II OZ 1014/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. K., K. P., D. K.1 i R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2025 r., sygn. akt VII SPP/Wa 619/24 utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 marca 2025 r. w sprawie ze skargi K. P., D. K. i D. K.1 na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 lipca 2024 r., nr 819/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: odrzucić zażalenie D. K., K. P., D. K.1 i R. P. Postanowieniem z 23 kwietnia 2025 r., sygn. akt VII SPP/Wa 619/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprzeciwu D. K. na postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 10 marca 2025 r. odmawiającego przyznania D. K. (dalej jako skarżąca) prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi K. P., D. K. i D.K.1 na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 lipca 2024 r., nr 819/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego, na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Odpis tego postanowienia wraz z pouczeniem, że nie przysługuje na nie żaden środek zaskarżenia doręczono skarżącej 19 maja 2025 r. W piśmie z 25 maja 2025 r. (data nadania 26 maja 2025 r.) skarżąca, D.K.1, K. P. i R. P. wnieśli "zażalenie na postanowienie 23.04.2025 r. w przedmiocie rzekomego uchybienia terminu do wniesienia zażalenia". Wskazali na wadliwie ustalenie strony przez Sąd, naruszenie Konstytucji oraz błędną interpretację prawa w zakresie wniesienia odwołania z uchybieniem terminu. Wskazali też na brak czytania ich pism i traktowanie ich szablonowo ze wskazaniem innej ich treści niż w rzeczywistości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie D. K., K. P., D.K.1 i R. P. podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 194 § 1 P.p.s.a., zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie oraz na postanowienia, których przedmiotem są kwestie określone bezpośrednio w art. 194 § 1 pkt 1-10 P.p.s.a. Postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydane na skutek rozpoznania sprzeciwu nie zostały ujęte w tym katalogu, brak jest też innego przepisu ustawy wskazującego na możliwość wniesienia zażalenia na takie postanowienie. W konsekwencji należy stwierdzić, że ustawodawca nie przewidział możliwości zaskarżenia wydanego na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a. postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego o zmianie lub utrzymaniu w mocy postanowienia/zarządzenia referendarza sądowego z zakresu prawa pomocy. Z racji tego każdy środek odwoławczy (zażalenie/skarga kasacyjna) nie odniesie zamierzonego skutku bowiem jest niedopuszczalny. Ustawodawca w art. 194 § 1 P.p.s.a. przedstawił katalog postanowień, które podlegają zaskarżeniu zażaleniem, a w art. 173 § 1 P.p.s.a. wskazał postanowienia, na które przysługuje skarga kasacyjna. Nie ma w tych regulacjach postanowienia Sądu wydanego w związku z rozpatrzeniem sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy z art. 260 § 2 P.p.s.a. Uznać zatem należało je za niezaskarżalne. Potwierdza to też treść tego ostatniego przepisu wskazując, że Sąd orzeka jako Sąd II instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Wydanie orzeczenia jako sąd drugiej instancji jest prawomocnym orzeczeniem w zakresie prawa pomocy a wobec tego niedopuszczalne jest kierowanie na takie orzeczenie jakichkolwiek środków odwoławczych. W takiej sytuacji zastosowanie znajduje art. 197 § 2 P.p.s.a. w zw. art. 178 P.p.s.a., z których wynika, że zażalenie, które jest niedopuszczalne podlega odrzuceniu. W niniejszej sprawie Sąd doręczając odpis postanowienia z dnia 23 kwietnia 2025 r. prawidłowo pouczył skarżącą o tym, że na postanowienie to nie przysługują środki odwoławcze (k. 43 akt), a mimo to skarżąca wraz z innymi osobami wniosła zażalenie z dnia 25 maja 2025 r. (data nadania 26.05.2025 r.), w którym kwestionuje to postanowienie zarzucając Sądowi łamanie Konstytucji RP. Wobec treści doręczenia odpisu postanowienia pismem z 6 maja 2025 r. skarżąca powinna uznać za ostateczne rozstrzygnięcie Sądu wydane jako postanowienie z art. 260 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 260 § 2 zd. 2 P.p.s.a. i uznać wynikający z tego skutek, że kwestia prawa pomocy została prawomocnie zakończona z negatywnym dla niej skutkiem. Wobec tego chcąc zaskarżyć postanowienie MWINB musi pokrywać związane z tym postępowaniem koszty sądowe. Z tych względów wniesione przez skarżącą oraz inne osoby zażalenie, nie podlega merytorycznej ocenie lecz z powodów procesowych (jako niedopuszczalne – brak możliwości zaskarżenia) i należy je odrzucić stosownie do art. 178 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. oraz art. 194 § 1 P.p.s.a. Z akt sprawy wynika, iż skarżąca D. K. skorzystała z możliwości wniesienia sprzeciwu wnosząc ten środek odwoławczy od postanowienia referendarza sądowego z 10 marca 2025 r. Tym samym złożenie zażalenia, tym razem na postanowienie Sądu I instancji, utrzymujące w mocy postanowienie wydane przez referendarza sądowego, było niedopuszczalne i podlegało odrzuceniu stosownie do art. 178 P.p.s.a. Argumentacja skarżącej przedstawiona w zażaleniu nie wpływa na ocenę, że złożyła ona środek zaskarżenia, który był niedopuszczalny i podlegał odrzuceniu. W tych okolicznościach zażalenie skarżącej było niezasadne i podlegało odrzuceniu stosownie do art. 178 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. Zażalenie wniesione przez K. P., D.K.1 i R. P. również podlegało odrzuceniu jako niedopuszczalne ale z innej przyczyny. Podstawą prawną odrzucenia będą te same przepisy to jest art. 197 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 178 P.p.s.a. Zażalenie tych osób złożone w niniejszej sprawie na postanowienie WSA w Warszawie z 23 kwietnia 2025 r. jest niedopuszczalne, ponieważ osoby te nie były adresatami zaskarżonego postanowienia Sądu o utrzymaniu w mocy postanowienia starszego referendarza sądowego, którym odmówiono przyznania skarżącej prawa pomocy. Adresatem tego postanowienia była wyłącznie D. K. bowiem to jej wniosek o prawo pomocy był przedmiotem oceny referendarza a następnie Sądu. Należy zauważyć, że niedopuszczalność może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą w szczególności wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę nie będącą adresatem postanowienia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego postanowienia. Taka właśnie sytuacja zachodziła w niniejszej sprawie odnośnie do zażalenia K. P., D.K.1 i R. P.. W związku z powyższym NSA, na podstawie art. 197 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 178 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.