II OZ 1283/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 23 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.K. i D.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2025 r. sygn. akt VII SPP/Wa 760/24 w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi K. P., D. K. i D.K. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: 1. oddalić zażalenie D. K. 2. odrzucić zażalenie D. K. Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2025 r. sygn. akt VII SPP/Wa 760/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie D. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 maja 2025 r., sygn. akt VII SPP/Wa 760/24, utrzymującego w mocy zarządzenie starszego referendarza sądowego z dnia 19 marca 2025 r., sygn. akt VII SPP/Wa 760/24, o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku D. K. o przyznanie jej prawa pomocy. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd przywołał treść art. 194 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2024, poz. 935, dalej: p.p.s.a.) oraz stwierdził, że w przepisach ww. ustawy nie przewidziano możliwości zaskarżenia postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego utrzymującego w mocy zarządzenie referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy. W ocenie Sądu wniesione zażalenie, jako niedopuszczalne, podlegało zatem odrzuceniu na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Zażaleniem D. K. i D. K. zaskarżyli powyższe postanowienie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie D. K. nie zasługiwało na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 258 § 1 p.p.s.a. czynności w zakresie przyznania prawa pomocy wykonuje referendarz sądowy. W świetle art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie (lub zarządzenie) referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie zaś z § 2 tego przepisu sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Jak wynika z powyższych regulacji, od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego utrzymującego w mocy zarządzenie (starszego) referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy, nie przysługuje już żaden środek odwoławczy. Ani bowiem art. 194 § 1 p.p.s.a., ani żaden inny przepis tej ustawy, nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia bądź też sprzeciwu od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanego na podstawie art. 260 p.p.s.a.. W przedmiotowej sprawie D. K. skorzystała z możliwości wniesienia sprzeciwu od zarządzenia starszego referendarza sądowego z 19 marca 2025 r. Tym samym złożenie przez nią pisma zatytułowanego jako zażalenie na postanowienie Sądu z 26 maja 2025 r., którym utrzymano w mocy zarządzenie wydane przez starszego referendarza sądowego, było niedopuszczalne, w związku z tym zażalenie to podlegało odrzuceniu. Zaskarżone postanowienie jest więc prawidłowe. W efekcie zażalenie wniesione przez D. K. nie mogło odnieść zamierzonego skutku i podlegało oddaleniu. Zażalenie wniesione przez D. K. podlegało natomiast odrzuceniu jako niedopuszczalne. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. W art. 178 p.p.s.a. przewidziano zaś odrzucenie skargi kasacyjnej wniesionej po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnej, jak również skargi kasacyjnej, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Niedopuszczalność może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą w szczególności wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę nie będącą adresatem postanowienia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego postanowienia. Z takim przypadkiem mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Z art. 252 § 3 p.p.s.a. jednoznacznie wynika, iż stroną postępowania o udzielenie prawa pomocy jest jedynie wnioskodawca, czyli podmiot domagający się przyznania prawa pomocy. Skoro zaskarżone postanowienie zapadło w postępowaniu wywołanym wnioskiem D. K. i dotyczyło wyłącznie jej uprawnień procesowych brak było podstaw do uznania, iż stroną tego postępowania jest D. K.. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oraz jak w pkt 2 w oparciu o art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.