II OSK 802/14

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-02-26

Skład orzekający: Jacek Chlebny, Małgorzata Masternak – Kubiak, Zdzisław Kostka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który uchylił decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, spełnia wymogi określone w art. 141 § 4 PPSA, w szczególności w zakresie wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia dotyczącego obowiązku nasadzeń zastępczych i niewykonalności decyzji?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że uzasadnienie WSA narusza art. 141 § 4 PPSA. Sąd I instancji nie wyjaśnił w sposób wystarczający podstawy prawnej rozstrzygnięcia dotyczącego obowiązku nasadzeń zastępczych oraz nie rozważył, czy niewykonalność decyzji w zakresie terminu usunięcia drzewa powinna skutkować stwierdzeniem jej nieważności, a nie tylko uchyleniem.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zezwolenia na usunięcie drzewa gatunku lipa drobnolistna, które zagrażało dachowi budynku. Organ I instancji (Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków) wydał zezwolenie, nakładając obowiązek posadzenia trzech drzew zastępczych. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, po uchyleniu przez WSA wcześniejszej decyzji, utrzymał w mocy zezwolenie, ale zmienił termin wykonania nasadzeń zastępczych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra, wskazując na naruszenie art. 139 KPA i art. 153 PPSA z uwagi na upływ terminu usunięcia drzewa. M. P. i A. K. złożyli skargę kasacyjną, zarzucając m.in. wadliwość uzasadnienia wyroku WSA.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz M. P. i A. K. kwotę 237 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny (spr.) sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak sędzia del. NSA Zdzisław Kostka Protokolant asystent sędziego Anna Dziosa - Płudowska po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. P. i A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 2492/13 w sprawie ze skargi M. P. i A. K. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzewa I. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; II. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz M. P. i A. K. solidarnie kwotę 237 (dwieście trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego; Zaskarżonym wyrokiem z 14 stycznia 2014 r. sygn. IV SA/Wa 2492/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w wyniku rozpoznania skargi M. P. i A. K., uchylił decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] sierpnia 2013 r. w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzewa. Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków, po rozpatrzeniu wniosku M. P. i A. K., decyzją z [...] czerwca 2012 r. udzielił wnioskodawcom zezwolenia na usunięcie z terenu nieruchomości przy ul. [...] w [...] drzewa gatunku lipa drobnolistna o obwodzie pnia 170 cm. W decyzji organ orzekł o nienaliczaniu opłaty za usunięcie drzewa (pkt 2), ustalił termin usunięcia drzewa do dnia 31 grudnia 2012 r. (pkt 3), a także (pkt 4) uzależnił wydane zezwolenie od posadzenia na terenie nieruchomości przy ul. [...] w [...], trzech drzew liściastych form naturalnych o obwodach pni 16 -18 cm, w terminie do 31 maja 2013 r. (preferowane gatunki drzew objętych obowiązkiem nasadzenia zastępczego - lipa drobnolistna, dąb, brzoza brodawkowata, klon, grab pospolity). W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że pień drzewa objętego wnioskiem znajduje się w niewielkiej odległości od krawędzi dachu (ok. 2 cm) i w czasie silnego wiatru może doprowadzić do jego uszkodzenia. Z uwagi na wartości przyrodnicze i krajobrazowe lipy, a także uznanie, że przy rozbudowie domu zlekceważono te wartości i wykonano dach zbyt blisko istniejącej starej lipy, organ przyjął, że należy posadzić w ramach kompensacji przyrodniczej co najmniej trzy drzewa na terenie nieruchomości. Decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] października 2012 r. o uchyleniu decyzji z [...] czerwca 2012 r. udzielającej zezwolenia i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia, w wyniku rozpoznania skargi M. P. i A. K., uchylił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 8 marca 2013 r. sygn. IV SA/Wa 2739/12, stwierdzając, że została ona wydana z naruszeniem art. 139 k.p.a. (zakaz reformationis in peius). W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy w związku z odwołaniem M. P. i A. K. od decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] czerwca 2012 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z [...] sierpnia 2013 r., działając na podstawie art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.), art. 83 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 ze zm.) w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił pkt 4 decyzji z [...] czerwca 2012 r. w zakresie wskazania terminu 31 maja 2013 r. jako terminu wykonania nasadzeń zastępczych i w tej części ustalił nowy termin wykonania ww. czynności do dnia 31 października 2013 r., a w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Uchylając w wyniku rozpoznania skargi M. P. i A. K. decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] sierpnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że została ona wydana z naruszeniem art. 139 k.p.a w zw. z art. 153 p.p.s.a. W wyroku z 8 marca 2013 r. sygn. IV SA/Wa 2739/12 Sąd stwierdził bowiem, że wydając ponownie decyzję, organ odwoławczy powinien wziąć pod uwagę, że w decyzji organu I instancji został ustalony termin usunięcia drzewa. Wydając zaskarżoną decyzję, organ nie wziął pod uwagę powyższego wskazania, albowiem, orzekając reformatoryjnie, utrzymał w mocy punkt 3 decyzji organu I instancji dotyczący terminu usunięcia drzewa, pomimo że w dacie orzekania termin ten już upłynął. Brak określenia nowego terminu na usunięcie drzewa doprowadził do braku możliwości wykonania decyzji w tym zakresie, co stanowiło wadę decyzji skutkującą koniecznością jej uchylenia. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, Sąd I instancji wyjaśnił, że organy ochrony zabytków dbające o układ urbanistyczny, zabudowę i zieleń miasta Podkowa Leśna miały prawo wskazać liczbę i gatunki drzew, które mają być posadzone w zamian za usunięte drzewo. Organy te miały również prawo wskazać obwód pni tych drzew. Sąd miał na uwadze, że zieleń miasta, na obszarze którego rośnie sporne drzewo, objęta jest ochroną i dlatego wbrew twierdzeniom skargi, mimo braku w ustawie o ochronie przyrody przepisu, który wprost uprawniałby do tego organy, konieczność zachowania mieszanego składu drzew i odpowiednich proporcji między drzewostanem liściastym i iglastym, uprawniał organ do wskazywania gatunków drzew, sadzonych zamiast usuniętych. Posadzenie drzew iglastych w miejsce usuwanych drzew liściastych mogłoby w przyszłości doprowadzić do zaburzenia proporcji w ich występowaniu (np. do rażącej przewagi drzew iglastych bądź nawet do pozbycia się drzew liściastych z objętego ochroną terenu). Wskazanie obwodu pnia drzew, które mają być posadzone, jest uzasadnione – zdaniem Sądu - o tyle, by nie posadzono drzew tak młodych i co za tym idzie tak drobnych, że nie dojdzie we w miarę szybkim czasie do odtworzenia określonych proporcji pomiędzy drzewostanem iglastym i liściastym. Skargę kasacyjną na powyższy wyrok złożyli M. P. i A. K., zaskarżając powyższe orzeczenie w całości i wnosząc o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucili, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., naruszenie: - art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a. poprzez zamieszczenie w zaskarżonym wyroku uzasadnienia, które cechuje brak przedstawienia pełnej, rzetelnej oraz logicznej argumentacji prawnej przemawiającej za twierdzeniem, iż Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego w toku wydawania swej decyzji administracyjnej nie dopuścił się naruszenia przepisu art. 83 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody w związku z art. 6 k.p.a., czy też nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Tymczasem oczywistym jest, iż w ramach realizacji obowiązku sporządzenia uzasadnienia WSA w Warszawie był zobligowany do całościowego przedstawienia przesłanek swego rozstrzygnięcia, zważywszy szczególnie na niejednoznaczny charakter przepisu art. 83 ust. 3 cyt. ustawy oraz szerokie granice uznania administracyjnego przynależne organowi administracji. Uzasadnienie skarżonego wyroku WSA w Warszawie daje podstawę twierdzeniu, że Sąd nie rozważył w sposób dostateczny prawnych okoliczności sprawy, a przez to nie wykonał zgodnie z regułami sztuki kontroli legalności decyzji administracyjnych Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Uzasadnienie wyroku nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, albowiem nie może stanowić podstawy twierdzenia, iż kontrola działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem rzeczywiście miała miejsce i że prowadzone przez ten sąd postępowanie odpowiadało przepisom prawa. Uniemożliwia to tym samym skarżącym, jak również Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, zapoznanie się z przesłankami prawnymi, które przemawiały za dopuszczeniem do sytuacji, w której kompetencja organu administracji nabrała całkowicie innego kształtu treściowego, aniżeli wynika to z brzmienia przepisu art. 83 ust. 3 ustawy (według Sądu I instancji organ administracji w swej decyzji administracyjnej uprawniony jest nie tylko do określenia liczby drzew objętych nasadzeniem zastępczym, lecz również może dookreślić gatunek tych drzew oraz obwód pnia). W tym zakresie uzasadnienie wyroku ma charakter wielce nieokreślony i nie wskazuje prawnych przesłanek uprawniających do wypowiedzenia opinii prezentowanej przez WSA w Warszawie. Jest to tym bardziej naganne, że istnieją liczne judykaty sądów administracyjnych, które prezentują całkowicie odmienny pogląd. Jeżeli WSA w Warszawie uznaje te wyroki za błędne winien w państwie prawa uzasadnić to i podać choćby w sposób przybliżony przesłanki takiego działania, - art. 141 § 4 zd. 2 p.p.s.a. poprzez zamieszczenie w wyroku takich wskazówek co do dalszego postępowania, które sprowadzają się faktycznie do wskazania przez Sąd, iż jedynym naruszeniem, jakie winien sanować Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego jest konieczność określenia w swej decyzji administracyjnej nowego terminu na usunięcie drzewa. Takie określenie wskazówek co do dalszego postępowania Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, uwzględniając zwłaszcza brzmienie art. 153 p.p.s.a., prowadzić będzie do sytuacji, w której organ administracji publicznej ponowi wadliwe ustalenia prawne i wyprowadzi z nich konsekwencje, które doprowadzą do naruszenia prawa poprzez konkretyzację przez organ administracyjny nie tylko obowiązku nasadzenia zastępczego, ale również określenia gatunku tych drzew oraz ich obwodu pnia, - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z przepisami art. 7, 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. przejawiające się ograniczeniem się przez Sąd do wskazania jedynie naruszenia art. 139 k.p.a. jako podstawy uchylenia, zaniechanie zaś uchylenia decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z powodu naruszenia przepisów art. 7, 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem w swej skardze skarżący wykazali w sposób przekonujący od strony prawnej i logicznej wzmiankowane uchybienia procesowe, jakich dopuścił organ administracji rządowej. W tym kontekście szczególnego uwypuklenie wymaga fakt, iż Sąd i Instancji w sposób nieuprawniony zaniechał uznania, iż Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego przekroczył granice swobodnej oceny dowodów, rozważając w sposób jednostronny zebrany materiał dowody, ograniczając się do dowodów negatywnie wpływających na sytuację prawną skarżących oraz nakładany na nich obowiązek nasadzenia zastępczego. Analiza znajdujących się w posiadaniu Sądu akt sprawy prowadzi do wniosku, iż działania organu nadzoru cechował również brak skrupulatności i rzetelności w ocenie całokształtu okoliczności faktycznych rozważanej sprawy. Szczególnie widoczny jest brak analizy przez Sąd I instancji w zakresie ważenia przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego interesu publicznego oraz prywatnego. Organ administracji w sposób bezpodstawny przydał prymat interesowi publicznemu, nakładając obowiązek nasadzenia trzech drzew, nie wskazując w sposób przekonujący dlaczego i jakie to przesłanki przemawiają za takim właśnie rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej. Podane przez organ administracyjny uzasadnienie ma charakter wielce ogólny i abstrakcyjny. Tym samym wskazuje to na wadliwość wykorzystania przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego przynależnego mu uznania administracyjnego, co Sąd w wyroku objętym niniejszą skargą kasacyjną zignorował i nie przydał mu należytej wagi, - art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez zaniechanie zastosowania przepisu art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i poprzestanie jedynie na uchyleniu decyzji administracyjnej Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., gdy tymczasem jak stwierdził Sąd w swym uzasadnieniu decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] sierpnia 2013 r. z uwagi na swą wadliwość stała się niewykonalna w zakresie wydania zezwolenia na usunięcie drzewa. Tymczasem w świetle art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd był zobligowany do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej w całości albo części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Jedną zaś z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. jest niewykonalność decyzji w dniu jej wydania przy jednoczesnym stwierdzeniu, że owa niewykonalność ma charakter trwały. W analizowanej sprawie taki stan rzeczy niewątpliwie zachodzi, co jednak umknęło uwadze Sądu, przez co Sąd nie wyprowadził z tych okoliczności właściwych konsekwencji prawnych, - art. 83 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody poprzez wyprowadzenie twierdzenia, iż wywodzona ze wzmiankowanego przepisu prawa kompetencja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego do wydania decyzji administracyjnej nakazującej zastąpienia usuwanych drzew innymi drzewami w liczbie nie mniejszej niż liczba usuwanych drzew obejmuje nie tylko prawo do określenia w osnowie decyzji liczby drzew, które mają być nasadzone, ale także prawo do ścisłego dookreślenia ich cech, jak gatunek, czy też obwód pnia. Sąd I instancji uznał, iż w pewnych okolicznościach faktycznych, warunkowanych szczególnych charakterem terenu, na którym ma dojść do usunięcia drzewa, należy dopuścić możliwość konkretyzacji przez organ administracji gatunku oraz obwodu pnia drzew, które mają być nasadzone zastępczo. Nie jest jednak wiadome gdzie Sąd doszukał się podstaw prawnych dla dokonywania takiego różnicowania kompetencji organów administracji i jakie przemawiają za tym przesłanki jurydyczne, nie zaś celowościowe, - art. 83 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody poprzez uznanie, iż przydane organowi administracyjnemu uznanie administracyjne w zakresie nałożenia obowiązku nasadzenia zastępczego winno być utożsamiane z istnieniem każdorazowego obowiązku wydania tego rodzaju rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy za usunięcie drzewa nie pobiera się opłaty ze względu na to, że drzewo zagraża bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych lub funkcjonowaniu urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 k.c. Sąd abstrahował tym samym, iż względy aksjologiczne - w tym zwłaszcza zakaz nadawania interesowi publicznemu prymatu nad interesem prywatnym - w takich przypadkach winny przemawiać za szczególnym podejściem organu administracyjnego do określania zakresu nakładanych na wnioskodawców obowiązków, w szczególności określana liczby drzew objętych obowiązkiem nasadzenia zastępczego. Niewątpliwie bowiem, czego Sąd zupełnie nie dostrzegł, przyczyny wystąpienia z wnioskiem o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa winny rzutować na zakres konkretyzowanego w oparciu o art. 83 ust. 3 cyt. ustawy obowiązku administracyjnoprawnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazali, że nie zgadzając się z poglądem prawnym wyrażonym przez Sąd I instancji, pomimo korzystnego wyroku (uchylenie zaskarżonej decyzji), zobligowani zostali do zaskarżenia całego wyroku Sądu I instancji oraz sformułowania żądania procesowego jego uchylenia wobec braku możliwości zakwestionowani samego uzasadnienia wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna posiada usprawiedliwioną podstawę. Uzasadnienie wyroku Sądu I instancji – co trafnie podnoszą skarżący w skardze kasacyjnej – powinno zostać sporządzone w sposób, który wskazuje podstawę prawną rozstrzygnięcia i zawiera jej wyjaśnienie (art. 141 § 4 p.p.s.a.). Wymagana szczegółowość tego elementu uzasadnienia uzależniona jest od okoliczności stanowiących podstawę orzekania, niemniej w każdym przypadku zamieszczona przez sąd w uzasadnieniu wyroku ocena prawna powinna pozwalać na dokonanie kontroli instancyjnej orzeczenia oraz w sposób wystarczający informować strony postępowania o przesłankach dokonanej przez sąd wykładni przepisów znajdujących zastosowanie w sprawie. W kwestii należytego uzasadnienia wyroku podzielić należy prezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, zgodnie z którym nałożony na sąd administracyjny obowiązek uzasadnienia zajętego w wyroku stanowiska ma szczególny wymiar w przypadku, gdy, podzielając ocenę sprawy dokonaną przez organ w postępowaniu administracyjnym, sąd nie podziela argumentów strony skarżącej. Za takim stwierdzeniem sądu musi iść szczegółowa analiza całej sprawy, łącznie z wyjaśnieniem podstawy prawnej rozumowania, na którym oparł się sąd i argumentami przemawiającymi za jej zastosowaniem. Ogólnikowe uzasadnienie stanowi uchybienie, które może mieć wpływ na wynik sprawy, albowiem uniemożliwia stronie ocenę i kontrolę toku rozumowania sądu, a co za tym idzie – pozbawia ją możliwości polemizowania z oceną stanu faktycznego i prawnego sprawy, i to nawet wtedy, gdy strona mogła przypuszczać, czy domyślać się, czym sąd w wyroku się kierował (por. wyrok NSA z 25 października 2012 r. sygn. II OSK 1849/12). W rozpoznawanej sprawie wskazany w art. 141 § 4 p.p.s.a. warunek nie został spełniony, albowiem w części dotyczącej kwestionowanego przez skarżących obowiązku dokonania nasadzeń zastępczych Sąd nie wyjaśnił, z czym łączy legalność działania organu w przywołanym zakresie. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika bowiem, że Sąd przyjął, że w ustawie o ochronie przyrody brak jest (wprost) przepisu, który uprawniałby organy do nałożenia na skarżących obowiązku dokonania nowych nasadzeń, zobowiązanie takie wynika jednak z "konieczności zachowania mieszanego składu drzew i odpowiednich proporcji między drzewostanem liściastym i iglastym". Tym samym, brak jest niezbędnego wyjaśnienia, czy zdaniem Sądu zaskarżona decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] sierpnia 2013 r. znajdowała swoją podstawę prawną w art. 83 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody – jak przyjął organ odwoławczy – czy też jej rozstrzygnięcie pozostawało w sprzeczności z dyspozycją tego przepisu (wykraczało poza zakres przepisu), a jej prawidłowość spowodowana była innymi względami, np. uwzględnieniem obowiązywania określonej zasady ochrony przyrody o charakterze normatywnym. Z uzasadnienia wyroku nie da się też odczytać, jak rozumie Sąd I instancji okoliczność wyrażającą się w miejscowym zakresie obowiązywania zaskarżonej decyzji, gdy zaznacza, że usunięcie drzewa następuje "w szczególnym mieście: [...], której zieleń objęta jest ochroną". Sąd I instancji nie wskazał, czy przesłankami dla tak sformułowanego zastrzeżenia są względy łączone z brzmieniem przepisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla [...], czy też należy je odnaleźć w innym obszarze regulacji prawnej. Jeżeli przytoczony fragment uzasadnienia wyroku był wynikiem uwzględnienia przepisów prawa miejscowego, Sąd zobowiązany był szczegółowo określić podstawę prawną możliwości nałożenia na skarżących obowiązku dokonania nasadzeń zastępczych w zaskarżonej formie. Uzupełniona ona powinna jednocześnie być o wskazanie argumentów, które nakazywały przepisom prawa miejscowego przypisać przyjętą przez Sąd treść, gdyby miały one charakter ogólny (ochrona drzewostanu), gdyż pominięcie tego elementu uzasadnienia –uwzględniając, że dotyczy on kwestii zdaniem skarżących najbardziej spornej w sprawie – czyni orzeczenie Sądu niezrozumiałym dla strony. Podobne uwagi należy odnieść do wskazania przez Sąd I instancji, że zaskarżona decyzja ze względu na utrzymanie w mocy obowiązku usunięcia drzewa w terminie, który upłynął przed datą wydania tejże decyzji, obarczona jest wadliwością polegającą na braku możliwości jej wykonania. W świetle przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., konieczne było w uzasadnieniu wyroku wyjaśnienie, dlaczego – w ocenie Sądu – okoliczność ta prowadziła do uchylenia decyzji, a nie stwierdzenia jej nieważności. Uwzględniać ono powinno przedstawienie argumentów, które wbrew stanowisku skarżących wskazujących, że decyzja przyznawała stronom prawo do usunięcia drzewa, a jednocześnie czyniła niemożliwym skorzystanie z tego prawa, w okoliczności tego rodzaju nie pozwalały dopatrywać się wystąpienia "niewykonalności prawnej" decyzji w rozumieniu, jakie temu pojęciu w zasadzie jednolicie przypisuje orzecznictwo sądowe (por. wyrok NSA z 25 listopada 2014 r. sygn. II OSK 1127/13). W sytuacji, gdy objęty skargą kasacyjną wyrok został wydany z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. polegającym na niewyjaśnieniu przez Sąd podstawy prawnej rozstrzygnięcia nie jest możliwe merytoryczne odniesienie się przez Naczelny Sąd Administracyjny do pozostałych zarzutów naruszenia prawa materialnego, albowiem konstrukcja skargi kasacyjnej polega na podważeniu prawidłowości zajętego przez sąd I instancji stanowiska poprzez wykazanie, że dokonana wykładnia prawa i jego zastosowanie w sprawie cechuje określony stopień wadliwości. W przypadku, gdy sąd odstąpił czy też pominął obowiązek wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienia niemożliwa jest ocena zasadności stanowiska sformułowanego w skardze kasacyjnej. Punktem odniesienia dla kierunku dokonywania wykładni przepisów prawa materialnego w sytuacji, gdy jest ona podważana przez wnoszącego skargę kasacyjną, nie może być bowiem określony sposób rozumienia tych przepisów przez organ, który wydał zaskarżoną decyzję. Ponownie rozpoznając sprawę, Sąd I instancji dokona oceny zaskarżonej decyzji, rozstrzygając, czy brak możliwości jej wykonania, na co zwracają uwagę skarżący, spełnia warunki, od których uzależnione jest przypisanie decyzji wady kwalifikowanej (art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.), a także rozważy, czy wskazany w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji przepis art. 83 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody może stanowić podstawę nałożenia na skarżących obowiązku dokonania nasadzeń zastępczych w zakresie wskazanym w rozstrzygnięciu. Poddając analizie kwestię tego, czy w świetle art. 83 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody zaskarżona decyzja nakazująca zastąpienie usuwanego drzewa innymi drzewami mogła obejmować nie tylko prawo do określenia w osnowie decyzji liczby drzew, które mają być nasadzone, ale także prawo do ścisłego dookreślenia ich cech, Sąd powinien wziąć pod uwagę te względy, które w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zostały określone jako istotne przy dokonywaniu wykładni art. 83 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody, wobec czego powinny podlegać zastosowaniu przy rozważeniu przez sąd prawidłowości kontrolowanego rozstrzygnięcia w sprawie zezwolenia na usunięcie drzewa (por. wyrok NSA z 3 lutego 2015 r. sygn. II OSK 1516/13). Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło