II OW 210/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer /spr./ Sędzia NSA del. Jerzy Krupiński Protokolant: Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy z wniosku Wójta Gminy S. z dnia [...] grudnia 2013 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy S. a Starostą Powiatu B. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku P. R. z dnia [...] lipca 2013 r. w sprawie utrzymania we właściwym stanie rowów melioracyjnych postanawia: wskazać Starostę Powiatu B. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku Wójt Gminy S. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Starostą Powiatu B. w przedmiocie organu właściwego do rozpoznania wniosku P. R. w sprawie zanieczyszczonych rowów melioracyjnych. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu [...] lipca 2013 r. do wójta wpłynął wniosek ww. wnioskodawcy z prośba o interwencję i podjęcie stosownych działań w sprawie zalewania działki przez wody opadowe wskutek zanieczyszczonych rowów melioracyjnych. Wskazał on, że wzdłuż jego nieruchomości przebiega od dawna nie czyszczony rów melioracyjny i wylewająca się z niego woda zalewa jego nieruchomość czyniąc znaczne szkody. Podał również, że dba o odcinek rowu przylegający do jego działki. Wójt stwierdził, że skoro rów jest urządzeniem wodnym, to biorąc pod uwagę art. 77 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r., poz. 145 – t.j.), właściwy do załatwienia sprawy jest starosta. Wójt wskazał na orzeczenie NSA w tej kwestii oraz stwierdził, że skoro w świetle art. 140 prawa wodnego organem właściwym jest starosta, dlatego jemu przekazano sprawę. Starosta nie uznał się jednak za organ właściwy w sprawie. W odpowiedzi na ten wniosek Starosta wniósł o jego oddalenie. Wskazał, że spór został już prawomocnie rozstrzygnięty postanowieniem SKO w Piotrkowie Trybunalskim z dnia [...] listopada 2013 r. poprzez stwierdzenie braku przesłanek do rozstrzygnięcia sporu o właściwość pomiędzy wójtem a starostą. Powodem takiego rozstrzygnięcia było nieustaleni jednoznacznie przedmiotu sprawy w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. w świetle żądania wnioskodawcy. Konieczna jest do tego ocena prawna relacji przepisów art. 29 i 77 prawa wodnego. Jego zdaniem zmiana stosunków wodnych na działce została wywołana wskutek ich zakłócenia i stosuje się do niej art. 29 ust. 3 prawa wodnego, a więc w sprawie właściwy jest Wójt. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art.4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2012r.poz.1270 ze zm.) sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i miedzy samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne miedzy organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Natomiast spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego rozstrzyga co do zasady wspólny dla nich organ wyższego stopnia, a dopiero w razie braku takiego organu sąd administracyjny ( art.22 § 1 pkt 1 k.p.a.). W rozpoznawanej sprawie wbrew temu co stwierdzono we wniesionym wniosku nie mamy do czynienia ze sporem kompetencyjnym, lecz ze sporem o właściwość pomiędzy dwoma organami samorządu terytorialnego. Powstały zaś spór jest negatywnym sporem o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy S. a Starostą Powiatu B., bowiem oba organy samorządu terytorialnego uznały się za niewłaściwe w sprawie. Wójt Gminy S. jako podstawę prawną do rozpoznania sprawy przez Starostę wskazał art.77 Prawa wodnego, Starosta zaś wskazując, że w sprawie właściwy jest Wójt powołuje się na art.29 Prawa wodnego. Mając na uwadze, że w sporze o właściwość pomiędzy organami samorządu terytorialnego jaki powstał w niniejszej sprawie organy pozostające w sporze nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, albowiem dla Wójta organem wyższego stopnia jest samorządowe kolegium odwoławcze, dla Starosty zaś wykonującego zadania z art.77 Prawa wodnego, organem wyższego stopnia jest właściwy dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej, właściwym do rozpoznania powstałego sporu o właściwość jest Naczelny Sąd Administracyjny. W rozpatrywanej sprawie strona P. R. wniósł pismo z dnia [...] lipca 2013r. adresowane do Urzędu Gminy w S. w sprawie zanieczyszczonych rowów melioracyjnych, żądając ich udrożnienia. W uzasadnieniu wskazał, że zwraca się z prośbą o interwencję i podjęcie stosownych działań w sprawie zalewania jego działki przez wody opadowe wskutek zanieczyszczonych rowów melioracyjnych. Wskazał, że wzdłuż jego nieruchomości przebiega od dawna nie czyszczony rów melioracyjny i wylewająca się z niego woda zalewa jego nieruchomość czyniąc znaczne szkody. A zatem przedmiotem złożonego wniosku jest udrożnienie rowu, który na skutek zanieczyszczenia nie pełni swojej funkcji i przywrócenie jego funkcji. Odnosząc powyższe do kwestii właściwości organu uprawnionego do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku strony, należy podkreślić, że ogólna właściwość organów w sprawach z zakresu prawa wodnego została określona w art.4 ustawy Prawo wodne. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy konieczna jest ocena prawna relacji jakie zachodzą pomiędzy art.29 oraz art.77 Prawa wodnego. Pierwszy z powyższych przepisów tj.29 Prawa wodnego stanowi, że właściciel gruntu, jeśli przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich (pkt 1), a także odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie ( pkt 2). Jeżeli zaś spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom ( art.29 ust.3 Prawa wodnego). Z kolei art.77ust.1 Prawa wodnego jednoznacznie stanowi, że utrzymanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej, to do tej spółki. Z art.77 ust.2 Prawa wodnego wynika zaś, że jeżeli obowiązek o którym mowa w ust.1, nie jest wykonywany to organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego ustala w drodze decyzji, proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez właścicieli gruntu. szczegółowe zakresy i terminy jego wykonywania. W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że zasypany rów melioracyjny jest urządzeniem melioracji wodnej szczegółowej w rozumieniu art.77 ustawy Prawo wodne. Należy podkreślić, że w stanie prawnym i faktycznym tej sprawy art.77 Prawa wodnego jest lex specialis wobec art.29 tej ustawy. Wynika to z tego, że działania właściciela gruntu zmieniające stosunki wodne na jego gruncie dotyczy funkcjonowania urządzenia melioracji wodnej szczegółowej. Natomiast z art.77 ust.2 Prawa wodnego jednoznacznie wynika, że jeżeli obowiązek utrzymania w należytym stanie danego urządzenia melioracji wodnej szczegółowej nie jest realizowany, to wyłącznie właściwy organ do wydania pozwolenia wodnoprawnego, jest zobowiązany nałożyć w formie decyzji stosowne obowiązki. Organem właściwym do wydawania pozwoleń wodnoprawnych stosownie do treści art.140 ust.1 Prawa wodnego jest starosta, wykonujący to zadanie z zakresu administracji rządowej. Stosownie zaś do art. 4 ust. 4 pkt 1 Prawa wodnego do właściwego dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej wnosi się odwołania od decyzji wydanych przez starostę wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej. Przepis art. 4 ust. 4 pkt 1 Prawa wodnego jako ustawy szczególnej stanowi o tym, który organ jest organem wyższego stopnia w rozumieniu art. 17 pkt 1 k.p.a. Nadto należy jeszcze zwrócić uwagę na treść przepisu art. 64b Prawa wodnego, który stanowi, iż w przypadku nienależytego utrzymania urządzenia wodnego, powodującego zmianę jego funkcji lub szkodliwe oddziaływanie na grunty, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego może w drodze decyzji nakazać przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego lub likwidację szkód, podkreślając warunki i termin wykonania tych czynności. Tym samym właściwym organem do załatwienia przedmiotowego wniosku P. R. jest Starosta Powiatu B. ( podobne stanowisko zajął NSA w sprawach II OW 53/12, II OW 139/11). Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny wskazał Starostę Powiatu B. jako organ właściwy do załatwienia sprawy z wniosku P. R., na podstawie art. 4 i art.15 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.