II OZ 1324/18

Naczelny Sąd Administracyjny, w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 września 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 1376/18 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. przywrócić termin do wniesienia skargi. W dniu 16 maja 2018 r. (data nadania) R. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, za pośrednictwem organu, skargę na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2018 r. w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej, doręczoną skarżącemu w dniu 13 marca 2018 r. Razem ze skargą, skarżący wniósł o przywrócenie terminu do jej złożenia oraz o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Po prawomocnym zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy, zarządzeniem z dnia 31 lipca 2018 r. wezwano wyznaczonego w sprawie pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, tj. o uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu tego terminu. Pismem z dnia 14 sierpnia 2018 r. pełnomocnik skarżącego odpowiedział na wezwanie Sądu, wskazując, że podtrzymuje on ww. wniosek. Pełnomocni podkreślił, że w 2011 r. skarżący uległ poważnemu urazowi głowy, a od stycznia do maja 2018 r. cierpiał na silne bóle głowy, połączone z zaburzeniem widzenia. Jak wskazał pełnomocnik, skarżący w tym okresie był wielokrotnie badany przez lekarzy specjalistów z dziedziny neurologii. Zdaniem pełnomocnika, przewlekła choroba połączona z wynikającymi z niej problemami z koncentracją, stanowiła obiektywną przeszkodę, która uprawdopodobniła, że skarżący, bez własnej winy, był czasowo niezdolny do zapoznania się z zaskarżona decyzją, a zwłaszcza z jej treścią, pouczeniem i konsekwencjami podjętego rozstrzygnięcia. Postanowieniem z dnia 26 września 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), - dalej p.p.s.a. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi od decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2018 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że skarżący zachował siedmiodniowy termin, określony w art. 87 § 1 p.p.s.a. do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Z uzasadnienia wniosku wynika, że ustanie przyczyny, dla której uchybiono dokonaniu czynności nastąpiło w dniu 10 maja 2018 r., a w dniu 16 maja 2018 r. został złożony wniosek oraz została dokonana czynność – złożono skargę. Sąd Wojewódzki podkreślił, że warunkiem niezbędnym do przywrócenia terminu dla dokonania czynności jest brak winy wnioskodawcy w jego uchybieniu. Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy można więc mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nagłej, której nie można było przezwyciężyć. Sąd Wojewódzki wskazał, że skarżący nadał skargę w dniu 16 maja 2018 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia. Do wniosku skarżący dołączył zaświadczenie o stanie zdrowia z dnia 10 maja 2018 r., z którego wynika, że zdiagnozowano u niego naczyniopochodne uszkodzenie mózgu (po urazie głowy w 2011 r.), od stycznia do maja 2018 r. nasilenie bólów głowy, wskazano też na okres podwójnego widzenia oraz choroby współistniejące. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, wskazane przez skarżącego okoliczności nie uprawdopodobniają braku winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi. Fakt pogorszenia stanu zdrowia skarżącego nie przesądza o tym, że skarżący nie mógł wnieść skargi we wskazanym w ustawie, trzydziestodniowym terminie. Z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że do okoliczności faktycznych, uzasadniających brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu należy zaliczyć hospitalizację, i tylko wtedy, gdy dotyczy ona strony skarżącej. Z przedstawionych przez skarżącego dokumentów wynika natomiast, że w trakcie biegu terminu do wniesienia skargi nie został on poddany hospitalizacji. Zaświadczenie o zdiagnozowaniu u skarżącego wskazanych w nim chorób nie jest wystarczające dla uznania, że w trakcie biegu terminu do złożenia skargi nie mógł on, bez swojej winy, dopełnić czynności procesowej, tj. złożyć skargi. Podnoszone zaś przez skarżącego przyczyny niedotrzymania terminu nie trwały jeden dzień, nie pozbawiały one skarżącego całkowicie możliwości przygotowania skargi samodzielnie bądź we współpracy z osobą trzecią. Podniesione przez pełnomocnika w piśmie z dnia 14 sierpnia 2018 r. argumenty również nie wpłynęły na korzystny dla skarżącego sposób rozpoznania wniosku. Dopiero przedstawienie np. zaświadczeń lekarskich, wskazujących, że w danym czasie skarżący nie był w stanie podejmować żadnych czynności, samodzielnie lub przy pomocy innych osób, mogłoby stanowić podstawę do uznania, że nie ponosił on winy w uchybieniu terminu. Dlatego też Sąd Wojewódzki stwierdził, że w sprawie nie zaistniały przesłanki warunkujące zasadność złożonego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. R. S. pismem z dnia 9 października 2018 r. wniósł zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 września 2018 r. zarzucając naruszenie: – art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 45 Konstytucji RP poprzez odmowę spełnienia podstawowego obowiązku jaki nakłada na sąd administracyjny ustawodawca, tj. kontrolę działalności administracji publicznej w sytuacji, kiedy z okoliczności sprawy wynika, że skarga dotyczy rażącego naruszenia prawa, jakiego dopuścił się Wojewódzki Inspektorat Nadzoru Budowlanego a zaskarżona decyzja nie zasługuje na ostanie się w obrocie prawnym, tym samym sąd I instancji odmówił skarżącemu prawa do sądu zdefiniowanego w art. 45 Konstytucji RP; – art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię wskazanych przepisów oraz pominięcie okoliczności, że ustawodawca w art. 87 § 1 nałożył na stronę postępowania wyłącznie obowiązek uprawdopodobnienia a nie udowodnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu; – art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez powołanie się w treści uzasadnienia na orzeczenia NSA które nie były publikowane a tym samym brak należytego wyjaśniania rozstrzygnięcia sprawy; – art. 138 w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez niewskazanie w sentencji postanowienia miejsca rozpoznania sprawy. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek przywróci termin. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobniając równocześnie okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.). Brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd przyjmuje obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Należy przyjąć, że trudności, przeszkody uniemożliwiające stronie dochowanie czynności nie muszą mieć charakteru zdarzeń nadzwyczajnych. Przy stosowaniu przepisów procesowych regulujących instytucję przywrócenia terminu należy mieć na uwadze ich funkcję ochronną. Zaznaczyć również należy, że zgodnie z art. 87 § 2 p.p.s.a., we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W orzecznictwie i piśmiennictwie przyjmuje się, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym wobec dowodu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Instytucja uprawdopodobnienia jest dalece mniej rygorystyczna niż udowodnienie danej okoliczności i w ujęciu praktycznym oznacza, że podmiot zobowiązany powinien jedynie w sposób wiarygodny uzasadnić okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w terminie, bez konieczności wykazywania ich w sposób ostateczny (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R.Hauser, M.Wierzbowski, Wydawnictwo C.H.Beck Warszawa 2017, str. 515-516 i powołane tam orzeczenia sądów administracyjnych). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego argumenty strony powołane we wniosku oraz przedstawiona dokumentacja pozwalały przyjąć, że uprawdopodobniony został brak winy strony w uchybieniu terminu przewidzianego na złożenie skargi. Wbrew stanowisku Sądu Wojewódzkiego całokształt okoliczności związanych stanem zdrowia skarżącego nie dawał podstawy do kategorycznego stwierdzenia, że skarżący nie dochował należytej staranności we wniesieniu skargi. Należy jednocześnie wskazać, że do wniosku o przywrócenie terminu dołączono zaświadczenie lekarskie z którego wynika, że skarżący jest pacjentem "z naczyniopochodnym uszkodzeniem mózgu" (po urazie głowy), wymaga on stałego leczenia, a od stycznia 2018 r. nasiliły się objawy neurologiczne. W konsekwencji należało dojść do wniosku, iż został uprawdopodobniony brak winy skarżącego w nieterminowym dokonaniu czynności związanej z wniesieniem skargi. Zaznaczyć należy, że zbyt formalistyczne stosowanie przepisów w zakresie przywrócenia terminu stanowiłoby nieuzasadnione ograniczenie możliwości dochodzenia przez skarżącego swych praw na drodze sądowej. Z tych względów zasadne było uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie o przywróceniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej na podstawie na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. i art. 86 § 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a.