II OZ 1895/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 października 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 1556/24 o oddaleniu wniosku E. K. o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Rafała Wolnika od orzekania w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 26 września 2024 r. nr IFXIV.7840.9.12.2024 w przedmiocie pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie. Pismem z 25 października 2024 r. E. K. (dalej: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Wojewody Śląskiego z 26 września 2024 r. nr IFXIV.7840.9.12.2024 w przedmiocie pozwolenia na budowę. Pismem z 17 stycznia 2025 r. skarżąca złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z 13 lutego 2025 r., II SA/Gl 1556/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Pismem z 25 sierpnia 2025 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o wyłączenie sędziego WSA Rafała Wolnika od orzekania w sprawie II SA/Gl 1556/24, zarzucają ww. sędziemu brak bezstronności w rozpoznaniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, czego konsekwencją było wydanie postanowienia z 13 lutego 2025 r. W ocenie skarżącej wskazany sędzia wydając ww. orzeczenie nie dostrzegł konieczności ochrony prawa własności zabytkowej kamienicy, tymczasem obowiązkiem wszystkich organów, w tym także sądowniczych, jest ochrona zabytków. Odesłanie skarżącej z ewentualnymi roszczeniami wobec inwestora na drogę sądową, nasuwa jej zdaniem poważne wątpliwości co do bezstronności sędziego, prezentowane bowiem przez niego stanowisko wyraźnie wskazuje, że dopuszcza on możliwość zniszczenia zabytku przez dewelopera. Skarżąca wyraziła poważne obawy, że wskazane wyżej nieprawidłowości zostaną powielone przez ww. sędziego przy rozpoznaniu skargi, a zatem wniosek o jego wyłączenie jest w pełni uzasadniony. W dniu 26 września 2025 r. sędzia WSA Rafał Wolnik złożył wyjaśnienie, o którym mowa w art. 22 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.) na okoliczności podane przez skarżącą, wskazując, że brak jest podstaw do wyłączenia go z mocy ustawy (art. 18 p.p.s.a.) oraz, że nie zachodzą przyczyny, o których mowa w art. 19 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 6 października 2025 r., II SA/Gl 1556/24, na podstawie art. 22 § 1 i § 2 w zw. z art. 18 i art. 19 p.p.s.a., oddali wniosek skarżącej o wyłączenie sędziego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Rafała Wolnika od orzekania w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że przedstawione przez skarżącą we wniosku okoliczności mają subiektywny charakter i wynikają z niezadowolenia z wydanego rozstrzygnięcia w sprawie. Przeświadczenie strony co do braku bezstronności sędziego w związku z wydaniem w sprawie rozstrzygnięcia nieodpowiadającego jej oczekiwaniom nie stanowi bowiem przesłanki uzasadniającej wyłączenie. Strona może bowiem "zwalczać" nieprawidłowe, jej zdaniem, orzeczenie wydane przez sąd I instancji, wykorzystując przysługujące jej środki odwoławcze (por. postanowienie NSA z 6 sierpnia 2009 r., II OZ 648/09), z czego też skarżąca skorzystała, wnosząc zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego na postanowienie z 13 lutego 2025 r. Ponadto, Sąd I instancji podzielił pogląd wyrażony w orzecznictwie, że skoro sędzia, którego przedmiotowy wniosek dotyczy, złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w niniejszej sprawie, a prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o jego wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazany do wyłączenia sędzia złożył jednoznaczne oświadczenie o braku po jego stronie okoliczności mogących wywołać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sadowi Administracyjnemu w Gliwicach ewentualnie o jego zmianę i uznanie, że sędzia Rafał Wolnik nie daje gwarancji bezstronnego rozpoznania sprawy. Sądowi I instancji zarzucono naruszenie art. 19 p.p.s.a. Zdaniem skarżącej w zaskarżonym postanowieniu brak jest merytorycznego ustosunkowania się do obiektywnych faktów, a sprawa jest sprowadzana do naruszenia godności sędziego i jego autorytetu. W ocenie skarżącej ww. sędzia wyeksponował w całej rozciągłości interesy inwestora, który zlekceważył wszystkie nałożone na niego obowiązki, ignorując przedłożone przez skarżącą opinie, wskazujące na zagrożenia dla statyki zabytkowej kamienicy. Sędzia bezpodstawnie wykluczył niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody przez inwestora, a także możliwość wyrządzenia trudnych do odwrócenia skutków. Zdaniem skarżącej treść uzasadnienia wyraźnie wskazuje na faworyzowanie dewelopera. W odpowiedzi na zażalenie uczestnik postępowania – E. sp. z o.o. w K. wniósł o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy ustawy (art. 18 p.p.s.a.) wyłączenie sędziego następuje także na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie (art. 19 p.p.s.a.). Stosownie do art. 20 § 1 p.p.s.a. to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie powinna być skonkretyzowana i uzasadniona, co wiąże się z przedstawieniem odpowiedniej argumentacji odnoszącej się do okoliczności wskazującej na zagrożenie brakiem bezstronności w konkretnej sprawie. Nieskuteczne jest formułowanie zarzutów o generalnym braku bezstronności danego sędziego, w oderwaniu od specyfiki i okoliczności konkretnej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny podziela w całości stanowisko i argumentację Sądu I instancji odnośnie braku podstaw uzasadniających wyłączenie od orzekania w przedmiotowej sprawie sędziego objętego wnioskiem, tak z mocy ustawy (art. 18 p.p.s.a.), jak i w oparciu o wniosek skarżącej (art. 19 p.p.s.a.). Przedstawione przez skarżącą we wniosku okoliczności (następnie powtórzone w zażaleniu) mają bowiem subiektywny charakter i wynikają z niezadowolenia z wydanego w sprawie postanowienia w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Przeświadczenie strony co do braku bezstronności sędziego w związku z wydaniem orzeczenia nieodpowiadającego jej oczekiwaniom nie stanowi jednak przesłanki uzasadniającej wyłączenie, co jednolicie akcentuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. W niniejszej sprawie skarżąca nie wskazała na jakąkolwiek konkretną sytuację, zachowanie czy wypowiedź sędziego, które mogłyby uzasadniać wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie, rodzić podejrzenie o jakiekolwiek uprzedzenia. Wobec zaś braku wskazania przekonujących podstaw żądania wyłączenia sędziego oraz wobec złożonego do akt oświadczenia sędziego – nie zachodziły przyczyny do uwzględnienia wniosku o wyłączenie. O zasadności wniosku o wyłączenie sędziego nie może decydować wyłącznie subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości. Instytucja wyłączenia sędziego nie może być bowiem traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów (zob. postanowienie NSA z 22 lutego 2008 r., II FZ 61/08 oraz postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 31 stycznia 2011 r., K 3/09, publ. "Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego" 2011, seria A, nr 1, poz. 5). Zauważenia również wymaga, że samo przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, z naruszeniem przepisów prawa, nie stanowi przesłanki uzasadniającej w myśl art. 19 p.p.s.a., wyłączenie sędziego, albowiem merytoryczne kwestionowanie rozstrzygnięć sądu może odbywać się za pomocą przysługujących stronie środków zaskarżenia. Ponadto, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że z akt sprawy wynika, iż sędzia, którego wyłączenia domaga się skarżąca, złożył oświadczenie, że nie zachodzą w jego przypadku żadne okoliczności określone w art. 18 § 1 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia go od orzekania w sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości. Wobec niewskazania w zażaleniu na zaskarżone postanowienie jakichkolwiek okoliczności i argumentów, które podważałyby jego prawdziwość – stwierdzić należy, że postanowienie Sądu I instancji oddalające wniosek o wyłączenie sędziego było zgodne z prawem. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.