II OZ 196/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 stycznia 2013 r., sygn. akt II SO/Rz 15/12 oddalające wniosek o wymierzenie organowi grzywny w sprawie ze skargi R. M. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] października 2012 r., nr [...] w przedmiocie wniesienia sprzeciwu w sprawie budowy oczyszczalni postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. R. M. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z wnioskiem o wymierzenie Wojewodzie Podkarpackiemu grzywny z tytułu niewykonania obowiązku udzielania odpowiedzi na jego skargę na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] października 2012 r. i wniósł o wezwanie Wojewody do uzupełnienia akt sprawy poprzez nadesłanie odpowiedzi na skargę. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Wojewoda w odpowiedzi na skargę – odnosząc się do kluczowego dla wyniku sprawy zarzutu sformułowanego w skardze złożonej w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 1186/12, tzn. zarzutu naruszenia art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.), ograniczył się do sformułowania: "Zarzut jest nieuzasadniony z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu skarżonej decyzji". W ocenie skarżącego takie zachowanie organu w oczywisty sposób nie wypełnia obowiązku udzielania sądowi odpowiedzi na skargę w rozumieniu art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.), w części dotyczącej nakazu przekazania odpowiedzi na skargę w terminie 30 dni od dnia wniesienia skargi. Odpowiedź na skargę nie może odsyłać do treści aktów, które wydano w zupełnie innym postępowaniu – administracyjnym. W kontekście poczynionych uwag skarżący stwierdził, że Wojewoda nie złożył w terminie 30 dni od dnia wniesienia skargi pisma, które spełniałoby wymogi stawiane odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, postanowieniem z dnia 25 stycznia 2013 r., sygn. akt II SO/Rz 15/12, oddalił ww. wniosek o wymierzenie Wojewodzie grzywny. Sąd stwierdził, że analiza akt sprawy o sygn. II SA/Rz 1186/12 wskazuje, że skarga wpłynęła do organu 28 listopada 2012 r., a Wojewoda nadał w urzędzie pocztowym odpowiedź na skargę w dniu 17 grudnia 2012 r. Z powyższego wynika, że organ w przedmiotowej sprawie zachował termin 30 dniowy do przekazania sądowi odpowiedzi na skargę. Lektura akt pozwala natomiast, w ocenie Sądu, stwierdzić, że w odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi, przedstawił przedmiot skargi i w pkt 1 odniósł się do zarzutu skargi o naruszeniu przepisów postępowania. Odnosząc się do kolejnego zarzutu skargi dotyczącego naruszenia prawa materialnego art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane organ ograniczył się natomiast do podtrzymania stanowiska zawartego w tym zakresie - tak jak w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie w końcowej części odpowiedzi podtrzymał swoje stanowisko i argumentację przedstawioną w decyzji objętej skargą. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie wystarczające było, że w odpowiedzi na skargę organ administracji ograniczył się do podtrzymania stanowiska zawartego w zaskarżonej decyzji, które odnosiło się wprost do zarzutu sformułowanego w skardze. W związku z powyższym Sąd uznał, że Wojewoda w niniejszej sprawie zrealizował ciążący na nim obowiązek i ustosunkował się do wszystkich zarzutów skargi wniesionej przez R. M. Jednocześnie Wojewoda przekazał skargę i kompletne akta administracyjne, co pozwoli Sądowi na rozpoznanie skargi zarejestrowanej pod sygn. akt II SA/Rz 1186/12 bez zbędnej zwłoki. Zażaleniem R. M. zaskarżył powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie: 1) art. 55 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że strona przeciwna wywiązała się z ustawowego obowiązku udzielenia odpowiedzi na skargę odsyłając w piśmie skierowanym do Sądu do treści decyzji zaskarżonej skargą oraz 2) art. 63 § 3 w zw. z art. 54 § 2 p.p.s.a., poprzez niedoręczenie skarżącemu odpisu odpowiedzi na wniosek inicjujący postępowanie. Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o wymierzenie grzywny Wojewodzie, a ponadto zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że Sąd nie przesłał stronie przeciwnej wniosku w celu udzielenia nań odpowiedzi, a samej odpowiedzi nie doręczył skarżącemu, co powoduje wadliwość zaskarżonego postanowienia skutkującą jego uchyleniem. Ponadto podniesiono, że zachowanie Wojewody, który w odpowiedzi na skargę odesłał Sąd oraz skarżącego do treści zaskarżonej decyzji, w oczywisty sposób nie wypełnia obowiązku udzielenia odpowiedzi na skargę w rozumieniu art. 54 § 2 p.p.s.a. Wojewoda błędnie założył, że funkcja odpowiedzi na skargę ma walor rytualny i wystarczającym dla wypełnienia obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a. jest złożenie do sądu pisma zatytułowanego "odpowiedź na skargę". Odpowiedź na skargę służy skontrolowaniu przez sąd administracyjny, czy i z jakich powodów po dniu złożenia skargi organ nie dopatrzył się podstaw do zastosowania środka autokontrolnego i zmiany zaskarżonej decyzji we własnym zakresie. Ma dostarczać ponadto sądowi argumentów, z jakich nie zostały przez stronę przeciwną uwzględnione dowody przedstawione w sprawie już po wydaniu decyzji. Skarżący podkreślił, że odpowiedź na skargę jest pismem składanym w kontradyktoryjnym ze swej natury postępowaniu sądowym - gdyby ustawodawca dopuszczał ograniczenie się przez stronę procesu do odesłania w odpowiedzi do treści zaskarżonej decyzji, z pewnością pominąłby zupełnie obowiązek strony przeciwnej określony w art. 54 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie należało uwzględnić. Słusznie bowiem skarżący podniósł w zażaleniu, że odpis jego wniosku o wymierzenie grzywny nie został przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie doręczony Wojewodzie Podkarpackiemu. Zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Zasadą jest, że wnoszący pismo ma obowiązek dołączyć jego odpisy w tylu egzemplarzach, ile występuje stron. Obowiązkiem sądu jest bowiem doręczenie odpisu tych pism pozostałym stronom postępowania, co umożliwia im ewentualne zajęcie stanowiska w sprawie będącej przedmiotem pisma. W niniejszej sprawie, co wynika z akt sprawy, skarżący złożył do sądu administracyjnego wniosek o wymierzenie Wojewodzie Podkarpackiemu grzywny z tytułu niewykonania obowiązku udzielenia odpowiedzi na skargę. Odpis tego pisma nie został organowi doręczony, co uniemożliwiło mu zapoznanie się z jego treścią i ewentualne ustosunkowanie się do niego. Zatem w tej sytuacji niewątpliwie doszło do naruszenia ww. art. 47 § 1 p.p.s.a., co skutkowało brakiem możliwości wzięcia przez Sąd pod uwagę ewentualnych argumentów organu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można aprobować takich działań lub zaniechań sądu, które wprost uchybiają przepisom ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skoro z przepisu art. 47 § 1 p.p.s.a bezpośrednio wynika, że obowiązkiem sądu jest doręczenie odpisów pism złożonych przez stronę pozostałym uczestnikom postępowania, to sąd winien tej czynności dokonać. Zaniechanie zaś w tym przedmiocie powinno skutkować uchyleniem wydanego orzeczenia. Pozostali uczestnicy postępowania mają bowiem prawo zapoznać się z treścią pism składanych przez stronę i ewentualnie zająć stanowisko w sprawie. Sąd natomiast, poprzez zaniechanie dokonania czynności nakazanych przez ustawę, nie może ich tego prawa pozbawiać, ani go ograniczać. Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że przed ponownym rozpoznaniem wniosku R. M. Sąd I instancji powinien doręczyć organowi odpis tego wniosku i umożliwić mu wypowiedzenie się w tym przedmiocie. W tej sytuacji za przedwczesne należy uznać merytoryczne odniesienie przez Sąd I instancji do przedmiotowego wniosku. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.