II OZ 1293/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 października 2010 r., sygn. akt II SA/Gl 436/10 oddalające wniosek o przyznanie R.K. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R.K. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia w sprawie nakazania wykonania określonych robót budowlanych postanawia oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 21 października 2010 r., sygn. akt II SA/Gl 436/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek o przyznanie R.K. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia w sprawie nakazania wykonania określonych robót budowlanych. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 24 czerwca 2010 r. referendarz sądowy WSA w Gliwicach oddalił wniosek R. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca skorzystała z uprawnienia do zaskarżenia tego rozstrzygnięcia i w ustawowym terminie wniosła sprzeciw. Tym samym, zgodnie z treścią art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) postanowienie referendarza sądowego utraciło moc. W sprzeciwie skarżąca podniosła, że w zaskarżonym postanowieniu nie uwzględniono wysokości rzeczywistych wydatków, a także konieczności przeznaczania ich w pierwszej kolejności na zaspokajanie potrzeb żywieniowych domowników. Strona wyjaśniła nadto, że referendarz sądowy nie wziął pod uwagę kosztów wyżywienia i utrzymania kotów i psa skarżącej, które to zwierzęta, ze względu na wiek wymagają stałej opieki weterynaryjnej, co wiąże się z koniecznością zakupu stosownych lekarstw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalając wniosek o przyznanie prawa pomocy wskazał, że mając na względzie informacje podane przez skarżącą w druku formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz treść sprzeciwu, doszedł do przekonania, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazano, że strona w żaden sposób nie uprawdopodobniła, że jej koszty utrzymania się są na tyle duże, aby wykluczone było poniesienie kosztów sądowych. Z treści formularza wynika, że R. K. zamieszkuje wraz z małżonkiem w lokalu o pow. [...] m2, utrzymując się ze świadczeń: emerytalnego skarżącej i rentowego jej małżonka w łącznej wysokości [...] zł brutto miesięcznie. W druku formularza strona zaznaczyła, że wydatki na utrzymanie się przekraczają wysokość uzyskiwanych dochodów. Jednakże strona w żaden sposób nie uprawdopodobniła tych okoliczności, w szczególności zaś nie przedstawiła żadnych dokumentów wskazujących na to, że koszty utrzymania zwierząt domowych są wyższe od przeciętnych. Sąd podał, że w rozpoznawanej sprawie wpis od skargi wynosi 100 zł. Kwota ta jest zasadniczym wydatkiem, do poniesienia którego strona skarżąca jest zobowiązana na tym etapie postępowania. Zestawiając ją z wysokością dochodu uzyskiwanego przez R. K. oraz jej małżonka, a także mając na względzie, że strona w żaden sposób nie uprawdopodobniła twierdzeń o wyższych aniżeli przeciętne kosztach utrzymania się uznano, że będzie ona w stanie uiścić zarówno wpis od skargi jak i pozostałe koszty sądowe. Wskazano w tym miejscu na fakt, iż w innej sprawie (zarejestrowanej pod sygn. akt II SA/Gl 295/10) skarżąca również występowała o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2010 r. oddalił jej wniosek w tym zakresie. Rozstrzygnięcie to zostało poddane kontroli instancyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z dnia 28 września 2010 r. (sygn. akt II OZ 908/10) oddalił zażalenie R.K.. Ponieważ okoliczności dotyczące sytuacji materialnej skarżącej są w obydwu sprawach takie same, rozpoznając niniejszy wniosek nie znaleziono podstaw do przyjęcia odmiennego stanowiska w tym zakresie zwłaszcza, że udokumentowane przez stronę w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 295/10 miesięczne wydatki kształtują się na poziomie około [...] zł. Pozostawia to wnioskodawczyni do dyspozycji co miesiąc kwotę około [...] zł. Jak podał Sąd I instancji w niniejszej sprawie nie wykazano przy tym, aby kwota ta w całości była przeznaczana na inne potrzeby. W konsekwencji powinna wystarczyć na pokrycie wpisu od skargi (100 zł) i ewentualnych innych, przyszłych kosztów sądowych. W zażaleniu na powyższe postanowienie R.K. wniosła o jego uchylenie i zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Użyte w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 określenie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że jej dochody i sytuacja życiowa nie pozwalają na poniesienie jakichkolwiek czy choćby pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wskazać należy przy tym, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wyłącznie w stosunku do osób na tyle ubogich, iż ich rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego. Uznać zatem należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zasadnie przyjął, mając na uwadze informacje podane w druku formularza PPF oraz w sprzeciwie, że skarżąca nie wykazała w dostateczny sposób, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, które, co wymaga podkreślenia, zamykają się na obecnym etapie postępowania w kwocie 100 zł oraz że tym samym brak było podstaw do przyznania jej prawa pomocy. Sama już bowiem okoliczność, że skarżąca i jej mąż otrzymują stały miesięczny dochód z emerytury i renty (w sumie [...] zł brutto) uzasadnia stwierdzenie, że w sprawie nie została spełniona przesłanka niemożności poniesienia przez wnioskodawcę kosztów postępowania we wnioskowanym zakresie. Podkreślić przy tym należy, że wnioskodawczyni nie wykazała jednocześnie żadnych obciążeń budżetu domowego, nadzwyczajnych okoliczności, które w jednoznaczny sposób wpływałyby na pogorszenie, związanej z dochodami, sytuacji bytowej jego rodziny. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała, że wydatki na utrzymanie się przekraczają wysokość uzyskiwanych dochodów. Jednakże strona w żaden sposób nie uprawdopodobniła tych okoliczności. Skarżąca w żaden sposób nie przedstawiła też wysokości ponoszonych przez nią miesięcznie wydatków, w tym deklarowanych we wniosku PPF oraz wskazywanych w sprzeciwie kosztów, które przeznacza na zakup leków. Podać w tym miejscu należy, że opłaty związane z utrzymaniem zwierząt domowych, które również nie zostały udokumentowane przez skarżącą, pozostają bez wpływu na ocenę sytuacji majątkowej skarżącej. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.