II OZ 1336/08

Naczelny Sąd Administracyjny Sędzia NSA Barbara Adamiak w składzie: po rozpoznaniu w dniu 6 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 5 września 2008 r. sygn. akt II SA/Ke 111/08 oddalające wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia [...] grudnia 2007 r. Nr [...] w przedmiocie zobowiązania do złożenia projektu budowlanego zamiennego p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z dnia 5 września 2008 r. sygn. akt II SA/Ke 111/08 oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia [...] grudnia 2007 r. Nr [...] , w przedmiocie zobowiązania do złożenia projektu budowlanego zamiennego. W obszernym uzasadnieniu postanowienia wskazano, że z uwagi na dyspozycję art. 246 § 1 i art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1290 ze zm., dalej "P.p.s.a."), , jak również treść wniosku i sprzeciwu, w których A. W. wskazuje, iż korzysta z pomocy finansowej rodziny, oceniając możliwości finansowe skarżącego należało uwzględnić także dochody i stan majątkowy jego żony. Zgodnie bowiem z dyspozycją art. 23 zdanie drugie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, małżonkowie są obowiązani m.in. do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Nie zwalnia ich z tego nawet istnienie rozdzielności majątkowej (por. postanowienie NSA z dnia 29 września 2005r., sygn. akt II FZ 572/05, niepubl.). Pomimo jednak prawidłowego wezwania, wnioskodawca nie podał wysokości i źródła dochodu osiąganego przez małżonkę i posiadanego przez nią majątku, przedkładając jedynie umowę zniesienia wspólności majątkowej. Za niewiarygodne należy uznać twierdzenia wnioskodawcy, iż nie posiada żadnych informacji o dochodach żony, tym bardziej, iż z uwagi na sprawowany przez nią mandat radnego Rady Miejskiej w K. (o czym wiadomo z pisma U. i J. R. z dnia 5 grudnia 2006r.) jej oświadczenie majątkowe opublikowane jest na ogólnodostępnych stronach internetowych Urzędu Miasta K.. Brak także podstaw do przyjęcia, iż skarżący nie posiada żadnych informacji na temat pracy swojej żony i z tego powodu nie może podać źródła jej przychodu - zwłaszcza, iż mieszkają pod tym samym adresem - przy ul. [...] w K.. Znamiennym pozostaje jednocześnie fakt, że wnioskodawca, przy ogólnym braku informacji dotyczących dochodów żony i ich źródła, szczegółowo potrafi wymienić jej wydatki, określając je na ok. 7.000 zł miesięcznie. Wnioskodawca w formularzu PPF oświadczył jednoznacznie - podkreślił Sąd - iż utrzymuje się z pomocy rodziny, dodając w sprzeciwie, iż to właśnie żona udziela mu wsparcia finansowego. Podkreślenia wymaga, iż pomoc ta musi być znacząca, skoro skarżący, który nie wykazuje dochodu, jest w stanie realizować wymagającą wysokich nakładów finansowych inwestycję. Fakt realizacji tego typu inwestycji świadczy o tym, że skarżącego nie można uznać za osobę ubogą, której pomocy winien udzielić Skarb Państwa. Przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane wyłącznie w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem. Choć A. W. nie wykazuje dochodu, to przy ocenie jego sytuacji finansowej należy wziąć pod uwagę, iż przy pomocy żony, która udziela mu pomocy materialnej, jest w stanie zgromadzić środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych. A. W. złożył zażalenie na to postanowienie podnosząc, że Sąd I instancji wbrew zebranym materiałom uznał, iż sytuacja materialna skarżącego jest wystarczająca do ponoszenia opłat sądowych. Pominięto natomiast okoliczność, że już z samego porównania dochodów jego i jego żony wynika, iż sytuacja finansowa skarżącego nie pozwala mu na uiszczenie opłaty sądowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie bowiem z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Oznacza to, że strona jest obowiązana ponosić koszty spowodowane swoim działaniem, w tym uiszczać należne opłaty sądowe. Wyjątek od tej zasady stanowi instytucja prawa pomocy. Stosownie jednak do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Bowiem to strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej powyżej, która uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. W sytuacji gdy fakty, które strona podaje we wniosku nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy. Ponadto, jeżeli zaś oświadczenie wnioskodawcy okaże się niewystarczające, sąd może wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, na mocy art. 255 P.p.s.a. Tymczasem w niniejszej sprawie, skarżący mimo wezwania go przez Sąd I instancji, do nadesłania informacji dotyczących wynagrodzenia żony, która - jak wynika z oświadczenia A. W. - udziela mu znacznej pomocy finansowej, z zobowiązania tego nie wywiązał się. Trafne jest zatem stanowisko, iż w świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. nie zachodzą przesłanki do zwolnienia strony z kosztów sądowych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślano ponadto wielokrotnie, że opłaty sądowe, do których zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od generalnej zasady ich uiszczania. Stąd udzielenie prawa pomocy w tym zakresie powinno mieć charakter wyjątkowy, wynikać z okoliczności w pełni uzasadnionych przez stronę, które nie mogą pozostawiać wątpliwości co do jej sytuacji finansowej. Jednocześnie należy zaznaczyć, że stosownie do art. 200 P.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi przez Sąd I instancji, przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 w związku z art. 197 P.p.s.a. orzekł jak wyżej.