II OZ 1183/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Rzążewska po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2007r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. M. "[...]" w Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 października 2007r., sygn. akt VII SA/Wa 527/07 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi A. M. - "[...]" w Ł. na decyzję Ministra Zdrowia z dnia [...], znak: [...] w przedmiocie wygaśnięcia pozwolenia na obrót produktem biobójczym p o s t a n a w i a 1) uchylić zaskarżone postanowienie w części odmawiającej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od uiszczenia wpisu, 2) przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi. Postanowieniem z dnia 4 października 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił A. M. - "[...]" w Ł. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podkreślił, że prawo pomocy może być przyznane tylko w wyjątkowych wypadkach, stanowi bowiem pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów sądowych bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. W ocenie Sądu z okoliczności ustalonych na podstawie zgromadzonej dokumentacji (także w innych sprawach prowadzonych przez ten Sąd, w których skarżący wnosił o przyznanie prawa pomocy) wynika, że brak jest uzasadnionych powodów do przerzucania kosztów sądowych na współobywateli, skoro skarżący od 25 lat prowadzi firmę, której roczny obrót w 2006r. wyniósł [...] zł, a od stycznia do maja 2007r. - [...] zł i prowadzi gospodarstwo domowe i łączny dochód jego rodziny wynosi [...] zł, a nadto posiada dom o powierzchni [...] m- oraz działkę rekreacyjną o powierzchni [...] m-. Sąd uznał, że strona posiadając stały dochód miesięczny oraz roczny jest w stanie zgromadzić środki finansowe niezbędne do samodzielnego poniesienia kosztów postępowania. Także bank udzielając wnioskodawcy trzech kredytów (o łącznej wysokości [...] zł) ocenił jego sytuację finansową jako odpowiednią do ich przyznania i umożliwiającą ponoszenie obciążeń z nimi związanych, a strona nie wskazała, aby miała problemy z ich spłatą. Skarżący wniósł zażalenie na to postanowienie podnosząc, że jego firma poniosła znaczne koszty związane ze spełnieniem skomplikowanych procedur rejestracyjnych oraz przystosowaniem technologii, nowych wzorów etykiet, ulotek, opakowań oraz inwestycjami w modernizację urządzeń produkcyjnych. W tym celu zaciągnął kredyty w wysokości ponad [...] zł. Obecnie jego firma uzyskuje dochody w wysokości ledwie wystarczającej na jej utrzymanie. Odnosząc się do odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu w uzasadnieniu wskazał także, że opłata z tego tytułu, w wysokości 200 zł, ma zastosowanie w 40 sprawach toczących się z jego skarg przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, a dotyczących wygaśnięcia pozwolenia na obrót produktem biobójczym. Kwota wpisów od tych spraw wynosi więc łącznie 8.000 zł i stanowi znaczne obciążenie dla budżetu rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do regulacji art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a." prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika może być przyznane osobie fizycznej gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak zostało ustalone przez Naczelny Sąd Administracyjny - w sprawach o sygn. akt II OZ 798/07, II OZ 800/07, II OZ 802/07, II OZ 804/07, II OZ 806/07, II OZ 808/07 oraz od II OZ 931/07 do II OZ 936/07 ze skarg A. M., dotyczących wygaśnięcia pozwoleń na obrót produktem biobójczym oddalono zażalenia na postanowienia Sądu I instancji odmawiające skarżącemu przyznania prawa pomocy, co skutkuje obowiązkiem uiszczenia wpisu w dwunastu sprawach. Stanowi to dla skarżącego wydatek w wysokości 2.400 zł. Wobec okoliczności podnoszonej w zażaleniu, że spraw o podobnym przedmiocie, wszczętych skargami A. M. jest około 40 uznać należy, że obowiązek uiszczenia wpisu od wszystkich skarg stanowiłby duże obciążenie finansowe dla budżetu rodzinnego skarżącego, jak również osłabiał kondycję finansową prowadzonego przez niego przedsiębiorstwa zważywszy, że - jak ustalono w postępowaniu przed Sądem I instancji - comiesięczne dochody skarżącego są pomniejszone wobec konieczności spłaty rat kredytów zaciągniętych na niezbędne (wobec zmiany przepisów) doinwestowanie prowadzonej działalności. Nadto dochody z tej działalności mogą ulec uszczupleniu wobec wygaśnięcia pozwoleń, których dotyczą toczące się postępowania sądowoadministracyjne. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że konieczność uiszczenia wpisu w wymienionych wyżej sprawach, w których już oddalono zażalenie na postanowienia odmawiające przyznania prawa pomocy, stanowi wystarczające obciążenie w obecnej sytuacji materialnej skarżącego i jego rodziny uzależnionej głównie od dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej. W ocenie Sądu uiszczenie wpisu w niniejszej sprawie - w perspektywie konieczności dokonania tej opłaty w kolejnych postępowaniach sądowoadministracyjnych wszczynanych przez skarżącego - mogłoby doprowadzić do uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny, co na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi okoliczność upoważniającą do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie narusza prawo i na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.