II OZ 1025/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 6 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Gl 472/16 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi B. O. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia decyzji w sprawie pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 25 lipca 2016 r. o sygn. akt II SA/Gl 472/16, orzekając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej: P.p.s.a.) odmówił B. O. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia decyzji w sprawie pozwolenia na budowę. Sąd wskazał, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 14 marca 2016 r. zatem 30 dniowy termin do wniesienia skargi upłynął 13 kwietnia 2016 r. Sąd przyjął, że skargę wniesiono w dniu 16 kwietnia 2016 r. Zdaniem Sądu, przedstawione przez skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie wskazywały na brak jego winy w uchybieniu terminowi. Za takie nie można uznać oczekiwania na wynik innych postępowań. Nie jest to obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca złożenie skargi w terminie. Ewentualnie może stanowić przesłankę do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego. Sąd uznał, że także nieznajomość adresu do korespondencji Wojewody Śląskiego nie przesądza o braku winy w uchybieniu terminowi na złożenia skargi. Nie jest to przeszkoda, której strona należycie dbająca o swoje interesy, nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Sąd zauważył, że przy odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia [...] grudnia 2015 r. skarżący prawidłowo podał adres Wojewody Śląskiego. W ocenie Sądu okoliczność pobytu zagranicą nie została właściwie uprawdopodobniona a nadto jedynie wyjazd nagły, nieplanowany, faktycznie uniemożliwiający dochowanie terminu mógłby uzasadniać brak winy w jego uchybieniu. Skarżący nie podniósł takich okoliczności, mimo że na nim ciążył obowiązek uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi. Skarżący w zażaleniu na powyższe postanowienie wniósł o jego uchylenie i rozstrzygnięcie sprawy zgodnie ze złożonym wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Podniósł, że organy administracyjne oraz Sąd przedstawiają wykluczające się stanowiska co do terminów zgłaszania pisemnych zarzutów w sprawie oraz umiejscowienia instancji odwoławczych. Z art. 87 § 1 P.p.s.a. i stanowiska Sądu wynika, że znany mu był właściwy adres organu odwoławczego wywiódł, że "skierowanie skargi do Sądu za pośrednictwem Wojewody Śląskiego było możliwe przez złożenie jej bezpośrednio w siedzibie Starosty Cieszyńskiego. Skarżący kwestionuje, że termin do złożenia skargi upłynął w dniu 13 kwietnia 2016 r. skoro "uzupełnionym pismem z dnia 14 maja 2016 r. skarżący wniósł skargę do WSA w Gliwicach", a skarga ta nie została odrzucona, ani oddalona ani też pismo nie zostało zwrócone. Jego zdaniem nie przekroczono 7 dniowego terminu (do złożenia wniosku), wnosząc przedmiotową skargę, jeżeli mierzyć czas od ustania przyczyny uchybienia terminowi. Skarżący twierdzi, że odpowiedzialnym za wykazanie przyczyn uchybienia terminowi nie jest skarżący ale Urząd. Nie bez znaczenia jest, że Starosta Cieszyński w dniu 14 grudnia 2015 r. posłużył się adresem Oddziału Zamiejscowego Urzędu w B., Wojewoda Śląski korzysta dodatkowo z adresu Biura Dyrektora Generalnego Urzędu w B. Adres katowicki Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach, na który wskazuje Sąd w postanowieniu z dnia 25 lipca 2016 r. zdaniem skarżącego na żadnym urzędowym druku nie był podany lub nie był w inny oficjalny sposób podany do wiadomości. Nieuprawdopodobniono więc, że adres ten powinien służyć dla korespondencji adresowanej do Wojewody Śląskiego. Skarżący stwierdził, że adresu organu, do którego należało skierować skargę nie wskazano w decyzji Wojewody Śląskiego z dnia [...] lutego 2016 r. Wskazał kilka adresów, na które jego zdaniem można było kierować skargę gdyż akta mogły znajdować się u Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, Starosty Cieszyńskiego, w Śląskim Urzędzie Wojewódzkim w Katowicach adres w B. przy ul. P. [...] albo w K. na ul. J. [...]. Adres Wojewody Śląskiego nie został wskazany w decyzji z [...] lutego 2016 r. w formie pieczęci jak było to w decyzji Starosty Cieszyńskiego. NSA powinien zwrócić uwagę na właściwe informowanie strony, udostępnianie jej akt i jednoznaczne precyzowanie miejsca właściwego dla adresowania listów poleconych, aby nie było wątpliwości, że doręczony list trafił, gdzie nie powinien lub wystąpiło ryzyko, że został zwrócony. Swoje zaniechanie Wojewoda Śląski naprawił dopiero w dniu 12 maja 2016 r. natomiast skarżący powziął wiedzę o tej okoliczności w dniu 22 czerwca 2016 r. Skarżący stwierdził, że nie posiadał adresu organu odwoławczego ponieważ nadając odwołanie w dniu 8 grudnia 2015 r. z L. oprócz potwierdzenia nadania nie zatrzymał dla własnego użytku żadnego egzemplarza. Nie uzyskał zwrotki ani informacji czy użyty wówczas adres był prawidłowy. Wskazał, że Starosta Cieszyński skierował w dniu 14 grudnia 2015 r. odwołanie skarżącego do Oddziału Zamiejscowego Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.) należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W przepisie art. 86 § 1 P.p.s.a. nie określono kryteriów, według których należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (por. postanowienie SN z dnia 22 lipca 1999 r. o sygn. akt I PKW 273/99, publik. OSNAP z 2000 r. nr 20, poz. 757). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy największym w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienia NSA: z dnia 10.09.2010 r. o sygn. akt II OZ 849/10, z dnia 2.10.2002 r. o sygn. akt V SA 793/02, publik. Monitor Prawniczy z 2002 r. nr 23, poz. 1059). W ocenie NSA, kontrolowane postanowienie, którym WSA w Gliwicach odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi jest zgodne z prawem, ponieważ skarżący nie wykazał wystąpienia okoliczności, które świadczyłyby o braku jego winy w uchybieniu terminowi do złożenia skargi. Sąd prawidłowo uznał, że skarżący nie przedstawił argumentacji, z której by wynikało, że złożenie skargi w terminie 30 dni od doręczenia decyzji organu II instancji było obiektywnie niemożliwe nawet przy dochowaniu należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw i przy użyciu wszelkich możliwych środków by ewentualną szkodę przezwyciężyć. Wbrew temu co starał się wykazać skarżący w obszernym zażaleniu okoliczność nie wskazania przez Wojewodę Śląskiego w zaskarżonej decyzji z dnia [...] lutego 2015 r. adresu tego organu, za pośrednictwem którego należało wnieść skargę do sądu, w ocenie NSA nie uzasadnia twierdzenia, że była to okoliczność nie do przezwyciężenia przy dołożeniu należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw przy użyciu wszelkich możliwych w takiej sytuacji środków. NSA nie podziela twierdzenia skarżącego, że skierowanie jego odwołania z dnia 8 grudnia 2015 r. przez Starostę Cieszyńskiego do Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego Oddział Zamiejscowy w B Wydział Infrastruktury ul. P. [...][...] B. było mylące i skutkowało tym, że skarżący wnosząc skargę od decyzji Wojewody Śląskiego z dnia [...] lutego 2016 r. nie wiedział jaki adres Wojewody Śląskiego jest właściwy by złożyć skargę na tę decyzję. Skarżący dowodził, że konieczność przeprowadzenia ustaleń spowodowała uchybienie terminu do złożenia skargi. Zaznaczyć należy, że skierowanie skargi na adres Wojewody Śląskiego czy to na adres K. ul. J. [...][...] K, czy też na adres Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach Oddział Zamiejscowy Wydział Infrastruktury ul. P. [...][...] B. było bez znaczenia dla skuteczności wniesienia skargi do sądu w terminie 30 dni od doręczenia decyzji i zdaniem NSA mogło nastąpić na dowolnie wybrany powyższy adres. W jednym i drugim przypadku sprawa trafiłaby do organu właściwego bowiem decyzję wydał Wojewoda Śląski przez swoje jednostki organizacyjne. Jak wynika z akt administracyjnych skarżący po dostarczeniu mu decyzji Wojewody Śląskiego z dnia [...] lutego 2016 r. co nastąpiło w dniu 14 marca 2016 r., przebywał w kraju o czym świadczy jego własnoręczny podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru i adnotacja, że przesyłkę doręczono adresatowi. Podpis pokrywa się z tym, który widnieje na składanych przez skarżącego pismach. Dlatego w razie wątpliwości co do adresu Wojewody Śląskiego, na który należało złożyć skargę skarżący powinien skontaktować się z organem i ustalić, na który adres ma zostać skierowana skarga do sądu. Taka czynność nie wymagała szczególnego wysiłku i należy ją zaliczyć do czynności świadczących o należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Oczywiście skarżący składając odwołanie od decyzji Starosty Cieszyńskiego na adres urzędu Wojewody Śląskiego w K. ul. J. [...][...] K. mógł nie wiedzieć o rozstrzyganiu sprawy przez ośrodek zamiejscowy w B.. Jednak jak już wyżej stwierdzono ustalenie właściwego adresu a nawet złożenie skargi do Wojewody Śląskiego ale pod adres jednostki, która nie prowadziła sprawy nie skutkowałoby uznaniem za złożone pod niewłaściwy adres skoro w jednym i drugim przypadku skarga trafiała do Wojewody Śląskiego. Podsumowując nie jest zasadny zarzut zażalenia, że Sąd I instancji nie dopatrzył się, iż winę za niedotrzymanie terminu złożenia skargi ponosi Wojewoda Śląski bowiem w decyzji z dnia [...] lutego 2016 r. nie wskazał adresu komórki właściwej, za której pośrednictwem powinna zostać złożona skarga. Okoliczność istnienia wątpliwości po stronie skarżącego co do adresu organu, na który należy złożyć skargę nawet gdy adresu tego nie wskazano nie kwalifikuje się jako okoliczność nie do przezwyciężenia. Przy dołożeniu należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw oczekiwać należało, że skarżący nosząc się z zamiarem zaskarżenia decyzji Wojewody Śląskiego we własnym zakresie ustali właściwy adres. To nie wymagało szczególnego wysiłku. Zatem Sąd I instancji właściwie uznał, że skarżący nie wykazał braku winy w uchybieniu terminowi do złożenia skargi. Skutkiem tego była odmowa uwzględnienia jego wniosku bowiem przesłanka z art. 86 § 1 P.p.s.a. nie została wykazana. Zdaniem NSA, to właśnie brak należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw (nie podjęcie podstawowych działań by ustalić właściwy adres organu) był powodem uchybienia terminowi do złożenia skargi. Brak wskazania adresu organu w zaskarżonej decyzji nie może być też utożsamiany z przeszkodą, której skarżący nie był w stanie usunąć przy zachowaniu największego w danych warunkach wysiłku. Z wymienionych powodów przyjąć należy, że Sąd trafnie zastosował art. 86 § 1 P.p.s.a. dla odmowy przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia skargi. Wskazać należy, że instytucja przywrócenia terminu uregulowana w rozdziale 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ma charakter wyjątkowy, a przywrócenie terminu nie jest instytucją przynależną stronie skarżącej tylko dlatego, że złożyła wniosek o jego przywrócenie. Brak winy w uchybieniu terminowi musi zostać uprawdopodobniony stosowną argumentacją. Argumentacja, która nie wskazuje na brak winy prowadzi do nieuwzględnienia wniosku jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.