II OZ 1083/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jacek Chlebny po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt II SA/Bk 470/12 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu od zażalenia w sprawie ze skargi E. S. na postanowienie Wojewody Podlaskiego z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o wznowienie postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowę i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, po rozpoznaniu wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu od zażalenia odmówił stronie przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że rozpoznawany wniosek o prawo pomocy jest kolejnym wnioskiem skarżącego w tym przedmiocie złożonym w sprawie wszczętej skargą strony na opisane w sentencji postanowienie Wojewody Podlaskiego. Prawomocnym postanowieniem Sądu z dnia 14 października 2012 r. odmówiono przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym z uwagi na to, że w oparciu o złożone przez wnioskodawcę dokumenty nie można było rzetelnie ocenić jego sytuacji majątkowej. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 4 grudnia 2012 r., II OZ 1061/12, oddalił zażalenie od postanowienia z 14 października 2012 r., podzielając pogląd Sądu I instancji, że skarżący eksponuje swoje wysokie wydatki, a nie przedstawia w sposób pełny swoich dochodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w zaskarżonym postanowieniu uznał, że sytuacja majątkowa i osobista skarżącego nie uległa istotnej zmianie w porównaniu do stanu z końca 2012 r. co nie uzasadnia zwolnienia skarżącego od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych sprowadzających się do kwoty 100 zł tytułem wpisu od zażalenia. Skarżący wykazał obecnie, że jego miesięczne wydatki wynoszą ok. 860 zł. Kwota ta dwukrotnie przewyższa wysokość jego stałych miesięcznie dochodów z tytułu renty - 465 zł, co sugeruje, że skarżący posiada dodatkowe, nieujawnione źródło przychodów, z których może być sfinansowany wpis od zażalenia. Sąd ustalił, że osiąga on ponadto nieregularne dochody z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego - 1.000 zł czynszu dzierżawnego, zwrotu podatku akcyzowego – ok. 1200 zł., zwrotu kosztów sądowych w wysokości 124 zł oraz dopłat unijnych do prowadzonej produkcji rolnej w wysokości 2.335 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzą: nieruchomość rolna o powierzchni 18 ha, dom o powierzchni 60 m², 8 sztuk bydła oraz maszyny rolnicze. Sąd zauważył, że będąc w identycznej sytuacji finansowej skarżący w dniu 5 listopada 2012 r. uiścił wpis sądowy od skargi w kwocie 200 zł. W zażaleniu złożonym na powyższe postanowienie skarżący zarzucił Sądowi I instancji dowolną i stronniczą ocenę jego sytuacji życiowej i materialnej, brak znajomości możliwości prawidłowego prowadzenia gospodarstwa rolnego przez osobę samotną w wieku 61 lat i uznaną po raz kolejny za niezdolną do pracy w tym gospodarstwie, a także bezpodstawne ustalenie, że na postawie zgromadzonych dokumentów i oświadczeń nie zaistniały oraz nie zostały wykazane okoliczności uzasadniające jego żądanie, w tym wskazujące na zmianę sytuacji, kiedy skarżący przedłożył sądowi cały szereg dokumentów, z których widoczna jest sytuacja życiowa i materialna. Z uwagi na powyższe wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym, ewentualnie zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznaniem prawa pomocy w zakresie częściowym lub uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. Do zażalenia skarżący dołączył odpis zarządzenia Prezesa Sądu Rejonowego z [...] lipca 2012 r. w sprawie odroczenia spłaty kosztów sądowych w kwocie 2404 zł oraz postanowienia komornika sądowego z dnia [...] października 2013 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 165 p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Mając powyższe na uwadze należało zauważyć, że wniosek o prawo pomocy, którego sposób rozpoznania przez Sąd I instancji zakwestionował skarżący w złożonym zażaleniu, swoim przedmiotem odnosił się do sprawy już rozstrzygniętej przez ten Sąd w toku dotychczasowego postępowania, gdyż prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 14 października 2012 r. odmówiono przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Mając na uwadze powyższą okoliczność w zaskarżonym postanowieniu Sąd trafnie podniósł, że w rozpoznawanym przez niego, kolejnym wniosku o prawo pomocy skarżący, którego zakres rozpoznawania został przez stronę zawężony do żądania zwolnienia jej od kosztów wpisu od zażalenia, nie przywołał okoliczności pozwalających stwierdzić, że jego sytuacja materialna w porównaniu do stanu z końca 2012 r. uległa zmianie w sposób wskazujący na nieaktualność poprzednio dokonanej oceny odnoszącej się do możliwości skarżącego w partycypowaniu w kosztach postępowania w zakresie obowiązku uiszczenia opłat sądowych. Skarżący nadal prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe utrzymując się głównie z renty, której wysokość w odniesieniu do stanu z końca 2012 r. obecnie wzrosła (z 360 do 460 zł), przy czym wysokość deklarowanych miesięcznych wydatków uległa zmniejszeniu w stosunku do roku 2012 r. (z 1050 zł do 860 zł). Skarżący posiada ponadto dodatkowe źródła dochodu. Z powyższych względów należało uznać, że w sprawie nie zachodzą warunki do zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 14 października 2012 r. na podstawie art. 165 p.p.s.a., gdyż skarżący nie powołał się na jakiekolwiek okoliczności, które miały miejsce po rozpoznaniu poprzedniego wniosku o prawo pomocy i które wskazywałby, że w świetle deklarowanych dochodów i wydatków skarżącego, jego możliwości płatnicze zmieniły się na tyle, iż nie jest on obecnie w stanie wygospodarować środków na poniesienie wydatku na wpis od zażalenia w wysokości 100 zł. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji