II OSK 732/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Hauser po rozpoznaniu w dniu 13 września 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej U. Z. i M. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lutego 2005 r. , Sygn. akt I SA/Wa 1862/04 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi U. Z.i M. Z. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 19 lipca 2004 r., [...] w przedmiocie prowadzenia apteki postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 3 lutego 2005 r. Sygn. akt I SA/Wa 1862/04 odrzucił skargę U. Z. i M. Z. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 19 lipca 2004 r., [...], w przedmiocie prowadzenia przez [...] Spółka z o.o. z siedzibą w Warszawie punktu aptecznego we wsi [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny podniósł, że skarżący nie wyczerpali środków zaskarżenia, które służyły im w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie w rozumieniu art. 52 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwana dalej p.p.s.a.). Zdaniem Sądu skarżący U. i M. Z. uczestniczyli na prawach strony w postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego tj. organu pierwszej instancji. Sąd podkreślił, iż mimo prawidłowego pouczenia nie odwołali się od wydanej decyzji co oznacza, że nie wyczerpali wszystkich środków zaskarżenia, a w związku z tym nie przysługuje im skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze kasacyjnej, sporządzonej przez radcę prawnego, U. Z. i M. Z. zaskarżyli w całości postanowienie WSA z dnia 3 lutego 2005 r. - sygn. akt I SA/Wa 1862/04. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucili naruszenie prawa materialnego – art. 45 ust. 1 oraz 77 ust. 2 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie co zamknęło im drogę sądową, a także naruszenie art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. tj. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy. Powołując się na tak przytoczone podstawy kasacyjne skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przez wyczerpanie środków odwoławczych w rozumieniu art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której strona (czy jedna ze stron) lub uczestnik na prawach strony określonego postępowania administracyjnego złoży przewidziany prawem środek zaskarżenia od danego aktu lub czynności. W ten sposób spełniony zostaje wymóg wyczerpania środków zaskarżenia i każdy z podmiotów określonych w art. 50 p.p.s.a. uzyskuje prawo zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego rozstrzygnięcia wydanego w skutek złożenia środka zaskarżenia. (zob. Woś T., Knysiak-Molczyk H., Romańska M., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005 r., s. 238-239). Nietrafnie zatem przyjął Sąd I instancji, że w niniejszej sprawie nie wyczerpano środków zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 1 p.p.s.a. Strona - [...] Spółka z o.o. złożyła bowiem odwołanie od decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego tj. organu pierwszej instancji i w następstwie złożonego odwołania Główny Inspektor Farmaceutycznego wydał decyzję z dnia 19 lipca 2004 r. Zdaniem Sądu w ten sposób został spełniony w niniejszej sprawie wymóg wyczerpania środków zaskarżenia i każdy z podmiotów określonych w art. 50 p.p.s.a. uzyskał prawo zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wydanego w skutek złożenia odwołania rozstrzygnięcia tj. decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 19 lipca 2004 r. W konsekwencji zasadny jest zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 52 § 1 p.p.s.a. Nie jest natomiast zasadny podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. art. 52 § 3 p.p.s.a. Przepis ten bowiem odnosi się do sytuacji, gdy ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi. W niniejszej sprawie natomiast ustawa (Kodeks postępowania administracyjnego) taki środek wyraźnie przewiduje. Odnosząc się natomiast do podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu zamknięcia skarżącym "drogi sądowej" poprzez naruszenie przez sąd I instancji art. 45 ust. 1 oraz 77 ust. 2 Konstytucji RP należy rozważyć, czy skarżący – U. Z. i M. Z. należą do podmiotów, o których mowa w art. 50 p.p.s.a., a w konsekwencji, czy przysługuje im prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego od decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 19 lipca 2004 r. Stosownie do art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Zarówno w orzecznictwie, jak i doktrynie niekwestionowany jest pogląd, iż interes prawny musi wynikać z konkretnego przepisu prawa, który odnosi się do uprawnień lub obowiązku danego podmiotu. Oznacza to, iż skarżący musi mieć do złożenia skargi interes prawny, który jest rozumiany jako istnienie związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków a zaskarżoną decyzją. Inaczej mówiąc w postępowaniu sądowoadministracyjnym legitymację do złożenia skargi oparto na kryterium interesu prawnego, co oznacza, że ze skargą może wystąpić, co do zasady, podmiot, który wykaże "związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej (zob. Woś T., Knysiak-Molczyk H., Romańska M., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005 r., s. 63 i nast.). Interes prawny, w rozumieniu powołanego art. 50 ust. 1 p.p.s.a., ma więc charakter materialnoprawny. Jest on bowiem oparty na normach administracyjnego prawa materialnego, gdzie musi istnieć konkretna norma prawna przewidująca, w odniesieniu do określonego podmiotu i w określonym stanie faktycznym, możliwość wydania określonej decyzji czy też podjęcia określonej czynności. Tak rozumianego interesu prawnego nie posiadają skarżący w niniejszej sprawie, ponieważ sprawa nie dotyczy ich praw i obowiązków. Posiadają oni w tej sprawie co najwyżej interes faktyczny. W postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawie skargi na decyzję decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 19 lipca 2004 r. stroną mógłby być jedynie [...] Spółka z o.o. oraz Główny Inspektor Farmaceutyczny (gdyby [...] Spółka z o.o. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na w/w decyzję). Skarżący w żaden sposób nie wykazali, aby to postępowanie dotyczyło ich interesu prawnego. W analizowanym zakresie interes prawny skarżących nie może być bowiem wywodzony jedynie z tego, iż prowadzą aptekę w tej samej miejscowości. Wobec powyższego nie znajduje więc usprawiedliwienia wywiedziony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 45 ust. 1 oraz 77 ust. 2 Konstytucji RP. Na marginesie należy zauważy, iż wobec naruszenia przez sąd I Instancji przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy nie mógł mieć w niniejszej sprawie zastosowania art. 188 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy należało uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, na podstawie art. 185 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./. Brak rozstrzygnięcia w sprawie kosztów postępowania ma swoje podstawy w art. 203 pkt 1 cytowanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.