II OZ 1162/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 października 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 860/11 w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej W. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 860/11 w sprawie ze skargi W. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] września 2011 r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy terenu postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 października 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 860/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę kasacyjną W. L. od wyroku tego Sądu z dnia 25 kwietnia 2012 r., oddalającego skargę W. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] września 2011 r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy terenu. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji wskazał, iż odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został prawidłowo doręczony na adres podany w skardze w dniu 12 czerwca 2012 r. Następnie skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek z dnia 22 czerwca 2012 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wniosek ten został potraktowany przez Sąd I instancji jako wniosek o zmianę postanowienia Referendarza sądowego z dnia 12 stycznia 2012 r., zwalniającego skarżącego z wpisu od skargi i oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie. Postanowieniem z dnia 9 lipca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy zgodnie z wnioskiem, a orzeczenie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 września 2012 r., sygn. akt II OZ 752/12. Sąd I instancji wskazał, iż pismem z dnia 17 października 2012 r., nadanym w polskiej placówce pocztowej w tym samym dniu, pełnomocnik z wyboru W. L. wniósł skargę kasacyjną od wyroku z dnia 25 kwietnia 2012 r. Sąd I instancji odrzucając skargą kasacyjną cytując art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 września 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, zwanej dalej "p.p.s.a."), wskazał, że analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, iż wystąpienie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej nie wpływa na bieg tego terminu. Żaden z przepisów tej ustawy nie przewiduje możliwości przedłużania terminów ustawowych. Sąd I instancji wskazał, iż wyrok z dnia 25 kwietnia 2012 r. oddalający skargę W. L. został doręczony wraz z jego uzasadnieniem skarżącemu w trybie doręczenia zastępczego – do rąk dorosłego domownika – w dniu 12 czerwca 2012 r. (art. 72 § 1 p.p.s.a.). Od tej chwili liczony winien być bieg terminu do złożenia skargi kasacyjnej niezależnie od tego, czy strona wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu czy też ustanowiła pełnomocnika z wyboru, termin ten wiąże bowiem także pełnomocnika skarżącego. Oznacza to, że w niniejszej sprawie termin dla wniesienia skargi kasacyjnej upłynął z dniem 12 lipca 2012 r. Natomiast pełnomocnik skarżącego wniósł skargę kasacyjną dopiero w dniu 17 października 2012 r., a zatem z uchybieniem terminu określonego w art. 177 § 1 p.p.s.a. W ocenie Sądu I instancji skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej i nadanie sprawie dalszego biegu byłoby w rozpoznawanej sprawie możliwe jedynie w przypadku złożenia przez pełnomocnika, w terminie przewidzianym w art. 87 § 1 p.p.s.a., wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i uwzględnienia tego wniosku przez Sąd. Jak wynika z akt niniejszej sprawy taki wniosek nie został złożony, pomimo że skarżący jest reprezentowany przez adwokata, a więc osobę profesjonalnie świadczącą pomoc prawną. Wobec powyższego Sąd I instancji w oparciu o art. 178 p.p.s.a. odrzucił tę skargę jako niedopuszczalną. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł W. L., reprezentowany przez adwokata. Postanowienie zaskarżono w całości zarzucając mu naruszenie: - art. 177 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 243 § 1 oraz art. 87 § 1 p.p.s.a. polegające na przyjęciu, że fakt rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego wyznaczenie adwokata z urzędu, po upływie terminu do wniesienie skargi kasacyjnej, może ewentualnie stanowić podstawę do przywrócenie tegoż terminu w trybie art. 87 § 1 p.p.s.a., co prowadzi w rzeczywistości do skrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej z 30 dni do 7 dni, a tym samym w sposób nieuprawniony ogranicza prawa strony, w tym prawo do dwuinstancyjnego postępowania, podczas gdy prawidłowa interpretacja art. 177 § 1 p.p.s.a. w, zw. z 243 § 1 p.p.s.a. winna prowadzić do konkluzji, iż w opisanym przypadku 30 - dniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia doręczenia ostatecznego postanowienia w przedmiocie odmowy przyznania adwokata z urzędu. Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania zażaleniowego w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, iż skarga kasacyjna wniesiona została w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu postanowienie NSA z dnia 13 września 2012 r. utrzymującego w mocy postanowienie WSA z dnia 9 lipca 2012 r. w przedmiocie odmowy przyznania adwokata z urzędu. Zdaniem skarżącego skarga kasacyjna wniesiona została w terminie, bowiem fakt rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy po upływie tego terminu nie może negatywnie wpływać na sytuację procesową strony. Nieuprawnione jest stanowisko zaprezentowane przez sąd w zaskarżonym postanowieniu, zgodnie z którym fakt rozpoznania wniosku po upływie terminu do wniesienie skargi może ewentualnie stanowić podstawę do przywrócenie tegoż terminu w trybie art. 87 § 1 p.p.s.a. Zdaniem skarżącego prezentowana przez sąd interpretacja przepisów prowadzi do więc do sytuacji, w której skarżący powinien złożyć wniosek o przywrócenie terminu jak i samą skargę kasacyjną w terminie 7 dni od daty doręczeniu mu ostatecznego rozstrzygnięcia o odmowie przyznania prawa pomocy. W terminie owych 7 dni skarżący musi więc znaleźć i wyznaczyć adwokata/radcę prawnego z wyboru, a następnie adwokat ten, czy radca prawny, winien zapoznać się ze sprawą, sporządzić skargę kasacyjną i wnieść ją do sądu. Zdaniem skarżącego prezentowane stanowisko prowadziłoby do nieuzasadnionego ograniczenia prawa strony do dwuinstancyjnego postępowania sądowego, a przyjęcie zastosowania instytucji przywrócenia terminu z art. 87 § 1 p.p.s.a. w przypadku wyżej opisanym, powoduje skrócenie terminu do sporządzenia wniesienia skargi kasacyjnej z 30 dni do 7 dni a tym samym w sposób nieuprawniony ogranicza prawa strony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest bezzasadne. Zgodnie z treścią art. 177 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Przepis ten jest jednoznaczny i nie pozostawia wątpliwości, co do początku biegu trzydziestodniowego terminu, czy też możliwości jego przesunięcia z uwagi na toczące się w sprawie postępowanie o przyznanie prawa pomocy obejmujące ustanowienie pełnomocnika. Jeżeli zatem stronie skarżącej został doręczony odpis orzeczenia, to od tego momentu, zgodnie z treścią wskazanego wyżej przepisu, liczony jest bieg terminu do złożenia skargi kasacyjnej niezależnie od tego, czy strona ustanowiła pełnomocnika z wyboru, czy też wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Bez znaczenia pozostaje przy tym wynikający z art. 175 § 1 tej ustawy tzw. "przymus adwokacko - radcowski", bowiem ubieganie się o przyznanie pełnomocnika z urzędu nie ma wpływu na interpretację art. 177 § 1 p.p.s.a. Tym samym, skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej po upływie trzydziestodniowego terminu jest możliwe wyłącznie, jeżeli zostanie przywrócony termin do dokonania tej czynności. Przepisy powyższej ustawy nie przewidują, bowiem wstrzymania biegu terminów ustawowych. Tak, więc również postępowanie w przedmiocie prawa pomocy nie może stanowić i nie stanowi podstawy do wstrzymania lub wydłużenia biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, jak błędnie sugeruje pełnomocnik skarżącego w niniejszym zażaleniu. Powyższe stanowisko znajduje również swoje odzwierciedlenie w licznym orzecznictwie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 października 2006 r. sygn. akt I OZ 1444/06, niepubl.; z dnia 15 marca 2007 r. sygn. akt I FZ 59/07, niepubl.; z dnia 19 października 2007 r. sygn. akt II OZ 1036/07, niepubl.; z dnia 17 listopada 2010 r. sygn. akt I OZ 860/10, niepubl. oraz postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 27 września 2001 r. sygn. akt II UZ 51/01, OSNP 2003 r., z. 13, poz. 324; z dnia 25 marca 2009 r. sygn. akt V CZ 9/09, niepubl.). Wobec doręczenia odpisu wyroku Sądu I instancji wraz z uzasadnieniem skarżącemu w dniu 12 czerwca 2012 r., wniesienie skargi kasacyjnej w dniu 17 października 2012 r., należało uznać za dokonane z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 177 § 1 p.p.s.a. W związku z tym Sąd I instancji zasadnie odrzucił skargę kasacyjną jako spóźnioną. Podzielić także należy argumentację Sądu I instancji, iż skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej i nadanie sprawie dalszego biegu byłoby w rozpoznawanej sprawie możliwe jedynie w przypadku złożenia przez pełnomocnika, w terminie przewidzianym w art. 87 § 1 p.p.s.a., wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, takiego jednak wniosku, na co trafnie zwrócono uwagę w skarżonym postanowieniu pełnomocnik strony skarżącej w niniejszej sprawie nie złożył. Z przedstawionych wyżej przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.