II OSK 73/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bożena Walentynowicz po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 31 października 2008 r., sygn. akt II SA/Ol 588/08 o odrzuceniu skarg M. K., I. i A. C., W. Ł., J. O., M. K., E. T., E. A., H. K., H. C., E. B., P. K., A.T., T. D., R. M., J. Ł., E. D., J. D., B. K., A. S. – D., J. Ć., H. K., J. I., C. C., A. S., A. Ż., T. W., E. J., E. W., T. S., A. W., T. W., B. G., R. L., L. G., L. C., E. P., W. F., T. B., A. O., M. M., J. i H. J., M. J., R. i J. S., I. P., J. B., A. I., S. W., B. M., K. G., S. K., M. K., J. K., I. W., S. S., M. M., M. J., B. i J. Ż., B. M., A. K., M. K., M. K., E. J., M. K., D. Ś., K. L., E. D., Z. S., M. W., B. M., W. K., M. i P. C. – E., A. L., I. L., I. Ł., M. K., D. K., H. M., M. M., M. Z., J. S., R. G., A. L., J. U., A. M., M. J., A. K., L. B., M. R., R. F., J. P., H. R., J. F., A. J., W. G., A. M., R. D., Z. G., M. Ł., A. G., M. Ł., B. K., J. M., P. W., J. K., B. J., J. M., R. S., D. D., D. W., J. B., B. K., M. i M. K., M. D., I. B., T. i B. P., M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] lipca 2008 r. [...] w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia warunków zabudowy postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie w części dotyczącej odrzucenia skargi w stosunku do M. J.i przekazać sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie Postanowieniem z dnia 31 października 2008 r., sygn. akt II SA/Ol 588/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargi M. K. i innych na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] lipca 2008 r. [...] w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia warunków zabudowy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, iż w dniu [...] lipca 2008 r. działający w imieniu własnym oraz mieszkańców bloku przy ul. [...] w O. pełnomocnik - radca prawny M. J. złożył skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2008 r. Wraz ze skargą pełnomocnik uiścił wpis stały od skargi na podstawie § 2 ust. 5 rozporządzenia RM z dnia 16 grudnia 2003 r. w kwocie 200 zł. Sąd I instancji stwierdził, iż na podstawie art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu sądami administracyjnymi, skarga podlega odrzuceniu, bowiem skarżący reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika nie uiścili, bez wezwania, należnego wpisu od każdej z wniesionych skarg. W dacie wniesienia skargi pełnomocnik skarżących, działający także w imieniu własnym uiścił jedynie jeden wpis, dokonując przelewu jako pełnomocnik prowadzący kancelarię prawną. Sąd uznał, że skoro skarga na decyzję SKO z dnia [...] lipca 2008 r. została wniesiona w imieniu 115 skarżących oraz w imieniu własnym pełnomocnika, to od każdej z nich winien być uiszczony należny wpis. Zdaniem Sądu w sprawie nie znajduje także zastosowania art. 214 § 2 zdanie pierwsze p.p.s.a., bowiem po stronie skarżących występuje współuczestnictwo formalne, o którym mowa w art. 72 § 1 pkt 2 kpc, gdyż każdy z nich posiada uprawnienie do skarżenia decyzji z tytułu własnego spółdzielczego prawa do określonego lokalu mieszkalnego pozostającego w zasobach Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w O.. Zatem wpis winien być uiszczony od skargi wniesionej przez każdego ze skarżących. W ocenie Sądu nie ma także możliwości ustalenia z tytułu której skargi został wniesiony wpis w kwocie 200 zł. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł M. J., będący radcą prawnym. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie prawa procesowego przez błędną wykładnię: - art. 221 p.p.s.a.- przez uznanie nie dokonania wpisu stałego 200 zł w sytuacji uiszczenia tego wpisu przed wniesieniem skargi, - art. 214 § 2 p.p.s.a.- przez błędne ustalenie pojęcia osób, których uprawnienia lub obowiązki są wspólne oraz nieuprawnione odwołanie się w wykładni tego przepisu w zakresie ustalenia powyższej grupy osób do przepisów kodeksu postępowania cywilnego, które nie mają zastosowania. - art. 19 p.p.s.a. - przez nie wyłączenie się sędziego wydającego zaskarżane postanowienie i uniemożliwienie stronie skarżącej złożenia wniosku w tym zakresie, w sytuacji zachodzenia pomiędzy sędzią a pracownikami SKO stosunku osobistego wywołującego wątpliwości co do bezstronności sędziego. W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne M. J. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazano, iż wpis stały od skargi został uiszczony przez M. J., który występuje w sprawie jako strona, zaś na dokumencie przelewu podany był adres, który jest adresem zamieszkania skarżącego. Podniesiono, iż uprawnienia skarżących związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne dla mieszkańców ulicy [...] są wspólne w rozumieniu art. 214 § 2 p.p.s.a. Wskazano, że na podstawie ustawy z dnia 14 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw członkowie spółdzielni, w tym mieszkańcy ul. [...], uzyskują udziały własności we wspólnym gruncie, na którym posadowione są bloki i w terenach przyległych. Zatem są współuczestnicy sprawy są także współwłaścicielami. Nieuprawnionym jest także odwoływanie się Sądu do art. 72 kpc w zakresie rozróżniania pojęć współuczestnictwa formalnego i materialnego, bowiem art. 214 § 2 p.p.s.a. nie może być kwalifikowany z przepisami kpc dotyczącymi współuczestnictwa materialnego i formalnego. Ponadto skarżący wskazał, że Sędzia WSA Katarzyna Matczak była wieloletnim pracownikiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie. Osoby wydające decyzję oraz prezes SKO muszą być sędziemu znane osobiście i może być z nimi w różnych relacjach interpersonalnych. Zatem zgodnie z art. 19 p.p.s.a., Sędzia winien złożyć żądanie o wyłączeniu się z prowadzenia sprawy. Jeżeli nie złożył takiego żądania, to skarżący winien mieć szansę złożenia wniosku o wyłączenie sędziego w tej sprawie, jednakże zostało mu to uniemożliwione, gdyż wiedzę o sędzim prowadzącym uzyskał z zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, że w niniejszej sprawie skargę kasacyjną wniósł M. J. i tylko w odniesieniu do tego skarżącego Naczelny Sąd Administracyjny był uprawniony dokonać oceny zaskarżonego postanowienia. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Należy wskazać, że obowiązkiem Sądu jest badanie czy pismo strony spełnia wymagania formalne. Obowiązek ten wynika zarówno z art. 49 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", jak też z § 32 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września 2003 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 169, poz. 1646). W sytuacji kiedy strona wnosząca skargę działa przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika będącego radcą prawnym lub adwokatem, wstępna kontrola złożonego przez niego pisma może obejmować m. in. wezwanie do nadesłania brakujących odpisów pisma (art. 47 § 1 p.p.s.a.), bądź też złożenie pełnomocnictwa do występowania w imieniu strony (art. 46 § 3 p.p.s.a.). Praktyka sądowa zna także przypadki mniej typowe, pojawiające się na gruncie uregulowań procesowych a dotyczące braków pism składanych do sądów. W niniejszej sprawie uiszczony wpis od wniesionej skargi zgodny był z ustaloną dla poszczególnych stron niniejszego postępowania wysokością opłat za wniesienie skargi. A zatem, pełnomocnik skarżących, który działa także w imieniu własnym winien zostać wezwany do sprecyzowania w czyim imieniu dokonał opłaty sądowej. Sąd pierwszej instancji uchybił dyspozycji art. 214 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 220 § 3 p.p.s.a. o tyle, iż Sąd pierwszej instancji odrzucając skargę w stosunku do wszystkich osób, które ją wniosły nie miał na uwadze tego, iż opłata od skargi przez jednego ze skarżących została uiszczona. Stwierdzić także należy, iż nie ma znaczenia, kto faktycznie dokonuje opłaty. Nawet jeżeli wniesiono opłatę w sprawie bez oznaczenia konkretnej osoby, prawo do wskazania osoby, w imieniu której opłata została dokonana, ma wpłacający. Jednakże w niniejszej sprawie taki przypadek nie zachodzi, bowiem na potwierdzeniu przelewu (k. 2 akt WSA) wskazane jest, iż wpis uiścił M. J.. Na dokumencie przelewu podany jest także adres, który jest adresem zamieszkania skarżącego. A zatem, skoro M. J. działający jako pełnomocnik skarżących oraz w swoim własnym imieniu dokonał należnego wpisu od skargi w imieniu własnym, to tym samym uznać trzeba, że formalny warunek, jakim jest uiszczenie przez pełnomocnika opłaty stałej bez wezwania został w odniesieniu do tego skarżącego zachowany. Wprawdzie wpis nie został uiszczony od wszystkich skarg wniesionych w sprawie to jednak nieuprawnionym było odrzucenie wszystkich tych skarg bez wyjątku, z pominięciem ustalenia w czyim imieniu dokonana została uiszczona opłata. Ocenę dopuszczalności skargi winno było zatem poprzedzać stosowne wezwanie Sądu skierowane do pełnomocnika skarżących, będącego również skarżącym do sprecyzowania w czyim imieniu został uiszczony wpis od skargi. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 182 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł, ponieważ zgodnie z art. 209 p.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Zgodnie z powyższą zasadą Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany jest rozstrzygać o kosztach postępowania kasacyjnego w orzeczeniu wydanym w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku, natomiast w niniejszej sprawie zostało rozpoznane zażalenie od postanowienia o odrzuceniu skarg.