II OZ 143/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. K., D.1 K.1, K. P. i R. P. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 573/24 wzywające do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi D. K. i K. P. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 stycznia 2024 r. nr 37/2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: 1. oddalić zażalenie D. K., 2. odrzucić zażalenie D.1 K.1, K. P. i R. P.. D. K. i K. P. (dalej jako skarżące) wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 stycznia 2024 r. nr 37/2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Skarga ta nie została opłacona. Złożono też wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Prawomocnym postanowieniem z 26 listopada 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 286/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie utrzymał w mocy zaskarżone zarządzenie starszego referendarza sądowego o pozostawieniu wniosku skarżącej D. K. bez rozpoznania. Postanowienie to zostało doręczone skarżącej 9 grudnia 2024 r. Zarządzeniem z 5 grudnia 2024 r. Przewodniczący Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej P.p.s.a.) oraz § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r., poz. 535, dalej jako rozporządzenie) wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie powyższe przesłano na adres skarżącej 10 grudnia 2024 r. a doręczono 16 grudnia 2024 r. (zpo k. 22 akt). W piśmie z 18 grudnia 2024 r. (data nadania 23 grudnia 2024 r.) zażalenie na powyższe zarządzenie wnieśli skarżąca, D.1 K.1, K. P. i R. P., wskazując, że nie są w stanie ponieść "opłaty łącznej 74.000 zł lub legalizacji na kwotę na 3.650.000 zł, gdyż nie ma w Polsce takiej osoby, która mogłaby ponieść takie koszty procesowe. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie D. K. nie zasługuje na uwzględnienie, natomiast zażalenia D.1 K.1, K. P. i R. P. podlegają odrzuceniu. Na wstępie należy wyjaśnić, że Sąd rozpoznając zażalenie na zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu od skargi nie bada dlaczego skarżąca nie uiściła wpisu np. ilości toczących się postępowań sądowych czy administracyjnych, które zainicjowała skargą tylko bada czy w danej sprawie z wniesionej skargi skarżąca zgodnie z przepisami powinna była uiścić wpis sądowy i czy powinna to zrobić w takiej wysokości jak wskazał to Przewodniczący Wydziału w skierowanym do niej wezwaniu. Oceniając, na skutek wniesionego zażalenia, legalność zaskarżonego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału, NSA sprawdza jedynie czy istniał obowiązek uiszczenia przez skarżącą wpisu i w jakiej wysokości. Mając powyższe na uwadze NSA stwierdza, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy obowiązek uiszczenia przez skarżącą wpisu od skargi istniał i wysokość tego wpisu została określona w zarządzeniu Przewodniczącego Wydziału prawidłowo. Zatem argumentacja zażalenia nie zasługiwała na uwzględnienie i nie mogła skutkować uchyleniem skarżonego zarządzenia. Okoliczność wystąpienia przez skarżącą z wnioskiem o prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu, nie miała znaczenia dla oceny legalności zarządzenia albowiem z akt sprawy wynika, że prawomocnym postanowieniem WSA w Warszawie z 26 listopada 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 286/24, utrzymano w mocy zarządzenie starszego referendarza sądowego o pozostawieniu wniosku D. K. o prawo pomocy bez rozpoznania. Kwestia prawa pomocy została zamknięta i przesądzona. Kwota wpisu jest adekwatna do realiów sprawy albowiem przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 stycznia 2024 r. nr 37/2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie PINB dla Miasta Stołecznego Warszawy Nr IIWT/302/2023 z 26 września 2023 r. wstrzymujące budowę obiektu budowlanego oraz informujące o terminie i zasadach legalizacji. Zatem jest to postanowienie dotyczące zachowania terminu do wniesienia zażalenia wydane w postępowaniu administracyjnym z zakresu prawa budowlanego (postępowanie legalizacyjne). Wobec czego skarga ta podlegała wpisowi stałemu dla skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym bez względu na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, który wynosi 100 zł. Obowiązek uiszczenia wpisu istniał ponieważ skarżąca nie uzyskała zwolnienia od kosztów sądowych z powodów ustawowych wskazanych w art. 239 § 1 i 2 P.p.s.a., w szczególności nie uzyskała prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, do których zaliczyć należy wpis sądowy. Obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od skargi wynikał z zestawienia art. 214 § 1 P.p.s.a., art. 220 § 1 P.p.s.a. i art. 230 P.p.s.a. Zgodnie z art. 214 § 1 P.p.s.a. jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Jak stanowi art. 230 § 1 P.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami, o których mowa w § 1, są skarga, sprzeciw od decyzji, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (§ 2). W myśl art. 220 § 1 w zw. z art. 220 § 3 P.p.s.a. Przewodniczący Wydziału wzywa stronę wnoszącą skargę do opłacenia należnego od niej wpisu w terminie 7 dni od doręczenia wezwania pod rygorem jej odrzucenia. Wobec powyższego skarżąca nie uzyskawszy zwolnienia od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy powinna była skargę opłacić. Wobec tego Przewodniczący Wydziału słusznie wezwał ją zaskarżonym zarządzeniem do uiszczenia wpisu od skargi w tej konkretnej sprawie. Dla prawidłowości wezwania nie ma znaczenia to w ilu jeszcze innych sprawach skarżąca wniosła skargi i jest zobligowana do uiszczenia od nich przewidzianych prawem wpisów sądowych. W związku z powyższym Przewodniczący Wydziału VII zgodnie z art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a. mając na uwadze, że składając skargę skarżąca nie uiściła wymaganego przepisami wpisu sądowego od skargi oraz nie uzyskała ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, postąpił zgodnie z prawem wzywając ją do uiszczenia tego wpisu w wysokości 100 zł. W ocenie NSA, nie było zatem podstaw do zakwestionowania przedmiotowego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. i art. 198 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji. Zażalenie wniesione zaś przez D.1 K.1, K. P. i R. P. należało z kolei odrzucić jako niedopuszczalne. Zgodnie z art. 197 § 2 P.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. W art. 178 P.p.s.a przewidziano zaś odrzucenie skargi kasacyjnej wniesionej po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnej, jak również skargi kasacyjnej, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Zażalenie złożone w niniejszej sprawie przez D.1 K.1, K. P. i R. P. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu D. K. do uiszczenia wpisu jest niedopuszczalne, ponieważ osoby te (pomimo tego, że K. P. jest drugą skarżącą w tej sprawie) nie były adresatami tego zarządzenia o wpisie. Była nią wyłącznie D. K.. Należy zauważyć, że niedopuszczalność może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą w szczególności wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę nie będącą adresatem zarządzenia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego zarządzenia. Taka właśnie sytuacja zachodziła w niniejszej sprawie odnośnie zażalenia powyższych osób. W związku z powyższym NSA, na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 178 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 2 sentencji.