II OZ 1167/17

Dnia 18 października 2017 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 18 października 2017 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. W. i M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 sierpnia 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 870/15 o odmowie zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 października 2015 r. odmawiającego przyznania D. W. i M. W. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi D.W., M. W., M. W. i J. W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2015 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania nieważnościowego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej WSA) w Warszawie postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 870/15 odmówił zmiany postanowienia WSA w Warszawie z dnia 15 października 2015 r. odmawiającego D. W. i M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi D. W., M. W., M. W. i J. W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) z dnia [...] lutego 2015 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania nieważnościowego. W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że prawomocnym postanowieniem z dnia 15 października 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 870/15 WSA w Warszawie odmówił D. W. i M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 15 października 2015 r. sąd wskazał, że z nadesłanego przez wnioskodawców formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawcy wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe i utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur o łącznej wysokości 2.781 zł miesięcznie. Wnioskodawcy podali, że są współwłaścicielami działek o pow. [...] m2 w [...]. Oświadczyli, że domu, mieszkania, innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych nie posiadają. Podali, że w mieszkaniu, w którym mieszkają nie mają wody ani ogrzewania, nikt z nimi nie mieszka i nie prowadzi gospodarstwa domowego. Z dodatkowych wyjaśnień wynika, że wnioskodawcy mieszkają w mieszkaniu o pow. [...] m2, dzieci wnioskodawców nie prowadzą z nimi wspólnego gospodarstwa, są tylko zameldowane w tym miejscu. Wskazali, że ich emerytury są na poziomie minimum socjalnego i wydatki z uwagi na prowadzenie tak licznych spraw sądowych są nie do wytrzymania. Dodali, że nie mają kont bankowych, nie mają pojazdów mechanicznych poza rowerem, nie otrzymują pomocy od dzieci, znajomych, organizacji społecznych. W uzasadnieniu postanowienia sąd wskazał, że nie może prawidłowo i rzetelnie ocenić sytuacji finansowej wnioskodawców wskutek nie udzielenia przez nich szczegółowych informacji. Wnioskodawcy nie wykazali, w sposób nie budzący wątpliwości, jakie ponoszą miesięcznie wydatki związane z utrzymaniem mieszkania i rodziny. Złożone przez skarżących oświadczenie jest zaś niewystarczające dla ustalenia ich faktycznych możliwości finansowych. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 26 listopada 2015 r. sygn. akt II OZ 1196/15 oddalił zażalenie D. W. i M. W. na ww. postanowienie z dnia 15 października 2015 r. Prawomocnym postanowieniem z dnia 2 czerwca 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 870/15, WSA w Warszawie odmówił skarżącym zmiany prawomocnego postanowienia sądu z dnia 15 października 2015 r. W dniu 29 czerwca 2017 r. do sądu wojewódzkiego wpłynął formularz PPF złożony przez D. W. i M. W., w którym skarżący zwrócili się o udzielenie pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Sąd ten potraktował nadesłany formularz jako wniosek o zmianę postanowienia z dnia 15 października 2015 r. w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Z powyższego formularza PPF wynika, że wnioskodawcy prowadzą nadal wspólne gospodarstwo domowe, utrzymują się z kwoty 3.075 zł miesięcznie, w tym wliczony jest dodatek pielęgnacyjny. Podali, że ponoszą koszty utrzymania mieszkania w kwocie 500 zł miesięcznie oraz ok. 800 zł miesięcznie wynoszą koszty leczenia, wykupują tylko leki ratujące życie. Mając na uwadze powyższe sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżący nie wykazali, że od czasu rozpoznawania poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy nastąpiła zmiana ich sytuacji majątkowej, która przemawiałyby za zmianą prawomocnego postanowienia z dnia 15 października 2015 r. W kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie przywołali okoliczności pozwalających stwierdzić, że ich sytuacja materialna uległa zmianie w sposób wskazujący na nieaktualność poprzednio dokonanej oceny odnoszącej się do możliwości skarżących w partycypowaniu w kosztach postępowania w zakresie obowiązku uiszczenia opłat sądowych i ustanowienia adwokata. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli D. W. i M. W., domagając się jego uchylenia lub zmiany oraz przyznania prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; "Ppsa") stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie zaś z art. 165 Ppsa, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sąd pierwszej instancji słusznie stwierdził, że w kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie przywołali okoliczności pozwalających uznać, że ich sytuacja materialna uległa istotnej zmianie i to w sposób wskazujący na nieaktualność poprzednio dokonanej oceny w zakresie niespełnienia przez nich przesłanek do udzielenia im prawa pomocy w zakresie całkowitym. Porównując wnioski skarżących nie sposób uznać, że jakiekolwiek okoliczności dotyczące sytuacji finansowej skarżących uległy istotnej zmianie, w szczególności pogorszeniu. W poprzednim jak i w aktualnych wnioskach wskazano, że wnioskodawcy wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe, są współwłaścicielami działek o powierzchni [...] m2 w [...] i utrzymują się z emerytur, przy czym podkreślenia wymaga, że w tym zakresie sytuacja materialna wnioskodawców uległa nieznacznemu polepszeniu (3075,00 zł) w stosunku do poprzednio opisanych (2781,00 zł i 3.047 zł). W tej sytuacji nie sposób skutecznie zakwestionować ustaleń sądu pierwszej instancji, że skarżący nie wykazali, iż zachodzą okoliczności wpływające na zmianę uprzednio prezentowanego stanowiska odmawiającego przyznania skarżącym prawa pomocy. Skoro zatem brak było podstaw do odmiennej niż w postanowieniu z dnia 15 października 2015 r. oceny sytuacji majątkowej skarżących pod kątem przesłanek udzielenia prawa pomocy, to art. 165 Ppsa warunkujący zmianę takiego postanowienia z uwagi na zmianę okoliczności sprawy nie mógł mieć zastosowania. Z tych względów i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 Ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji postanowienia.