II OZ 1321/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G. T. P. im. A. C. z siedzibą w K. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 2124/14 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi G. T. P. im. A. C. z siedzibą w K. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] sierpnia 2014 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: oddalić zażalenie G.T.P. z siedzibą w K.(dalej jako skarżący) wniosło skargę na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] sierpnia 2014 r., znak: [...] utrzymujące w mocy postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Katowicach z dnia [...] września 2013 r., znak: [...], odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji nakładającej na podmiot korzystający ze środowiska obowiązek przeprowadzenia działań zapobiegawczych lub naprawczych, w związku ze zgłoszeniem o wystąpieniu bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku w gatunkach chronionych płazów, w rejonie skrzyżowania ul. F. i ul. Ż. na drodze krajowej nr [...] w W. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 2124/14 o wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł, stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) – dalej jako rozporządzenie. Zażalenie na powyższe wniosło G.T.P. z siedzibą w K. wskazując na złą sytuację finansową Towarzystwa i ograniczone możliwości pozyskiwania środków na swoją działalność statutową związaną z ochroną środowiska. Podkreślono pożyteczny charakter prowadzonej działalności i konieczność zainicjowania postępowania niniejszą skargą. Skarżące Towarzystwo wskazało na ponoszone straty finansowe ze swej działalności w latach 2012 i 2013 oraz na możliwość partycypowania w kosztach sądowych do wysokości 50 zł, z uwagi na brak dostatecznych środków na rachunku bankowym na dzień [...] listopada 2014 r. Jednocześnie do zażalenia został dołączony wniosek o prawa pomocy osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej. We wniosku tym przywołano te same okoliczności jak w zażaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 220 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako P.p.s.a, sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo do uiszczenia opłaty w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (§ 3). Zgodnie z art. 230 § 1 i 2 P.p.s.a., od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym danej instancji, którymi są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. W innych sprawach pobiera się wpis stały (art. 231 P.p.s.a.). Wysokość wpisu sądowego określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), które w § 2 ust. 1 pkt 1 stanowi, że wpis stały bez względu na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności w sprawach skarg na postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym wynosi 100 zł. Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie aktem, którego kontroli legalności przez sąd administracyjny domaga się skarżący jest postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] sierpnia 2014 r., znak: [...] utrzymujące w mocy postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Katowicach z dnia [...] września 2013 r., znak: [...], odmawiające wszczęcia postępowania. Abstrahując zatem od przedmiotu tegoż postanowienia (czego dotyczy to postanowienie) Przewodniczący Wydziału zobowiązany treścią art. 220 § 1 zd. 2 ustalił zarządzeniem wysokość wpisu stosownie do regulacji zawartych w rozporządzeniu i wezwał stronę do jego uiszczenia w terminie 7 dni od doręczenia wezwania. Skoro zarządzenie wydano, określając prawidłową kwotę należnego wpisu od skargi, sprecyzowano w nim również podstawę prawną żądania, zakreślono termin do uiszczenia opłaty sądowej i wskazano rygor niezastosowania się przez stronę do wezwania, w ocenie NSA, brak było jakichkolwiek podstaw do zmiany kwestionowanego w zażaleniu przez skarżącego zarządzenia. Należy zauważyć, że tylko uchybienia w powyższym zakresie mogą stanowić skuteczną podstawę do uchylenia zarządzenia Przewodniczącego Wydziału. W złożonym zażaleniu skarżący nie podniósł jako zarzutu żadnej z powyższych kwestii. Skarżący skoncentrował się na opisaniu sytuacji finansowej Towarzystwa, jego działalności i braku środków na opłacenie wpisu w wysokości przekraczającej 50 zł. W tym miejscu warto zaznaczyć, że powołane przez skarżącego podstawy zażalenia nie mogą odnieść oczekiwanego skutku. Z charakteru zastosowanej argumentacji wynika, że skarżący nie jest w stanie ponieść ustalonej kwoty wpisu od skargi. Jednak ta okoliczność, w ocenie NSA, może być co najwyżej podstawą do ubiegania się o zwolnienie z kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego, a nie przesłanką do uchylenia skarżonego zrządzenia. Strona skarżąca wezwana do uiszczenia opłaty sądowej może skutecznie złożyć wniosek o zwolnienie jej od kosztów postępowania, do których uiszczenia została zobowiązana przez sąd w terminie zakreślonym w wezwaniu do uiszczenia opłaty. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżący w wyznaczonym terminie wpisu od skargi nie uiścił, a wniosek o przyznanie prawa pomocy złożył w ciągu siedmiodniowego terminu od daty doręczenia zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego. W związku z powyższym należało uznać, że zażalenie na zarządzenie przewodniczącego było pozbawione podstaw. Z uwagi jednak na złożony w terminie uiszczenia wpisu wniosek o prawo pomocy Sąd rozpatrując powołane tam argumenty dokona oceny, czy spełnione zostały przesłanki do jego uwzględnienia. W sytuacji odmowy uwzględnienia wniosku mocą zarządzenia Przewodniczącego skarżący będzie zobowiązany uiścić prawidłowo określony wpis. Wskazać należy, że wniosek o przyznanie prawa pomocy wywiera skutki prawne od dnia jego wniesienia, nie obejmuje natomiast zwolnienia od kosztów, które strona miała obowiązek uiścić przed jego złożeniem. (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 września 2013 r. sygn. akt II OSK 2014/13, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednak w okolicznościach niniejszej sprawy kiedy w terminie uiszczenia wpisu złożono wniosek o prawo pomocy, wniosek ten będzie miał zastosowanie co do wpisu, który został określony skarżonym zarządzeniem Przewodniczącego. Podsumowując, argumentacja zażalenia nie dała podstaw do uchylenia zarządzenia Przewodniczącego wzywającego do uiszczenia wpisu toteż zażalenie zostało oddalone. Nie oznacza to, że skarżący będzie zobowiązany do uiszczenia wpisu albowiem złożony wraz z zażaleniem na zarządzenie wniosek o prawo pomocy powoduje konieczność jego rozpatrzenia. Dopiero dokonana przez Sąd ocena tego wniosku może skutkować koniecznością uiszczenia wpisu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 z zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. i 198 P.p.s.a postanowił jak w sentencji.