II OZ 126/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 września 2006r., sygn. akt IV SA/Gl 1079/06 o przekazaniu według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 25 września 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przekazał według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie sprawę ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], nr [...]. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że siedziba organu, który wydał zaskarżony akt mieści się w Warszawie, a strona skarżąca posiada siedzibę na terenie województwa mazowieckiego, wobec czego właściwym sądem jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zgodnie z art. 13 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., ponieważ w tym przypadku nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (Dz. U. Nr 72, poz. 653), powołanego dalej jako rozporządzenie Prezydenta RP. W zażaleniu z dnia 26 października 2006 r. Stowarzyszenie [...] reprezentowane przez [...] Oddział Terenowy w C. podniosło, że siedziba Stowarzyszenia mieści się w W., które to miasto leży w województwie kujawsko-pomorskim, natomiast umocowany do działania Oddział Terenowy Stowarzyszenia mieści się na terenie województwa śląskiego, jak i wnioskodawca, którego dotyczy decyzja zamieszkuje na terenie tego województwa. Stąd postanowienie o przekazaniu sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie jest ewidentnie błędne, a Sądem właściwym zdaniem Stowarzyszenia jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. W związku z powyższym w zażaleniu wnosi się o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Postanowieniem z dnia 26 listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach sprostował oczywistą omyłkę w uzasadnieniu postanowienia Sądu z dnia 25 września 2006 r. dotyczącą siedziby Stowarzyszenia wpisując w miejsce województwa mazowieckiego województwo kujawsko-pomorskie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada, że do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, co wynika z art. 13 § 2 p.p.s.a. Na mocy art. 13 § 3 p.p.s.a. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej może w drodze rozporządzenia przekazać wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu rozpoznawanie spraw określonego rodzaju należących do właściwości innego wojewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli wymagają tego względy celowości. Na podstawie tego przepisu (art. 13 § 3 p.p.s.a.) Prezydent Rzeczypospolitej wydał rozporządzenie z dnia 25 kwietnia 2003 r., którym odmiennie uregulował, niż wynika to z art. 13 § 2 p.p.s.a., właściwość miejscową wojewódzkich sądów administracyjnych do rozpoznawania niektórych spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. W myśl § 1 powyższego rozporządzenia Prezydenta RP rozpoznawanie spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, w których stroną skarżącą są osoby zamieszkałe poza obszarem właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości osoby te zamieszkują. Przepis ten dotyczy wyłącznie określonej kategorii osób fizycznych, będących stroną skarżącą. Charakter spraw należących do zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wskazuje, że osoby, do których odnoszą się decyzje tego organu, powinny mieć ułatwiony dostęp do dochodzenia swoich praw przed sądem, co ma zapewniać powołany wyżej przepis rozporządzenia, ustalający w drodze wyjątku od zasady właściwość miejscową sądu według miejsca zamieszkania skarżącego, a nie siedziby organu. Za takim rozumieniem § 1 rozporządzenia Prezydenta RP, iż przepis ten ma zastosowanie wyłącznie w sprawach, w których stroną skarżącą jest osoba fizyczna, przemawia również i to, że termin "miejsce zamieszkania" zgodnie z art. 25 kc odnosi się do określenia miejsca stałego pobytu osoby fizycznej, a nie do miejsca siedziby osoby prawnej. Bez wątpienia wprowadzając tę regulację ustawodawca miał na uwadze zarówno możliwość szybszego zakończenia postępowań, a także to, że osoby te będące w podeszłym wieku, mogą ze względów zdrowotnych mieć trudności z pokonywaniem znacznych odległości, jakie dzieliłyby ich w przypadku, gdyby zgodnie z art. 13 § 2 p.p.s.a., właściwym był sąd siedziby organu. Tymczasem, w przypadku organizacji społecznej - Stowarzyszenia, powyższe względy nie mogą mieć miejsca, nie ma zatem podstaw do traktowania tych podmiotów na równi z osobami fizycznymi będącymi stroną skarżącą, osobiście dochodzącymi uprawnień kombatanckich, do których adresowane jest omawiane rozporządzenie. Organizacja społeczna (Stowarzyszenie [...]) wnosząca skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego w sprawie dotyczącej interesu prawnego innej osoby, nie może korzystać z przywileju wynikającego z § 1 wcześniej powołanego rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 25 kwietnia 2003 r., który to przepis jest adresowany do innego kręgu podmiotów. Poza tym przepis § 1 powyższego rozporządzenia stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 13 § 2 p.p.s.a. i jako taki, nie może być interpretowany w drodze wykładni rozszerzającej. Skoro w rozpoznawanej sprawie stroną skarżącą w rozumieniu przepisu § 1 rozporządzenia Prezydenta RP, nie jest osoba fizyczna, w sprawie której została wydana zaskarżona decyzja, nie było podstaw do zastosowania powyższego przepisu mającego charakter lex specialis i odnoszącego się do ściśle określonego kręgu podmiotów, w ściśle określonych sprawach. Mając na uwadze powyższe uwarunkowania w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (Dz. U. Nr 72, poz. 653), nie ma zastosowania w przypadku, kiedy stroną skarżącą jest organizacja społeczna występująca w sprawie dotyczącej interesu prawnego innej osoby. Tym samym Sąd nie podzielił poglądu wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniach z dnia 20 grudnia 2007 r. o sygn. akt II OZ 1324/07 i z dnia 5 lutego 2008 r. o sygn. akt II OZ 61/08, wydanych w podobnym stanie prawnym. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.