II OSK 838/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku D. K. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej D. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 października 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 121/21 w sprawie ze skargi D. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...] w przedmiocie doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu poprzedniego postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...]. Postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 121/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpatrzeniu wniosku D. K., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...]. Powyższą decyzją organ wojewódzki nakazał skarżącej doprowadzenie lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku mieszkalnym zlokalizowanym na działce nr [...], obr. [...] przy ul. G. [...] w G. do stanu poprzedniego, poprzez "odtworzenie murowanych ścianek działowych: o długości 2,55 m i grubości 12 cm pomiędzy kuchnią a przedpokojem oraz o długości 4,00 m i grubości 12 cm pomiędzy pokojem od strony ulicy G. a przedpokojem, z wykonanymi otworami drzwiowymi do tych pomieszczeń, opartych na dole na żelbetowym stropie nad piwnicą, a od góry wymurowanych do spodu drewnianych belek stropu pomiędzy parterem, a pierwszym piętrem". Sąd I instancji uznał, że wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem ogólnikowe powołanie się na związane z wykonaniem zaskarżonej decyzji powstanie szkody w majątku strony oraz na możliwość zainicjowania przez organ postępowania egzekucyjnego nie może przemawiać w niniejszej sprawie za wstrzymaniem wykonania. Sąd wskazał także na kwestię bezpieczeństwa mieszkańców budynku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 27 października 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 121/21, oddalił skargę D. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2021 r. Skargę kasacyjną od ww. wyroku wniosła D. K. W jej treści zawarła również wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca kasacyjnie wskazała, że "niewykonanie obowiązku dokonania czynności nakazanych decyzjami wydanymi na podstawie art. 51 Prawa budowlanego niezależnie od tego, że obciąża kosztami zobowiązanego jest również wykroczeniem i jako takie zagrożone jest karą aresztu lub ograniczenia wolności albo grzywny. Niewykonanie obowiązków (...) skutkuje również, co do zasady, wdrożeniem postępowania egzekucyjnego. W stosunku do podmiotu zobowiązanego może być wtedy zastosowana grzywna celem przymuszenia, a następnie wykonanie zastępcze, polegające na zleceniu innemu podmiotowi wykonania obowiązku za podmiot zobowiązany (na koszt zobowiązanego)". Skarżąca kasacyjnie stwierdziła, że zachodzi wysokie prawdopodobieństwo wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, tak w płaszczyźnie finansowej oraz związanej z bezpośrednim otoczeniem skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z wnioskiem takim można wystąpić także na etapie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wywołanym wniesieniem skargi kasacyjnej (zob. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07). Jednocześnie w myśl art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności, wydane na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Sąd administracyjny może zatem zmienić postanowienie odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności i wstrzymać jego wykonanie. Podstawą do podjęcia takiego orzeczenia jest zmiana okoliczności sprawy i w ramach tej zmiany zaistnienie jednej z przesłanek uzasadniających zastosowanie ochrony tymczasowej (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2018 r., sygn. akt II OZ 633/18). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki, które przemawiałyby za zmianą prawomocnego rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 kwietnia 2021 r. Wnosząca skargę kasacyjną, podobnie jak w poprzednim postępowaniu wpadkowym, mającym za przedmiot udzielenie ochrony tymczasowej, nie uprawdopodobniła, że w stosunku do jej osoby zachodzą przesłanki wynikające z art. 61 § 3 p.p.s.a. Wyżej wymieniony przepis, choć przewiduje możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu na wniosek strony, to uzależnia skorzystanie z takiego środka prawnego w sytuacji, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Możliwość udzielenia ochrony tymczasowej została zatem ograniczona od wystąpienia jednej z dwóch przesłanek zawartych w omawianym przepisie. Obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tychże przesłanek. Innymi słowy uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku, poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania aktu. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania określonego rozstrzygnięcia musi w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonego aktu, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie można uznać za podstawę wstrzymania wykonania aktu okoliczności, które nie są bezpośrednim efektem jego wykonania. W niniejszej sprawie, skarżąca kasacyjnie nie wykazała, że w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji zaistniałoby niebezpieczeństwo, o którym mowa w przytoczonym powyżej przepisie. Brak jest konkretnego wskazania na czym szkoda miałaby polegać. Same ogólnikowe podniesienie, że niewstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji narazi skarżącą na ewentualną odpowiedzialność karną, nie jest wystarczające z punktu widzenia obowiązku strony uprawdopodobnienia wystąpienia przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania aktu. Wskazanie na ryzyko poniesienia odpowiedzialności karnej nie przesądza jeszcze o tym, że w sprawie mamy do czynienia z przesłankami w postaci znacznej szkody czy trudnych do odwrócenia skutków. Ewentualne także postępowanie egzekucyjne mające na celu wyegzekwowanie nałożonego obowiązku (grzywna w celu przymuszenia, wykonanie zastępcze) nie może stanowić samoistnej i skutecznej przesłanki uzasadniającej uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego. Tym bardziej, gdy weźmie się pod uwagę, że w przypadku zastosowania określonych środków egzekucyjnych i zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięć wydanych w tym przedmiocie, strona może wnioskować o udzielenie ochrony tymczasowej. Skarżąca kasacyjnie odwołuje się także jedynie ogólnie do skutków w płaszczyźnie finansowej, bez jakiekolwiek próby wykazania, że faktycznie, ze względu na koszt nakazanych do wykonania robót i swoją sytuację materialną, nie jest w stanie zrealizować obowiązku objętego decyzją. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 61 § 4, art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.