 1 u.p.z.p. nie doszło. Ustalone naruszenie projektem decyzji zakazów Uchwały uprawniało do odmowy uzgodnienia projektu bowiem w przeciwnym razie doszłoby do wydania decyzji, która jest sprzeczna z zakazami obowiązującymi na obszarze chronionym Popradzkiego Parku Krajobrazowego. Skarga powinna podlegać oddaleniu stosownie do art. 151 P.p.s.a.
Organy wbrew stanowisku Sądu I instancji nie naruszyły art. 6 ust 3 dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dz.U.UE.L Nr 206 poz. 7 z późn. zm.), którego transpozycję w prawie krajowym stanowi art. 33 ust. 1 i 3 u.o.p. Organy odmawiając uzgodnienia nie prowadziły oceny odziaływania inwestycji na obszar Natura 2000, gdzie bada się znacząco negatywny wpływ inwestycji na obszar chroniony bowiem wyłączną podstawę do odmowy uzgodnienia stanowiło naruszenie projektem decyzji zakazów z § 3 ust. 1 pkt. 3 i 5 Uchwały. Słusznie zauważa skarżący kasacyjnie organ, że obszerna ocena Sądu I instancji dotycząca zasady przezorności stosowanej podczas oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 nie miała żadnego znaczenia dla oceny zgodności z prawem postanowień organów ochrony przyrody.
Zdaniem NSA, Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku niezasadnie uznał, że doszło do naruszenia przez organy przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. Organy uzgadniające poczyniły ustalenia faktyczne (poprzednie i obecne zagospodarowanie terenu działki), które pozwoliły im na sformułowanie oceny odnośnie naruszenia projektem decyzji zakazów z § 3 ust. 1 pkt. 3 i 5 Uchwały. Stanowisko w tym zakresie zostało uzasadnione w treści decyzji a zatem nie został naruszony art. 107 § 3 K.p.a. Ustalenie o naruszeniu zakazów Uchwały było wystarczające do wydania postanowienia o odmowie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy w przedmiotowej sprawie.
Podstawę uchylenia zaskarżonego wyroku stanowił także art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. bowiem słusznie zauważył skarżący kasacyjnie organ, że Sąd zaniechał oceny zaskarżonego postanowienia w zakresie podstawy do odmowy uzgodnienia z uwagi na sprzeczność planowanej inwestycji (budynku gospodarczego) z tymi samymi zakazami określonymi w § 3 ust. 1 pkt. 3 i 5 Uchwały. Sąd ograniczył się jedynie do oceny zrealizowanej inwestycji podlegającej legalizacji a przecież za odmową uzgodnienia przemawiało także naruszenie zakazów z Uchwały przez planowaną do realizacji inwestycję. Dopuszczona w projekcie decyzji zabudowa całości działki, na której gdzieniegdzie aktualnie rosną śródpolne drzewa oraz wzniesienie budynku gospodarczego na terenie pochyłym co wymaga ingerencji w rzeźbę terenu poprzez jego spłaszczenie, lub wyniesienie i wyrównanie ewidentnie wskazuje na naruszenie ww. zakazów Uchwały. Wobec tego Sąd I instancji nie dostrzegł i nie odniósł się w zaskarżonym wyroku do stanowiska organów, które za podstawę odmowy uzgodnienia uznały również zezwolenie na budowę budynku gospodarczego.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 P.p.s.a., orzekł jak pkt 1 sentencji. O zwrocie kosztów postępowania w pkt 2 sentencji orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło