II OSK 875/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędzia NSA Ludwik Żukowski Protokolant Andżelika Nycz po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 stycznia 2007 r. sygn. akt III SA/Kr 652/05 w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zameldowania oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 10 stycznia 2007 r., sygn. akt III SA/Kr 652/05, oddalił skargę W. S. na decyzję Wojewody M. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy zameldowania. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy. Wojewoda M. decyzją z dnia [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001 r. nr 87, poz. 960 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania W. S. od decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...], nr [...] odmawiającej zameldowania na pobyt czasowy trwający ponad 2 miesiące w okresie od [...] do [...] W. S. w lokalu przy ul. [...] w T. - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji zaskarżoną decyzją odmówił zameldowania na pobyt czasowy trwający ponad 2 miesiące w okresie od [...] do [...] W. S. w lokalu przy ul. [...] w T. z uwagi na to, iż wyżej wymieniony w lokalu tym nie przebywa. Organ odwoławczy stwierdził, że z zebranego materiału dowodowego i wyjaśnień W. S. wynika, iż od dnia [...] w lokalu tym nie przebywa na skutek działań siostry I. S. i A. Ś. W tym stanie sprawy brak pobytu uniemożliwił dalsze zameldowanie strony na pobyt czasowy w przedmiotowym lokalu. Organ stwierdził też, że na przedłożonym w dniu [...] przez odwołującego się zgłoszeniu meldunkowym brak było potwierdzenia jego pobytu w przedmiotowym lokalu przez osobę do tego upoważnioną (art. 9 ust. 2 a ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych), a takie potwierdzenie jest wymagane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu, a także należy przedłożyć do wglądu dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu. Organ I instancji zgodnie z obowiązującymi przepisami wszczął postępowanie, aby sprawę rozstrzygnąć w trybie art. 47 ust. 2, w formie decyzji i taka decyzja wydana została w dniu [...]. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł W. S. Podniósł w niej, że zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego oraz przepisów postępowania karnego. W uzupełnieniu skargi ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie art. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalając zaskarżonym wyrokiem skargę stwierdził, iż stosownie do unormowania zawartego w art. 9 ust. 2a ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące należy przedstawić potwierdzenie pobytu w lokalu osoby zgłaszającej pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu, oraz, do wglądu, dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego podmiotu. W razie braku potwierdzenia pobytu przez osobę wskazaną w powołanym wyżej przepisie, organ wszczyna postępowanie, na podstawie art. 47 ust. 2 powołanej ustawy, mające na celu ustalenie czy osoba chcąca dokonać zameldowania na pobyt stały, czy też jak w niniejszej sprawie czasowy, faktycznie w chwili zgłoszenia mieszka w danym lokalu. Z przeprowadzonego postępowania wynika, że skarżący w przedmiotowym lokalu mieszkał i był czasowo zameldowany do dnia [...]. Natomiast od [...] tj. od daty, kiedy ponownie zgłosił pobyt czasowy, już w przedmiotowym lokalu nie mieszkał, a to na skutek działań właścicielki lokalu, która nie godząc się na dalsze zamieszkiwanie skarżącego, wymieniła zamki. Poza sporem jest, że najemcą lokalu jest siostra skarżącego, która odmówiła mu dalszego użyczenia mieszkania. Sąd podniósł, że czynność zameldowania ma potwierdzać istniejący stan faktyczny, a więc dana osoba winna najpierw zamieszkać w lokalu, a następnie dokonać zameldowania w nim. Fakt niezamieszkiwania w przedmiotowym lokalu od [...] potwierdził w swych zeznaniach sam skarżący. Zarzuty podniesione w skardze są chybione, gdyż, co prawda w dniu [...], kiedy to skarżący zgłosił wniosek o "przedłużenie pobytu czasowego" na okres od [...] do [...] jeszcze mieszkał w przedmiotowym lokalu, lecz od [...], jak też w chwili wydawania decyzji przez organ I instancji, już tam nie mieszkał, a z zeznań najemczyni lokalu, która nie godzi się na dalsze zamieszkanie skarżącego, wynika, iż jego rzeczy zostały przeniesione do lokalu zastępczego. W ocenie Sądu postępowanie wyjaśniające organu I instancji zostało przeprowadzone w sposób nieuchybiający zasadom postępowania administracyjnego i sprawa została w sposób prawidłowy wyjaśniona. Od powyższego wyroku W. S. złożył skargę kasacyjną, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a to: 1) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nienależyte i niewystarczające odniesienie się (nieustosunkowanie się) w uzasadnieniu wyroku do zarzutów podniesionych w skardze, 2) art. 227 k.p.c. w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a.. poprzez brak należytego ustalenia i wyjaśnienia stanu faktycznego, stanowiącego podstawę wydania zaskarżonej decyzji administracyjnej, 3) "art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 106 § poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, polegające na przyjęciu, iż w dniu [...] skarżący nie zamieszkiwał w lokalu, w którym domaga się zameldowania". Jak podniesiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, niezameldowanie skarżącego w przedmiotowym lokalu - pomimo istnienia ku temu przesłanek - spowodowało umożliwienie bezprawnego, jego zdaniem, pozbawienia go dostępu do miejsca zamieszkania. W ocenie skarżącego organy administracji miały obowiązek zweryfikowania okoliczność jego zamieszkiwania w lokalu przy ul. [...] w T. w okresie składania wniosku o zameldowanie poprzez dokonanie wizji lokalnej, a w ten sposób zostałoby wykazane, że lokal ten faktycznie stanowi miejsce jego zamieszkania, bowiem tam znajdują się jego rzeczy, tam jest jego "centrum życiowe" i tam przebywał z zamiarem pobytu, a zatem - w myśl art. 25 k.c. oraz co można również wywieść z treści art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności - to jest miejsce jego zamieszkania. Skarżący jest zdania, że brak weryfikacji tej okoliczności przy jednoczesnym istnieniu dowodów na okoliczność jego zamieszkiwania w lokalu zarówno w chwili złożenia wniosku jak i w dniu [...] spowodował, iż wydanie decyzji administracyjnej nastąpiło z naruszeniem prawa. Skarżący zarzuca, iż WSA nie odniósł się do podniesionych przez niego wątpliwości nie wskazując w uzasadnieniu wyroku, dlaczego jego zdaniem organ nie dopuścił się wskazywanego naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a., naruszając tym samym przepisy postępowania (art. 141 § 4 p.p.s.a.). W ocenie skarżącego w dalszym ciągu nie nastąpiło również wyjaśnienie stanu faktycznego, który był podstawą wydania zaskarżonej decyzji administracyjnej w istniejącym kształcie, tj. rozstrzygnięcie - w oparciu o konkretne dowody (a Sąd żadnych nie wskazuje) - czy wniosek o zameldowanie był zasadny i zasługujący na uwzględnienie. Jako podstawę odmowy zameldowania wskazano brak zamieszkiwania skarżącego w przedmiotowym lokalu, jednakże weryfikacja tej okoliczności nie została dokonana na etapie postępowania administracyjnego, zaś w postępowaniu sądowoadministracyjnym sanowano ten sprzeczny z prawem stan rzeczy nie dążąc do jego bliższego wyjaśnienia (naruszenie art. 227 k.p.c. w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a.). Jednocześnie już nawet zgromadzony w sprawie materiał dowodowy - np. w postaci protokołów z przesłuchań I. S. i skarżącego przed organami ścigania w dniach [...] - wskazuje, iż w dniu [...] skarżący nadal jeszcze przebywał (zamieszkiwał) w lokalu przy ul. [...] w T. Tym samym w ocenie skarżącego błędne jest ustalenie Sądu, iż nie mieszkał on w lokalu od dnia [...], tj. od daty, kiedy ponownie zgłosił pobyt czasowy. Zdaniem skarżącego okoliczność ta przesądza o fakcie, iż zameldowanie winno zostać dokonane zgodnie z wnioskiem. Jednakowoż jej błędne ustalenie przez Sąd doprowadziło do braku stwierdzenia uchybienia przy wydawaniu decyzji, które zdaniem skarżącego miało miejsce. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 9 ust. 2a ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001 r. nr 87, poz. 960 z późn. zm.) "Przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące należy przedstawić potwierdzenie pobytu w lokalu osoby zgłaszającej pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu oraz do wglądu dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego podmiotu". Jest bezsporne, iż w rozpatrywanej sprawie składający skargę kasacyjną nie przedstawił takiego potwierdzenia od najemczyni przedmiotowego lokalu I. S. - jego siostry. Ani I. S., ani A. Ś. takiego potwierdzenie przebywania w przedmiotowym lokalu nie mogły przedstawić, gdyż od dnia [...] składający skargę kasacyjną, co sam zresztą przyznaje, nie przebywa w tym lokalu. W orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, że zameldowanie polega wyłącznie na stwierdzeniu przez właściwy organ prowadzący ewidencję ludności, że dana osoba przebywa w konkretnym lokalu na stałe lub przez określony czas. Zameldowanie jest więc potwierdzeniem przebywania w określonym lokalu, a więc pod konkretnym adresem, (por. np. wyrok NSA z 16 stycznia 2007 r., II OSK 173/06, wyrok NSA z 6 lutego 2003 r., V SA 1398/02). Tak więc całkowicie chybiony jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. przez nienależyte i niewystarczające odniesienie się w wyroku do podniesionych w skardze zarzutów. Skoro najemca lokalu odmówił potwierdzenia przebywania w lokalu to okoliczność czy skarżący w dniu [...] przebywał jeszcze czy już nie przebywał w tym lokalu nie może mieć dla sprawy żadnego znaczenia. Prezydent Miasta T. bowiem na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych swoją decyzją z dnia [...], a w tym dniu skarżący z całą pewnością nie przebywał w tym lokalu odmówił zameldowania na pobyt czasowy. Decyzja administracyjna jest wydawana na podstawie stanu prawnego i faktycznego sprawy z daty jej podejmowania. Także w dacie wydawania ostatecznej decyzji przez Wojewoda M. - [...] z całą pewnością skarżący w przedmiotowym lokalu nie przebywał. Tak więc szczegółowe odnoszenie się do tych kwestii było w rozpoznawanej sprawie zbędne. Zarzut naruszenia art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art 227 i 233 § 1 k.p.c. został źle postawiony. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. umożliwia Sądowi przeprowadzenie z urzędu lub na wniosek strony uzupełniającego dowodu z dokumentu, pod warunkiem, że jest to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie przedłuży nadmiernie postępowania. Dopiero, gdy Sąd taki uzupełniający dowód zdecyduje się przeprowadzić zastosowanie będzie miał przepis art. 106 § 5 p.p.s.a. w myśl, którego do owego uzupełniającego postępowania dowodowego w postaci przeprowadzenia dowodu z dokument stosuje się odpowiednio przepisy k.p.c.. Skarżący nie powołał się w skardze kasacyjnej na naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a. przez nieprzeprowadzenie dowodu z dokumentu, w tej sytuacji zarzut naruszenia art. 106 § 5 w zw. z art. 227 i 233 § 1 k.p.c. jest całkowicie chybiony. Mając na uwadze podniesione wyżej względy na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącemu wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a. przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 p.p.s.a. Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 z późn. zm.) pełnomocnik skarżącego powinien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.