II OZ 1297/14

Dnia 9 grudnia 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 listopada 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 467/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 listopada 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji, powołując się na treść art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", stwierdził, że skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki uprawniające do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ocena taka była konsekwencją działania skarżącej, która nie dopełniła w sposób należyty ciążącego na niej obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Skarżąca będąc na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwana do przedstawienia dodatkowych informacji oraz przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów nie wykonała tego wezwania w sposób prawidłowy. Pominęła bowiem zupełnie okoliczności dotyczące kondycji finansowej męża, oświadczając jedynie, że z mężem pozostaje w ciągłym konflikcie, małżonkowie nie rozmawiają ze sobą, nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego i każdy z nich korzysta z pieniędzy zarobionych przez samego siebie. Sąd wskazał, że obowiązek wzajemnej pomocy małżonków wygasa dopiero w momencie rozwiązania związku małżeńskiego przez rozwód (poza wyjątkiem przewidzianym w art. 60 K.r.o.) i sądowego orzeczenia separacji (art. 614 § 1 K.r.o.). A zatem bez względu na fakt pozostawania w ustroju rozdzielności majątkowej czy nieprowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, okoliczność pozostawania w związku małżeńskim, stosownie do art. 27 K.r.o. skutkuje, tym, że oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Potrzeby rodziny mogą w konkretnych okolicznościach obejmować również zobowiązania względem Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych w sprawach jednego z małżonków (postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt II OZ 1266/11). Podsumowując, Sąd stwierdził, że uchylenie się przez wnioskodawczynię od współpracy z Sądem dla umożliwienia poznania jej pełnej sytuacji finansowej (w tym sytuacji finansowej męża) należy uznać za niewykazanie zaistnienia przesłanek, od których uzależnione jest przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Nie znając bowiem sytuacji majątkowej męża Sąd stwierdził, że nie jest w stanie w prawidłowy sposób zweryfikować aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawczyni i jej możliwości płatniczych. Zażalenie na ww. postanowienie wniosła E. W., podnosząc, że: - wykazano w niniejszej sprawie, że skarżąca nie jest w stanie wygospodarować choćby najmniejszej sumy pieniędzy na prowadzenie niniejszego postępowania; - Sąd nie wziął pod uwagę, że skarżąca utrzymuje siebie i trójkę dzieci z dopłaty do rolnictwa w wysokości 5000 zł rocznie; - mąż, z którym pozostaje w faktycznej separacji dokłada 1000 zł miesięcznie jako dobrowolne alimenty na dzieci oraz obecnie na opał; - skarżąca i jej mąż prowadzą osobne gospodarstwa domowe, a także konta bankowe; - mąż odmawia podania informacji w zakresie uzyskiwanych dochodów; - skarżąca w pełni wykonała nałożone na nią obowiązki celem wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Prawo pomocy polega na tym, że strona m.in. może uzyskać uprawnienie do przyznania jej przez sąd administracyjny pełnomocnika z urzędu (adwokata, radcy prawnego) bez konieczności ponoszenia kosztów jego wynagrodzenia i wydatków (art. 244 § 1 i 2. Przewidziana możliwość przyznania prawa pomocy może być udzielona w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 p.p.s.a.). Prawo pomocy w częściowym zakresie, o jaki zawnioskowała E. W., na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., następuje w sytuacji gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przytoczonych przepisów wynika, że ubiegającego się o to prawo obciąża obowiązek wykazania, że znajduje się w określonej sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zważywszy na ustalone przez Sąd okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej skarżącej uznać należy, że nie ma podstawy do przyjęcia, że spełnione zostały ustawowe przesłanki przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd I instancji, oceniając przedstawioną sytuację majątkową przez skarżącą, prawidłowo stwierdził, że oświadczenie skarżącej o dochodach budzi wątpliwości, ponieważ w tym oświadczeniu skarżąca nie ujawniła wszystkich okoliczności dotyczących jej sytuacji materialnej, w sytuacji gdy przyznanie prawa pomocy wiąże się z zaangażowaniem środków pieniężnych uzyskiwanych od podatników. Wobec takich ustaleń Sądu, nie mają znaczenia dla wyniku postępowania okoliczności podnoszone przez skarżącą w zażaleniu, tym bardziej, że w zażaleniu tym skarżąca sama przyznaje, że nie jest w stanie wykazać dochodów uzyskiwanych we wspólnym gospodarstwie domowym. W tym zakresie próbuje zasłonić się konfliktem małżeńskim, który w świetle art. 246 p.p.s.a. nie stanowi przesłanki do orzekania w przedmiocie prawa pomocy. Pomimo twierdzeń skarżącej, że wraz z mężem nie tworzy wspólnego gospodarstwa domowego, to jednak zamieszkuje razem z mężem, który łoży comiesięcznie określone kwoty pieniężne na utrzymanie gospodarstwa domowego. Ponadto, pomimo wcześniejszych oświadczeń, że skarżąca nie posiada konta bankowego, w zażaleniu wskazano, że małżonkowie posiadają osobne konta bankowe. Poza tym skarżąca nie przedstawiła jak wobec jej dochodów kształtują się wydatki; oraz raz wskazuje, że dochody z gospodarstwa rolnego przynoszą jej miesięczne dochody w wysokości 500 zł, innym razem wskazuje, że gospodarstwo to przynosi straty – jednak bez podania żadnych szczegółów. Składając przedmiotowe zażalenie strona skarżąca nawet nie próbowała zatem wyjaśnić swojej sytuacji majątkowej, w zasadzie podnosząc dodatkowe okoliczności, które prowadzą do powstania dodatkowych wątpliwości co do jej rzeczywistej sytuacji majątkowej. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił zażalenie oddalić.