II OZ 11/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 września 2016 r. sygn. akt II SA/Gd 388/16 o odmowie przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych skargi i uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi R. P. i M. C. na postanowienie Wojewody Pomorskiego z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [....] w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na rozbudowę budynku postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 30 września 2016 r. sygn. akt II SA/Gd 388/16 odmówił R. P. przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych skargi i uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi R. P. i M. C. na postanowienie Wojewody Pomorskiego z dnia [...] kwietnia 2016 r. [...] w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na rozbudowę budynku. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że w wykonaniu zarządzeń Przewodniczącej Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 lipca 2016 r. wezwano skarżącego R. P. do usunięcia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie 6 odpisów skargi oraz uiszczenia wpisu od skargi. Wezwanie zostało skarżącemu skutecznie doręczone w dniu 1 września 2016 r. wraz z prawidłowymi pouczeniami o rygorze odrzucenia skargi w razie nieusunięcia braków formalnych skargi i nieopłaceniu jej we wskazanym terminie. Odbiór przesyłki wysłanej na adres skarżącego wskazany w skardze pokwitował dorosły domownik – N. P. (k. 23). Termin do uzupełnienia braków formalnych skargi i uiszczenia wpisu sądowego upłynął zatem skarżącemu w dniu 8 września 2016 r. W dniu 15 września 2016 r. (pismo skarżącego z dnia 12 września 2016 r., nadane w urzędzie pocztowym 15 września 2016 r.) R. P. wniósł o przywrócenie terminu do dokonania powyższych czynności, nadsyłając jednocześnie 6 odpisów skargi i uiszczając wymagany wpis od skargi. Uzasadniając wniosek skarżący wyjaśnił, że bez własnej winy nie mógł uzupełnić braków skargi w terminie. W okresie, kiedy doręczono na jego adres ww. zarządzenia, przebywał okresowo za granicą. Wrócił do domu w dniu 9 września 2016 r. Na potwierdzenie powyższego załączono kopie biletów lotniczych i vouchera. Sąd pierwszej instancji powołując się na treść art. 86 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej "P.p.s.a.") stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz uiszczenia wpisu sądowego od tego pisma, w związku z czym brak było podstaw do uwzględnienia wniosku. Podkreślono, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nagłej, niezależnej od woli skarżącego i nie dającej się przezwyciężyć (np. przerwa w komunikacji, nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp.). Za tego typu przeszkodę nie można było uznać zagranicznego wyjazdu skarżącego, rozpoczętego w trakcie biegu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi i uiszczenia wpisu sądowego (trwającego od 1 do 8 września 2016 r.). Okoliczność taka jak wyjazd zagraniczny (najprawdopodobniej odbyty w celach turystycznych) nie może bowiem zostać uznana za przyczynę niezależną od skarżącego, która uzasadniałaby przyjęcie braku winy skarżącego w uchybieniu terminu. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł R. P., wskazując, że wyjazd zagraniczny związany był ściśle z prowadzoną działalnością gospodarczą. Dlatego też potraktowanie zaistniałej sytuacji chociażby w kategorii lekkiego niedbalstwa jest dla skarżącego krzywdzące. W ocenie strony sam fakt doręczenia korespondencji z Sądu w chwili, kiedy przebywała ona poza miejscem zamieszkania oraz dokonanie czynności, do których skarżącego wezwano, dowodzi poważnego podejścia do sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jest instytucja przywrócenia terminu. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a.). Ponadto, stosownie do art. 87 § 4 P.p.s.a., równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Mając powyższe na uwadze należy przyjąć, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadnia niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (por. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt. II OZ 712/08 [w:] CBOSA). Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12). Naczelny Sąd Administracyjny, oceniając merytorycznie wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie 8 odpisów skargi oraz uiszczenia wpisu sądowego od tego pisma, uznał za prawidłowe stanowisko Sądu pierwszej instancji o braku podstaw do jego uwzględnienia. Strona nie uprawdopodobniła bowiem, że uchybienie terminu do dokonania powyższych czynności nastąpiło bez jej winy. Wyjazd zagraniczny, który przypada w terminie zakreślonym przez Sąd dla dokonania czynności procesowej, bez względu na to czy jest służbowy czy prywatny, nie stanowi przeszkody, która stronie należycie dbającej o własne interesy uniemożliwia dokonanie czynności procesowej. Podkreślić należy, że w odniesieniu do strony, która wyjeżdża poza miejsce swego zamieszkania w trakcie postępowania, formułuje się powinność takiego zorganizowania spraw, z ustanowieniem pełnomocnika oraz wskazaniem adresu do doręczeń przesyłek włącznie, aby podczas nieobecności jej interesy nie doznały uszczerbku. Skarżący wyjeżdżając za granicę, wiedząc, że będzie przez określony czas przebywać poza miejscem zamieszkania, winien podjąć czynności gwarantujące właściwe prowadzenie spraw, zwłaszcza sądowych. Jeżeli strona takich czynności nie podjęła, lub uczyniła to nieudolnie, w konsekwencji czego uchybiła terminowi wyznaczonemu do dokonania czynności, to nie można mówić o braku jej winy w powstaniu uchybienia. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu skutecznych działań, mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. W sytuacji gdy skarżący, jako adres do korespondencji wskazał adres, pod którym w czasie jego nieobecności (w tym wyjazdu zagranicznego), przebywają jeszcze inne dorosłe osoby, domownicy, którym listonosz może zostawić przesyłkę, w konsekwencji dokonując doręczenia zastępczego z art. 72 § 1 P.p.s.a., strona musi liczyć się z tym, że ewentualne skutki uchybień powyższych osób, będą miały bezpośredni wpływ na bieg jej sprawy w postępowaniu sądowym. Skarżący ponosi więc konsekwencje działań tych osób. W przypadku, gdy strona nie godzi się na doręczenie zastępcze dokonywane do rąk konkretnej osoby przebywającej pod adresem wskazanym jako adres korespondencyjny, tj. na doręczenie zgodne z treścią art. 37 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1113 ze zm.), podmiot może dokonać na poczcie zastrzeżenia pocztowego przesyłek rejestrowanych. Niezłożenie stosownego zastrzeżenia pocztowego w zakresie niedoręczania przesyłek niektórym domownikom powoduje, że doręczenie im przesyłki, zawierającej w niniejszym przypadku wezwanie do uzupełnienia braków formalnych poprzez złożenie 6 odpisów skargi oraz wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, jest skuteczne i wywołuje określone skutki prawne. W świetle przedstawionych powyżej okoliczności sprawy, stwierdzić należy, iż skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w niedochowaniu terminu i nie uwiarygodnił, że zadbał w sposób należyty o własne interesy. Powyższe wyklucza zatem możliwość przywrócenia terminu do dokonania określonych w wezwaniach czynności procesowych. Zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odpowiada zatem prawu. Z tych względów zażalenie, jako nieuzasadnione podlegało oddaleniu na podstawie art.184 w zw. z art.197 § 2 P.p.s.a.