II OZ 1232/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zygmunt Niewiadomski po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2008r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. i J. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 września 2008r. sygn. akt II SA/Kr 922/07 o oddaleniu wniosku skarżących o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. i J. W. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2007r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wydania nakładającej obowiązek wykonania czynności postanawia: - oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 25 września 2008r., sygn. akt II SA/Kr 922/07 oddalił wniosek skarżących J. i K. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd pierwszej instancji ustalił, że wnioskodawca K. W. według oświadczenia uzyskuje miesięczny dochód w kwocie [...] zł, natomiast z kopii zeznania podatkowego wynika, iż jego dochód stanowiący podstawę opodatkowania wyniósł [...] zł. W przeliczeniu na jeden miesiąc daje to dochód w wysokości [...] zł, co jest kwotą wysoką, nawet uwzględniając fakt, iż J. W. nie pracuje i nie posiada żadnych dochodów. Ponadto Skarżący nie podali, jakie są konkretnie koszty prowadzonej działalności gospodarczej, co uniemożliwia weryfikację stwierdzenia, iż koszty te są wysokie i nie pozwalają na uiszczenie 250 zł tytułem wpisu od skargi kasacyjnej. Na powyższe postanowienie J. i K. W. złożyli zażalenie zarzucając, iż Sąd pierwszej instancji skupił się przede wszystkim na wpływach do masy majątkowej skarżących, a pominął koszty prowadzonej działalności i utrzymania. W ocenie Skarżących Sąd orzekając w przedmiocie prawa pomocy powinien brać pod rozwagę moment złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ww. ustawy Sąd może przyznać osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. W odniesieniu do zarzutów zażalenia stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji zbadał wnikliwie sytuację majątkową skarżących i biorąc pod uwagę uzyskiwany dochód z działalności gospodarczej, zasadnie doszedł do przekonania, że poniesienie kosztów postępowania sądowego, nie przekracza ich możliwości finansowych. Nieuprawnione są sugestie zawarte w zażaleniu, iż Sąd powinien badać ponoszone przez skarżących koszty działalności i koszty ich utrzymania, tym bardziej, że okoliczności związane z tymi kosztami nie zostały przez nich wskazane. W szczególności należy zauważyć, iż koszty postępowania związane z prowadzeniem przed sądem tej konkretnej sprawy nie należą do wysokich, bowiem jedyny koszt, jaki skarżący zobowiązany będą ponieść w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, stanowi wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 250 zł. Ewentualne zasądzenie od skarżących kosztów postępowania na rzecz strony przeciwnej może mieć natomiast miejsce nawet wówczas, gdy wnoszący skargę kasacyjną, która została oddalona, korzystają ze zwolnienia od kosztów sądowych. Nie sposób też podzielić poglądu prezentowanego w zażaleniu, iż rozstrzygając o wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd powinien brać pod uwagę sytuację majątkową stron w chwili jego złożenia. Przeciwnie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydając postanowienie w tym przedmiocie, Sąd powinien brać pod rozwagę wszystkie okoliczności istniejące w dniu orzekania. Stanowisko to potwierdza też regulacja art. 249 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowiąca, iż przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. W tej sytuacji należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, iż wnioskodawcy nie wykazali przesłanek przemawiających za uwzględnieniem wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z powyższych przyczyn orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.