II OZ 139/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./ po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.Sz. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 grudnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 133/17 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi w sprawie ze skargi A. Sz. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do uzupełnienia braków formalnych skargi. A. Sz. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej. Na mocy zarządzenia z dnia 21 lutego 2017 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie dodatkowego odpisu skargi, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem jej odrzucenia. Wskazane wezwanie zostało uznane za skutecznie doręczone skarżącej w trybie art. 73 P.p.s.a. z upływem dnia 20 marca 2017 r. Wobec nieuzupełnienia braku formalnego skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2017 r., odrzucił skargę. Postanowienie to zostało doręczone skarżącej w dniu 11 maja 2017 r. W piśmie z dnia 16 maja 2017 r. (nadanym w tym samym dniu) skarżąca zawarła zażalenie na postanowienie z dnia 20 kwietnia 2017 r. oraz wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Podniosła, że nie doręczono jej wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi, wobec czego termin do uzupełnienia braków nie rozpoczął biegu. Z ostrożności procesowej, w przypadku uznania, że wezwanie zostało doręczone przez Sąd, wniosła o przywrócenie terminu uzupełnienia braku formalnego skargi. Jednocześnie przedłożyła odpis skargi. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 18 lipca 2017 r. sygn. akt II OZ 734/17 oddalił zażalenie skarżącej na postanowienie tut. Sądu z 20 kwietnia 2017 r. i zaakcentował, że wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi zostanie rozpoznany po prawomocnym zakończeniu postępowania w sprawie odrzucenia skargi. Pismem z dnia 31 sierpnia 2017 r. skarżąca ponownie stwierdziła, że nie otrzymała przedmiotowego wezwania ani zawiadomienia o doręczeniu listu poleconego, do pisma dołączyła kserokopię reklamacji złożonej na Poczcie Polskiej S.A. Pismami z dnia 2 października 2017 r. oraz 15 listopada 2017 r., odpowiadając na wezwanie sądu, skarżąca poinformowała, że jej reklamacja oraz odwołanie od rozpoznania reklamacji nie zostały uwzględnione. W piśmie przesłanym przez Pocztę Polską S.A. z dnia 24 października 2017 r. zawarte jest stwierdzenie, że nie można całkowicie wykluczyć możliwości popełnienia błędu przez pracownika, jednakże listonosz doręczający pocztę jest pracownikiem sumiennym, odpowiedzialnym i nie było skarg dotyczących nieprawidłowo doręczanych przesyłek przez tego pracownika. Postanowieniem z dnia 4 grudnia 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił skarżącej przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Zdaniem Sądu, skarżąca nie wskazała w sposób wystarczający żadnej obiektywnej i niezależnej przeszkody uniemożliwiającej jej nadesłanie odpisu skargi w wyznaczonym terminie. Wbrew twierdzeniom skarżącej, z akt sprawy wynika, że została ona prawidłowo wezwana do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie odpisu skargi - w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Dodatkowo pouczono skarżącą, w jaki sposób powyższy brak uzupełnić. Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie była awizowana i uznana za skutecznie doręczoną z upływem dnia 20 marca 2017 r. Nadto zainicjowane przez skarżącą postępowanie reklamacyjne nie przyniosło pozytywnego efektu, tzn., Poczta Polska S.A. nie uznała reklamacji. W takiej sytuacji, w ocenie Sądu, nie ma podstaw, by przyjąć, że przesyłka nie została prawidłowo doręczona. Zażalenie na powyższe zarządzenie wniosła skarżąca. Zarzuciła naruszenie: 1. art. 73 § 2 P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi zostało skutecznie doręczone skarżącej; 2. art. 86 § 2 P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu nie zostały uprawdopodobnione. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. W uzasadnieniu zażalenia podniosła, że uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu, przedkładając wraz z pismem z dnia 15 listopada 2017 r. dokumentację zdjęciową wskazującą na porozrzucaną korespondencję oraz dokumenty dot. postępowania reklamacyjnego zainicjowanego przez skarżącą, a także wnosząc o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków na okoliczność permanentnego wrzucania przez listonoszy listów do niewłaściwych skrzynek odbiorczych bądź pozostawianie przesyłek na zewnątrz skrzynek. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do treści art. 87 § 1 P.p.s.a., pismo z przedmiotowym wnioskiem wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.) oraz dokonać czynności, której strona nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Wskazać należy, że uprawdopodobnienie braku winy jest obowiązkiem strony ubiegającej się o przywrócenie terminu, która stosownie do art. 87 § 2 p.p.s.a. nie musi udowodnić braku winy, a jedynie uprawdopodobnić okoliczności świadczące o jej braku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca w należyty i wystarczający sposób, uprawdopodobniła brak swojej winy w niedopełnieniu w terminie wymaganych czynności. Niewątpliwie tryb doręczenia zastępczego z art. 73 P.p.s.a. jest domniemaniem, fikcją doręczenia, w której faktyczny odbiór przesyłki nie wywiera skutku prawnego doręczenia, bowiem skutek ten następuje z mocy prawa po spełnieniu określonych warunków. Przepis ten ma zapobiegać uchylaniu się przez stronę od negatywnych skutków doręczenia. Jednocześnie jednak nie może on być interpretowany w sposób, który narusza zaufanie jednostki do państwa i prawa. W konsekwencji zawiadomienie o złożeniu pisma w placówce pocztowej lub urzędzie gminy (tzw. awizo) co do zasady, jak wynika z brzmienia § 2 art. 73 P.p.s.a., powinno być umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej, a dopiero gdy to jest niemożliwe, na drzwiach mieszkania adresata, w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń lub na drzwiach biura, czy też innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Na zwrotnym dowodzie doręczenia powinna znaleźć się informacja o miejscu pozostawienia zawiadomienia, a skuteczność doręczenia przez awizo warunkuje stwierdzenie, że adresat w sposób niebudzący wątpliwości został zawiadomiony o nadejściu przeznaczonego dla niego pisma oraz miejscu, w którym może je odebrać. Brak tego zawiadomienia, jak również wątpliwość, czy dotarło ono do adresata, powoduje uznanie doręczenia za bezskuteczne. W niniejszej sprawie skarżąca wszczęła postępowanie reklamacyjne w placówce pocztowej. Wprawdzie wniesiona reklamacja została uznana za nieuzasadnioną, jednak z pisma Poczty Polskiej S.A. z dnia 24 października 2017 r. wynika, że "nie można całkowicie wykluczyć możliwości popełnienia błędu przez pracownika". Ponadto, załączona do akt sprawy dokumentacja fotograficzna oraz oświadczenia skarżącej o porozrzucanej korespondencji oraz wrzucania przez listonoszy listów do niewłaściwych skrzynek odbiorczych mogą świadczyć o popełnieniu błędu przy wykonywaniu obowiązków przez pracownika poczty. Okoliczności te, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazują na uprawdopodobnienie braku winy skarżącej w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Należy zgodzić się z tym, że skarżąca, wnosząc skargę, powinna przewidzieć, że zainicjowanie postępowania może skutkować zobowiązaniem do podjęcia dalszych czynności, w tym wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych skargi. Pożądane jest jednak zachowanie pewnego kompromisu polegającego na tym, by z jednej strony mieć na uwadze obiektywny miernik staranności, której można i trzeba wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy, z drugiej zaś strony powstrzymanie się od nadmiaru formalizmu, by z tego powodu nie zamknąć stronie prawa do sądu. W świetle powyższego oraz kierując się konstytucyjną zasadą prawa do sądu, należało w oparciu o regulację art. 86 § 1 P.p.s.a., przywrócić skarżącej termin do uzupełnienia braków formalnych skargi. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 86 § 1 w zw. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.