II OZ 1197/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak po rozpoznaniu w dniu 4 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2017 r. o oddaleniu wniosku o wyłączenie starszych referendarzy sądowych w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 2237/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, oddalił wniosek skarżącej o wyłączenie starszych referendarzy sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ewy Kowalskiej – Hupko, Katarzyny Pakuły – Getki i Macieja Majewskiego od orzekania w sprawie. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że w sprawie nie zaszły przesłanki z art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.). - P.p.s.a., które uzasadniałyby wyłączenie starszych referendarzy sądowych Ewy Kowalskiej-Hupko, Katarzyny Pakuły-Getki i Macieja Majewskiego, a strona żadnych takich okoliczności nie wykazała. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła M. W. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 24 § 1 P.p.s.a., przepisy rozdziału dotyczące wyłączenia sędziego stosuje się odpowiednio do wyłączenia referendarza sądowego. Zatem wyłączenie referendarza sądowego od orzekania w sprawie w zakresie przewidzianym ustawą może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 P.p.s.a.), bądź też na wniosek strony lub żądanie referendarza sądowego (art. 19 P.p.s.a.). W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia referendarza sądowego zostały enumeratywnie wymienione, natomiast na wniosek strony, bądź na żądanie referendarza sądowego, sąd wyłącza referendarza sądowego jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie referendarza sądowego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez referendarza sądowego. Przy czym to strona składająca wniosek jest obowiązana uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia referendarza sądowego, zgodnie z treścią art. 22 § 2 P.p.s.a., poprzedza złożenie przez niego wyjaśnień. W obydwu przypadkach celem przyjętych regulacji jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności referendarza sądowego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych, itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sprowadza się więc do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu w rozpoznawaniu określonej sprawy. W niniejszej sprawie, formułując wniosek o wyłączenie referendarzy sądowych z dnia 21 lutego 2017 r., wnioskodawczyni wskazała, że "czynności procesowe wpływające na jej sytuację prawną przed WSA w Warszawie podejmowane są na tym etapie bez udziału profesjonalnego pełnomocnika, przez co obywatel poszkodowany i pozbawiony od kilku lat dochodów w wyniku rażącego naruszania prawa przez funkcjonariuszy publicznych jest w dalszym ciągu narażony na naruszenie jego prawa do sądu i łamanie praw człowieka", a więc na brak bezstronności, czyli przesłankę z art. 19 P.p.s.a. w związku z art. 24 § 1 P.p.s.a. Trzeba wskazać, że do uwzględnienia wniosku nie wystarczy samo subiektywne przekonanie strony o braku bezstronności referendarza sądowego, lecz strona winna wskazać takie okoliczności, które obiektywnie wzbudziłyby wątpliwości co do tej bezstronności (por. uzasadnienie do postanowienia NSA z dnia 22.02.2008r., sygn. akt II FZ 60/08, [w:] CBOSA). Zatem z powyższego przepisu wynika, iż względną przyczyną wyłączenia referendarza sądowego jest jakakolwiek okoliczność, pod warunkiem że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Takich okoliczności nie wskazali zarówno starsi referendarze sądowi w oświadczeniu złożonym w sprawie, jak i wnioskodawczyni. W tym miejscu wskazać należy, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż okoliczność, że sędzia reprezentuje pogląd prawny niekorzystny dla strony, że wydaje odmienne z jej oczekiwaniami rozstrzygnięcia nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego i taka sytuacja nie może być oceniana jako okoliczność mogąca wywołać wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Zarzuty dotyczące wydanego w sprawie orzeczenia bądź opierające się na naruszeniu przepisów procesowych w toku postępowania mogą uzasadniać wniesienie środka odwoławczego, a nie wniosku o wyłączenie sędziego (por. postanowienie NSA z dnia 8.01.2015 r., II OZ 1359/14; postanowienie SN z dnia 26.03.1997 r. sygn. akt III AO 5/97, OSNP 1997, nr 24, poz. 502; postanowienie SN z dnia 8.03.1972 r. sygn. akt I PZ 9/72, LEX nr 7068). Pogląd ten ma zastosowanie także i do referendarza sądowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek wyłączenia w odniesieniu do starszych referendarzy sądowych Ewy Kowalskiej-Hupko, Katarzyny Pakuły-Getki i Macieja Majewskiego, zarówno z art. 18, jak i 19 P.p.s.a., a zatem prezentowane w tym zakresie stanowisko Sądu pierwszej instancji należy w pełni podzielić. Ocena ta nie została podważona w złożonym przez skarżącą zażaleniu. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, co skutkowało oddaleniem przez Naczelny Sąd Administracyjny wniesionego zażalenia na mocy art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a.