II OSK 979/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-12-15
Skład orzekający: Małgorzata Miron, Teresa Kobylecka, Mirosław Gdesz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy cudzoziemiec, który złożył wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy przed upływem ważności dotychczasowego zezwolenia, a następnie przekroczył granicę wewnętrzną UE (np. promem do Szwecji) bez posiadania ważnej karty pobytu, może zostać zobowiązany do powrotu?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że cudzoziemiec, który legalnie przebywa na terytorium RP na podstawie złożonego w terminie wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy, nie może zostać zobowiązany do powrotu, nawet jeśli podczas podróży do innego państwa strefy Schengen przekroczył granicę wewnętrzną bez ważnej karty pobytu. Legalność pobytu wynikająca z art. 108 ustawy o cudzoziemcach oraz zasady ogólne postępowania administracyjnego (zasada pogłębiania zaufania i uwzględniania słusznego interesu obywatela) wyłączają możliwość zastosowania sankcji w postaci zobowiązania do powrotu w takiej sytuacji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła obywatelki państwa trzeciego, która przebywała w Polsce legalnie na podstawie kolejnych zezwoleń na pobyt. Po złożeniu wniosku o nowe zezwolenie na pobyt czasowy, przed jego rozpoznaniem, udała się promem do Szwecji. Po powrocie do Polski została zatrzymana, a organ uznał to za nielegalne przekroczenie granicy z powodu braku ważnej karty pobytu w dniu kontroli. Wydano decyzję o zobowiązaniu do powrotu. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, jednak Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok, uznając, że legalny pobyt cudzoziemki oraz zasady postępowania administracyjnego wykluczają zastosowanie sankcji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i zaskarżoną decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 15 grudnia 2017 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Miron (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Teresa Kobylecka sędzia del. WSA Mirosław Gdesz Protokolant: asystent sędziego Małgorzata Mańkowska po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 września 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 8/16 w sprawie ze skargi M. R. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz M. R. kwotę 550 (pięćset pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 września 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 8/16 oddalił skargę M. R. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakaz ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Komendant Placówki Straży Granicznej w Gdyni decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] orzekł o zobowiązaniu M. R. (obywatelki [...]) do powrotu oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 6 miesięcy od dnia wydania tej decyzji.
Po rozpatrzeniu odwołania cudzoziemki Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. [...] uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej określenia okresu zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen i orzekł o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 6 miesięcy od dnia wydania niniejszej decyzji, oraz utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałej części. Powyższą decyzję wydano w oparciu o art. 302 ust. 1 pkt 10, art. 315 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 pkt 3, art. 318 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 319 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. cudzoziemcach (Dz. U. z 2013 r., poz. 1650 ze zm.; dalej: ustawa o cudzoziemcach) oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.).
W uzasadnieniu wskazał, że 17 sierpnia 2015 r. funkcjonariusze Placówki Straży Granicznej w Gdyni przeprowadzili kontrolę legalności pobytu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w trakcie której skarżąca okazała ważny dokumentu podróży oraz kartę pobytu wydaną przez Wojewodę Łódzkiego z terminem ważności od 19 marca 2014 r. do 15 lipca 2015 r. W związku z powyższym w dniu kontroli przekroczyła granicę Polski, niezgodnie z obowiązującymi przepisami, przypływając promem ze Szwecji. Komendant Placówki Straży Granicznej w Gdyni w dniu [...] sierpnia 2015 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zobowiązania cudzoziemki do powrotu i w tym samym dniu wydał zaskarżoną decyzję.
Wskazał, że w trakcie przesłuchania w dniu [...] sierpnia 2015 r. cudzoziemka zeznała, że przebywa i pracuje w Polsce od 5 lat. W dniu 16 sierpnia 2015 r. udała się wraz z grupą znajomych z pracy promem z G. do K. (Szwecja), bez zejścia na ląd. Po powrocie do Polski w dniu 17 sierpnia 2015 r. cudzoziemka została zatrzymana przez funkcjonariuszy Straży Granicznej. Z jej wyjaśnień wynika, że nie była świadoma, iż do przekroczenia granicy potrzebny jest zarówno paszport, jak i ważna karta pobytu.
Organ wyjaśnił dalej, że skarżąca od dnia 9 sierpnia 2011 r. przebywa w Polsce na podstawie kolejno udzielanych zezwoleń na zamieszkanie na czas oznaczony. [...] lutego 2014 r. Wojewoda Łódzki udzielił jej zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony z terminem ważności do 15 lipca 2015 r. W dniu 14 lipca 2015 r. cudzoziemka wystąpiła do Wojewody Łódzkiego z wnioskiem o zezwolenie na pobyt czasowy, które zostało jej udzielone w dniu [...] września 2015 r., z terminem ważności do dnia 15 stycznia 2017 r. z uwagi na wykonywanie pracy. 17 sierpnia 2015 r. cudzoziemka przekroczyła granicę polsko-szwedzką, nie posiadając ważnej karty pobytu, a zatem niezgodnie z obowiązującymi przepisami.
Organ przywołał art. 23 pkt 1 i pkt 2 ustawy o cudzoziemcach i wskazał, że skarżąca, gdy przekraczała granicę Polski posiadając jedynie ważny paszport, wypełniła tym samym przesłanki określone w art. 302 ust. 1 pkt 10 tej ustawy. Wywiódł, że przepisy obowiązujące w całej strefie Schengen jednoznacznie wskazują na konieczność posiadania ważnej wizy lub ważnego dokumenty pobytowego przy przemieszczaniu się obywateli państw trzecich po tej strefie wraz z ważnym paszportem. W związku z tym, że cudzoziemka nie posiadała ważnej karty pobytu, wydanie wobec niej decyzji o zobowiązaniu jej do powrotu było obligatoryjne.
Ponadto organ podniósł, że z okoliczności sprawy oraz treści zeznań cudzoziemki nie wynika, że jej powrót do kraju pochodzenia stanowi zagrożenie dla jej życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego. Cudzoziemka od kilku lat przebywa w Polsce, lecz jej pobyt związany jest wyłącznie z wykonywaniem pracy, w związku z czym wydanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu nie stanowi ingerencji w jej życie rodzinne lub prywatne podlegające ochronie. Dodał, że w odwołaniu cudzoziemka nie powołała żadnych okoliczności wskazujących na zasadność udzielenia jej zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub na pobyt tolerowany w Polsce.
Odnosząc się do argumentacji odwołania organ wyjaśnił, że nieświadomość cudzoziemki, iż przekroczyła on granicę Polski niezgodnie z obowiązującymi przepisami jak również fakt kilkuletniego legalnego pobytu w Polsce, nie stanowi okoliczności mogącej wpłynąć na rozstrzygnięcie.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. R. wniosła o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Zarzuciła organowi:
1. naruszenie przepisów postępowanie, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8, art. 9 oraz 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie skarżącej czynnego udziału we wszczętym z urzędu postępowaniu i podjęciu wszystkich czynności: w tym zatrzymania, przesłuchania skarżącej, wydania zawiadomienia o wszczęciu postępowania, a także wydaniu decyzji zobowiązującej do powrotu w ciągu jednego dnia bez umożliwienia skarżącej ustosunkowania się do podstaw wszczętej wobec niej kontroli, jak też zebranego materiału dowodowego;
2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie, a tym samym jego nierozpoznanie, a ponadto nieuwzględnienie, że w momencie kontroli przed Wojewodą Łódzkim toczyło się postępowanie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy skarżącej, a także nieuwzględnienie złożonych przez nią wyjaśnień w trakcie przeprowadzanej kontroli i sytuacji rodzinnej skarżącej;
3. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji również nieprawidłowe zastosowanie, tj. 108 ust. 1, art. 288 i art. 289 ust. 1 w zw. z art. 302 ust. 1 pkt 10 ustawy o cudzoziemcach poprzez przyjęcie, że złożenie w terminie wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy nie jest wystarczające do przyjęcia legalności pobytu cudzoziemca na terytorium RP, a co za tym idzie, że w sprawie skarżącej zachodziły przesłanki do uznania jej pobytu na terytorium RP za nielegalny i w konsekwencji wydanie decyzji zobowiązującej skarżącą do powrotu;
4. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji również nieprawidłowe zastosowanie, tj. art. 108 ust. 1, art. 288 i art. 289 ust. 1 w zw. z art. 302 ust. 1 pkt 10 ustawy o cudzoziemcach, poprzez przyjęcie, że złożenie w terminie wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy nie jest wystarczające do przyjęcia legalności pobytu cudzoziemca na terytorium RP, a co za tym idzie, że skarżąca w takim przypadku naruszyła przepisy dotyczące wjazdu i pobytu na terytorium RP.
W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywołanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę.
Sąd podzielił stanowisko organów obu instancji, że w stosunku do skarżącej wystąpiły przesłanki obligujące do wydania orzeczenia o zobowiązaniu do powrotu, przewidziane w art. 302 ust. 1 pkt 10 ustawy o cudzoziemcach. Podkreślił, że skarżąca nie kwestionowała faktu przekroczenia granicy Polski ani tego, że w dniu jej przekroczenia nie posiadała ważnej karty pobytu. W jej ocenie wobec faktu, że wystąpiła w terminie o zezwolenie na pobyt czasowy, jej pobyt na terytorium RP był legalny.
Sąd wskazał, że przepis art. 302 ustawy o cudzoziemcach znajduje zastosowanie dopiero po stwierdzeniu naruszenia przez cudzoziemca innego z przepisów ustawy, regulującego warunki przekraczania polskiej granicy. Takim przepisem jest art. 23 ustawy o cudzoziemcach, wymagający, by cudzoziemiec przekraczający granicę posiadał ważną wizę lub inny ważny dokument uprawniający go do wjazdu i do pobytu na terytorium RP, jeżeli są wymagane. Wskazał, że 17 sierpnia 2015 r. cudzoziemka przekroczyła granicę polsko-szwedzką, nie posiadając ważnej karty pobytu, a zatem niezgodnie z obowiązującymi przepisami. Dysponowała jedynie ważnym paszportem. Wyjaśnił, że karta pobytu jest dokumentem uprawniającym cudzoziemca (wraz z dokumentem podróży) do wielokrotnego przekraczania granicy bez konieczności uzyskania wizy. Zaznaczył, że karta pobytu zachowuje swoje "walory" jedynie w okresie swojej ważności. Oznacza to, że po upływie ważności karty pobytu cudzoziemcowi nie przysługują uprawnienia z niej wynikające.
Zdaniem Sądu okoliczność, że skarżąca złożyła w terminie wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, nie może mieć znaczenia dla oceny, czy legalnie przekroczyła ona granicę. Przyznał, że wystąpienie w terminie z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy powoduje, że pobyt cudzoziemca uważa się za legalny od dnia złożenia wniosku do dnia, w którym decyzja w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy stanie się ostateczna (art. 108 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach). Wyjaśnił jednak, że uznanie pobytu cudzoziemca za legalny nie może być utożsamiane ze zwolnieniem takiego cudzoziemca z posiadania ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium RP przy przekraczaniu granicy RP.
Dalej Sąd wskazał, że wbrew zarzutom skargi zaskarżona decyzja nie została wydana przy błędnej wykładni, a w konsekwencji również nieprawidłowym zastosowaniu art. 108 ust. 1, art. 288 i art. 289 ust. 1 w zw. z art. 302 ust. 1 pkt 10 ustawy o cudzoziemcach. Stwierdził, że złożenie w terminie wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy, jakkolwiek wystarczające dla przyjęcia legalności pobytu cudzoziemca na terytorium RP, nie jest jednak wystarczające do przyjęcia legalności przekraczania granicy RP.
Sąd wskazał, że w zaskarżonej decyzji organ orzekł o sześciomiesięcznym, czyli najmniej dotkliwym zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z uwagi na spełnienie przesłanek art. 315 ust. 3 pkt 2 i pkt 3 ustawy o cudzoziemcach organy zobligowane do wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu bez orzeczenia w kwestii terminu tego dobrowolnego powrotu. Podkreślił również, że w sprawie nie ma podstaw do zastosowania zgody na pobyt ze względów humanitarnych.
Za niezasadne Sąd uznał zarzuty naruszenia art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Wyjaśnił, że organ uwzględnił, że w momencie kontroli przed Wojewodą Łódzkim toczyło się postępowanie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy skarżącej, a także uwzględnił złożone przez nią wyjaśnienia, jednak okoliczność ta nie miała wpływu na rozstrzygnięcie. Za pozostającą bez wpływu na wynik sprawy uznał okoliczność, że postępowanie przeprowadzone zostało bez wydania zawiadomienia o wszczęciu postępowania oraz bez wezwania strony do zapoznania się ze zgromadzoną dokumentacją.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła M. R.
Wyrok zaskarżyła w całości i zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie:
– art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. polegające na przyjęciu, że zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a co za tym idzie, że Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców dokonał prawidłowej wykładni przepisów: art 302 ust. 1 pkt 10 w zw. z art 23 ustawy o cudzoziemcach, podczas gdy w rozpoznawanej sprawie nie zachodziły przesłanki do wydania decyzji zobowiązującej skarżącą do powrotu;
– naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 23 i art. 302 ust. 1 pkt 10 ustawy o cudzoziemcach w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez niezastosowanie przez Sąd pierwszej instancji przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., w sytuacji, w której Sąd był do tego zobowiązany, ponieważ organy administracji publicznej dokonały błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania powołanych przepisów prawa materialnego polegającej na przyjęciu, iż w niniejszej sprawie skarżąca w sposób nielegalny przekroczyła granicę i w sposób nielegalny znalazła się na terytorium RP, podczas gdy skarżąca nie naruszyła przepisów ustawy o cudzoziemcach, a zaskarżone decyzje nie były zgodne z jej słusznym interesem oraz były one nieproporcjonalne w stosunku do zachowania skarżącej;
– art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. polegające na nieuchyleniu przez Sąd pierwszej instancji decyzji obu instancji, podczas gdy naruszały one przepisy postępowania, tj. art. 6, art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, albowiem nie została w ramach prowadzonego postępowania uwzględniona kwestia legalnego pobytu cudzoziemki na terytorium RP, podczas gdy okoliczność ta przy wydawaniu decyzji zobowiązującej do powrotu w sprawie skarżącej miała znaczenie.
W oparciu o powyższe skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych.
W piśmie z dnia 11 grudnia 2017 r. skarżaca kasacyjnie wskazała na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2017 r. sygn. akt II OSK 669/17 jako wydany w tożsamym stanie faktycznym jak w jej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji.
Rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną należało uznać, że zawiera ona usprawiedliwione podstawy.
Stan faktyczny w niniejszej sprawie nie był kwestionowany: cudzoziemka przebywała w Polce legalnie, nieprzerwanie od 9 sierpnia 2011 r. (wg pełnomocnika skarżącej – od 28 sierpnia 2010 r.) na podstawie kolejno udzielanych zezwoleń na pobyt na czas określony w związku z wykonywaną pracą. Ostatnią decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. udzielono jej zezwolenia na zamieszkanie na czas określony, którego termin ważności upływał 15 lipca 2015 r. Przed upływem tego terminu skarżąca złożyła wniosek o wydanie kolejnego zezwolenia na pobyt na czas określony, co, w związku z treścią art. 108 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, uzasadniało jej legalny pobyt w Polsce co najmniej do ostatecznego załatwienia tego wniosku. Dnia 17 sierpnia 2015 r. cudzoziemka wraz z grupą przyjaciół (również obywateli [...]) wybrała się na wycieczkę promową do Szwecji bez schodzenia na ląd, co zostało uznane jako nielegalne przekroczenie granicy wobec nieposiadania ważnej karty pobytu (w tej dacie wniosek o zezwolenie na pobyt nie został jeszcze rozpoznany). Konsekwencją powyższego było wydanie zaskarżonej decyzji zobowiązującej cudzoziemkę do powrotu.
Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma fakt, że takie same decyzje, w tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych, zostały wydane w stosunku do pozostałych cudzoziemców podróżujących z cudzoziemką. Decyzje te zostały zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w którym doszło do rozbieżności co do wykładni przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w niniejszej sprawie. Ostatecznie w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku tego Sądu z dnia 12 października 2016 r. oddalającego skargę cudzoziemca Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 października 2017 r. sygn. akt II OSK 669/17 uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie oraz zaskarżoną decyzję utrzymującą w mocy decyzję zobowiązującą cudzoziemca do powrotu i zakazującą wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw strefy Schengen. W uzasadnieniu tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na konieczność dokonania wykładni art. 23 pkt 2 w zw. z art. 302 ust. 1 pkt 10 ustawy o cudzoziemcach z uwzględnieniem słusznego interesu obywateli, o którym mowa w art. 7 k.p.a. Podkreślono, że skarżący przebywał na terenie Rzeczypospolitej Polskiej legalnie, pobyt ten nie wiązał się z naruszeniem porządku prawnego a jednocześnie interes cudzoziemca nie pozostawał w kolizji z interesem społecznym w tym sensie, że nie stanowił on zagrożenia dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego ani też nie godził w interesy innych obywateli. Wskazano także na konieczność poszanowania w pierwszej kolejności zasad ogólnych, którymi powinien kierować się organ administracji, w tym m.in. na zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa wyrażoną w art. 8 k.p.a. Sąd wskazał, że w toku postępowania w sprawie zobowiązania do powrotu cudzoziemcowi doręczono 2 sprzeczne ze sobą decyzje: jedną zobowiązującą do powrotu oraz drugą odmienną – zezwalającą na pobyt na czas określony będącą konsekwencją rozpoznania wniosku o udzielenie takiego zezwolenia. Ostatecznie Sąd stwierdził, że ze względu na zasadę ogólną uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywatela (art. 7 k.p.a.) oraz zasadę pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) nie można wydać decyzji o zobowiązaniu do powrotu cudzoziemca, który przebywa legalnie na podstawie art. 108 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach i któremu udzielono zgody na pobyt czasowy w trakcie trwania tego postępowania.
Stanowisko to w pełni podziela Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę – tym bardziej, że sytuacja faktyczna i prawna skarżącej kasacyjnie cudzoziemki jest identyczna jak ta, w której przedstawiono ww. ocenę i wykładnię przepisów ustawy o cudzoziemcach mających zastosowanie w niniejszej sprawie. Jak bowiem wynika z informacji udzielonej przez pełnomocnika skarżącej decyzją z dnia [...] września 2015 r. Wojewoda Łódzki udzielił cudzoziemce zgody na pobyt na czas określony do dnia 15 stycznia 2017 r. O ile zatem w dniu wydania decyzji przez organ pierwszej instancji decyzja ta nie została jeszcze wydana, o tyle ten stan prawny winien być uwzględniony przez organ odwoławczy w dniu wydania zaskarżonej decyzji, tj. [...] listopada 2015 r. Wyrażona w art. 15 k.p.a. zasada dwuinstancyjności nakazuje bowiem organowi odwoławczemu ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, że winien on brać pod uwagę stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydawania przez niego rozstrzygnięcia.
Konkludując trafnie skarżąca kasacyjnie wskazała, że Sąd pierwszej instancji wadliwie zaakceptował dokonaną przez organ administracji wykładnię art. 302 ust. 1 pkt 10 w zw. z art. 23 ustawy o cudzoziemcach. Przepis nakazuje wydanie decyzji zobowiązującej cudzoziemca do powrotu w sytuacji stwierdzenia, że przekroczył lub usiłował on przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa. Interpretując ten ostatni przepis nie można nie uwzględnić, że cudzoziemka przekroczyła jedynie granice wewnętrzne UE i jednocześnie spełniła przesłanki do uzyskania wszystkich dokumentów niezbędnych do tego przekroczenia, to jest do uznania przekroczenia za zgodne z prawem. Tym samym brak było podstaw do zastosowania bezwzględnej sankcji wynikającej z art. 302 ust. 1 pkt 10 ustawy o cudzoziemcach.
W świetle powyższego rację ma również autor skargi kasacyjnej wskazując na naruszenie art. 6, art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z przepisami ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i błędnej oceny tych naruszeń przez Sąd pierwszej instancji. Organ nie rozpatrzył bowiem sprawy w jej całokształcie, w szczególności nie ocenił wpływu decyzji udzielającej zezwolenia na pobyt na czas określony wydanej w czasie trwania postępowania na wynik niniejszej sprawy, a to czyni uzasadnionym wskazane wyżej zarzuty przepisów postępowania.
Powyższe okoliczności pozwalają stwierdzić, że istota sprawy została wyjaśnienia, a to obligowało do rozpoznania skargi.
Rozpoznając skargę wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie należało uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie wobec naruszenia przez organ odwoławczy wskazanych wyżej przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.) oraz prawa materialnego (art. 302 ust. 1 pkt 10 w zw. z art. 23 ustawy o cudzoziemcach). Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy związany będzie dokonaną wyżej wykładnią przepisów prawa.
Mając powyższe na uwadze, działając w oparciu o art. 188 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Rozstrzygnięcie o kosztach zostało oparte o treść art. 203 pkt 1, art. 200 i art. 205 tej ustawy, przy czym wysokość zasądzonej kwoty stanowi suma wpisów od skargi i skargi kasacyjnej oraz opłaty kancelaryjnej związanej ze złożeniem wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej winien orzec w odrębnym postanowieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło