II OZ 207/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 września 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1261/23 o odmowie wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi K. P. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 2 czerwca 2023 r., znak: WO.II.621.1.47.2023 w przedmiocie anulowania czynności materialno-technicznej polegającej na zarejestrowaniu zameldowania na pobyt stały postanawia: oddalić zażalenie. K. P., w skardze na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 2 czerwca 2023 r., znak: WO-II.621.1.47.2023, utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 4 kwietnia 2023 r., znak: SA-02-2.5343.1384.2022, orzekającą o uchyleniu czynności materialno-technicznej polegającej na zarejestrowaniu w dniu [...] 2021 r. zameldowania skarżącego na pobyt stały w lokalu przy ul. [...] w K., zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a także decyzji organu I instancji. Skarżący podniósł, że w przypadku wykreślenia z bazy meldunkowej nie będzie mógł zaciągnąć kredytu, ani skorzystać z prawa wyborczego. W ocenie skarżącego, wykreślenie meldunku doprowadzi do nieodwracalnej sytuacji, ponieważ dokonanie ponownego wpisu nie będzie możliwe ze względu na jego konflikt z R. P., której współdziałanie będzie konieczne do ponownego zameldowania skarżącego. Skarżący wskazał, iż nie ma obecnie gdzie się zameldować, a meldunek jest mu potrzeby w związku z pracą w szpitalu. Postanowieniem z dnia 5 września 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił wstrzymania zaskarżonej decyzji. Sąd I instancji wskazał, że przedmiotem rozpoznania było wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z dnia 2 czerwca 2023 r. Decyzja organu I instancji nie może być objęta wnioskiem o wstrzymanie. Podkreślono, że wobec skutecznego wniesienia przez stronę odwołania decyzją ostateczną, a więc wykonalną, jest decyzja wydana przez organ odwoławczy, tj. Wojewodę Małopolskiego, a zatem tylko ta decyzja może zostać objęta wnioskiem o wstrzymanie wykonania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że wniosek skarżącego nie daje podstaw do przyjęcia, ze zachodzą przesłanki wstrzymania zaskarżonej decyzji, uznając, że ewentualne wykonanie zaskarżonej decyzji nie spowoduje niebezpieczeństwa powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, w rozumieniu art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259), dalej: "P.p.s.a.". Podkreślono, że decyzja o anulowaniu czynności materialno-technicznej polegającej na zarejestrowaniu pobytu stałego ma na celu jedynie doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu osoby z miejscem rejestracji, ma więc ona charakter ewidencyjny i potwierdza jedynie zaistniały stan faktyczny. Wskazano, że decyzja nie powoduje powstania, ani utraty jakichkolwiek praw, tym samym nie może spowodować powstania nieodwracalnych skutków dla skarżącego. Podniesiono, iż ewidencja ludności służy jedynie odzwierciedlaniu w danych jej zawartych istniejącego stanu faktycznego. Decyzje te nie tworzą, ani nie pozbawiają adresatów żadnych praw. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że skarżący posłużył się jedynie ogólnikowymi stwierdzeniami, że wymeldowanie może spowodować brak możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, czy też brak możliwości wzięcia kredytu. Nie przedstawiono na tę okoliczność żadnych dokumentów, ani nie wyjaśniono na czym polega prowadzenie przez skarżącego działalności gospodarczej i z jakiej przyczyny bank wymaga dla jej prowadzenia zameldowania pod wskazanym adresem. Zaznaczono, że zaskarżona decyzja nie wpływa na ewentualne prawa skarżącego do przedmiotowego lokalu, nie wpływa na możliwość korzystania z niego, czy prowadzenia w nim działalności gospodarczej. Odnosząc się do podnoszonej we wniosku kwestii niemożności realizowania praw wyborczych wskazano na możliwość złożenia wniosku o wpisanie na listę wyborców w miejscu swojego zamieszkania, zgodnie z art. 19 § 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2022 r., poz. 1277 ze zm.). Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie zaskarżając je w całości i wnosząc o wstrzymanie przez Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżonej decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 2 czerwca 2023 r. oraz decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 4 kwietnia 2023 r.; ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Skarżący podniósł, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie ocenił zgromadzonego materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy zbyt wnikliwie, a także nie rozważył wszechstronnie argumentacji przedstawionej we wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji. Wskazał, że adres przy ul. [...] stanowi adres stałego miejsca zamieszkania skarżącego, pod którym prowadzi działalność gospodarczą w postaci Specjalistycznego Gabinetu [...]. Podkreślił, że wykonanie decyzji administracyjnej w postaci anulowania czynności materialno-technicznej polegającej na zarejestrowaniu zameldowania na pobyt stały w mieszkaniu przy ul. [...] w K., a zatem wykreślenie meldunku, jako nigdy nie byłego, w istocie spowoduje znaczną szkodę, a także wywoła trudne do odwrócenia skutki. Spowoduje, że stanie się osobą bez stałego miejsca pobytu. Jako osoba bez stałego miejsca pobytu będzie miał w znaczący sposób utrudnione prowadzenie działalności gospodarczej. Wykreślenie meldunku spowoduje utrudnienia związane z rozliczeniem działalności gospodarczej z urzędem skarbowym. Wskazał także, iż w związku z zatrudnieniem w Szpitalu [...] w K. skarżący musi posiadać adres stałego zameldowania, co związane jest z dokumentacją kadrowo-płacową. Nawiązał do ciążącego na nim obowiązku meldunkowego. Dodał, że wiele instytucji, czy urzędów wymaga na potwierdzenie miejsca zamieszkania właśnie przedstawienia meldunku pobytu stałego pod danym adresem. Skarżący podkreślił także, że wykreślenie meldunku doprowadzi do nieodwracalnej sytuacji, bowiem nawet uznanie skargi przez Sąd, dokonanie ponownego wpisu będzie niemożliwe bowiem wymagało będzie potwierdzenia danych przez R. P. z którą obecnie skarżący pozostaje w nienajlepszych stosunkach. Skarżący nie ma obecnie gdzie się zameldować na stałe, a w przypadku wykreślenia wpisu musi dopełnić obowiązku meldunkowego. Bez zameldowania na pobyt stały skarżący nie będzie mógł wziąć kredytu z banku, a sytuacja życiowa skarżącego może wymagać takiego wsparcia finansowego w każdej chwili. Wykonanie decyzji i usunięcie wpisu z bazy meldunkowej spowoduje, że skarżący zmuszony zostanie do zmiany wszystkich dokumentów, gdzie ów adres figuruje. W przypadku uwzględnienia skargi, a w następstwie wydania odmiennej decyzji organów administracyjnych skarżący znów na powrót zmuszony zostanie do zmiany dokumentów. Odpowiedź na zażalenie złożyła R. P., która wniosła o jego oddalenie w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 P.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wynika z tego, że przed sądem administracyjnym wymagane jest wykazanie czy może wystąpić niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. To umożliwia sądowi administracyjnemu wstrzymanie wykonania decyzji. W niniejszej sprawie należy mieć na względzie przedmiot decyzji objętej wnioskiem o wstrzymanie wykonania. Otóż co do zasady, ewidencja ludności służąca rejestrowaniu pobytu, ma charakter wyłącznie porządkowy, co oznacza, że zameldowanie nie jest związane z rozstrzyganiem uprawnień (praw przedmiotowych i podmiotowych) do lokalu, ani tym samym prawa do przebywania w nim. Jedynym kryterium rozstrzygającym o zameldowaniu jest ustalenie przez właściwy organ faktu, czy obywatel polski zamieszkuje w miejscu pobytu stałego. Związane jest to zatem z określonym stanem faktycznym, a nie prawnym. W przedmiotowej sprawie wniosek o wstrzymanie dotyczy decyzji utrzymującej w mocy decyzję o uchyleniu czynności materialno-technicznej polegającej na zarejestrowaniu w dniu 28 stycznia 2021 r. zameldowania skarżącego na pobyt stały w przedmiotowym lokalu, a więc orzeczenia, które stwierdza jedynie pewien stan faktyczny, zatem posiada jedynie charakter ewidencyjny (por. postanowienia NSA: z dnia 22 kwietnia 2015 r., II OZ 307/15; z dnia 5 maja 2015 r., II OZ 374/15; z dnia 21 października 2020 r., II OZ 898/20; z dnia 2 grudnia 2020 r., II OSK 2764/20). Nie ma ona charakteru nieodwracalnego. Sąd pierwszej instancji trafnie nawiązał do charakteru decyzji w przedmiocie anulowania czynności materialno-technicznej polegającej na zarejestrowaniu pobytu stałego w lokalu. Decyzja ta, co do zasady, nie może spowodować niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w rozumieniu art. 61 § 3 P.p.s.a. Jak powyżej zasygnalizowano, skutkiem wykonania tego rodzaju decyzji jest wyłącznie wykreślenie danych strony z rejestru osób zameldowanych czyli stale przebywających pod określonym adresem. Wymeldowanie prowadzi do doprowadzenia zgodności zapisów w ewidencji meldunkowej gminy ze stanem faktycznym. Meldunek potwierdza jedynie, że dana osoba faktycznie stale przebywa pod wskazanym adresem i tutaj jest jej centrum życiowe. Dokonanie wymeldowania sprowadza się do wykreślenia danych osoby dotychczas przebywającej stale pod danym adresem z ewidencji osób zameldowanych w tym miejscu. Za niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie może być uznana potrzeba zmiany treści dokumentów zawierających zapisy o miejscu zameldowania. Korzystanie z loklau w celu prowadzenia Specjalistycznego Gabinetu [...] jest uwarunkowane dysponowanie tytułem prawnym o charakterze cywilnoprawnym, uprawniającym do korzystania z lokalu. Do przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a. nie mogą być zaliczone ewentualne utrudnienia związane z rozliczeniem działalności gospodarczej z urzędem skarbowym, przy czym skarżący nie skonkretyzował, na czym te trudności będą polegały. Skarżący nie wykazał również, że wykonanie decyzji spowoduje szkodę związaną z zatrudnieniem w Szpitalu [...] w K. Konieczność odnotowania zmian w zakresie zameldowania, czy to związku z dokumentacją kadrowo-płacową, czy też w kontaktach z bankami, nie oznacza, że wykonanie decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki lub spowoduje niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody. Nawiązując zaś do charakteru decyzji, opisanego w poprzedzających rozważaniach, dodać można, że ewentualne trudności z uzyskaniem zameldowania pod innym adresem nie będą skutkiem wykonania decyzji, ale konsekwencją braku stałego pobytu pod określonym adresem. Jest oczywiste, że wykonanie decyzji o anulowaniu czynności materialno-technicznej zameldowania nie cechuje się nieodwracalnością. Ewentualne wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego oznacza powrót do stanu sprzed wydania decyzji. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.