II OZ 261/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. K. i S. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 31 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Op 526/18 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi A. K. i S. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] października 2018 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie gromadzenia odpadów postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z dnia 31 stycznia 2019 r., sygn. II SA/Op 526/18, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) odrzucił skargę A. K. i S. K. (dalej jako skarżący) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] października 2018 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie gromadzenia odpadów a na podstawie oraz art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. orzekł o solidarnym zwrocie skarżącym wpisu uiszczonego od skargi. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżący pomimo skierowanego do nich wezwania o uzupełnienie braków formalnych skargi w terminie do tego przewidzianym nie zastosowali się w pełni do jego treści. Po doręczeniu skarżącym w dniu 7 grudnia 2018 r. (A. K.) i doręczeniu zastępczym (S. K.) zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 29 listopada 2018 r. zawierającego wezwanie skarżących do podpisania skargi lub nadesłania egzemplarza skargi własnoręcznie podpisanego oraz do nadesłania jednego odpisu skargi osobiście podpisanego lub potwierdzonego za zgodność z oryginałem, skarżący w dniu 13 grudnia 2018 r. uiścili wpis od skargi w kwocie 100 zł oraz nadesłali podpisany przez nich egzemplarz skargi. Tym samym uznać należało, że nie został usunięty brak formalny skargi w postaci nadesłania jednego odpisu skargi osobiście podpisanego przez skarżących lub potwierdzonego za zgodność z oryginałem. Sąd przywołał uchwałę siedmiu sędziów NSA z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13, zgodnie z którą niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów jej załączników, zgodnie z art. 47 § 1 P.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 P.p.s.a. uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd. Według tej uchwały nadesłanie przez stronę wymaganych odpisów skargi po wyznaczonym terminie, o którym mowa w art. 49 § 1 P.p.s.a., ale przed odrzuceniem skargi oznacza, że skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Sąd I instancji podkreślił, że przywołana uchwała NSA posiada na podstawie art. 269 § 1 P.p.s.a. moc wiążącą zasady ogólnej, do której sądy administracyjne muszą się stosować przy rozpoznawaniu przed nimi spraw. Dalej Sąd I instancji opisał instytucję doręczenia zastępczego z art. 73 § 1 P.p.s.a., które znalazło zastosowanie w przypadku doręczenia wspomnianego wyżej wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi S. K.. Skoro pomimo upływu wyznaczonych dla skarżących terminów, w sprawie nie nadesłano jednego odpisu skargi osobiście podpisanego lub potwierdzonego za zgodność z oryginałem, to uznać należało, że w powyższym zakresie brak formalny skargi nie został uzupełniony a to stanowiło podstawę do odrzucenia skargi stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Zwrot wpisu od skargi na podstawie art. 232 § 1 P.p.s.a. był konsekwencją odrzucenia skargi do dnia rozpoczęcia rozprawy. Skarżący wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości. Skarżący zarzucili błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że złożyli tylko jeden podpisany odpis skargi, podczas gdy prawidłowa ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego powinna prowadzić do wniosku, że skarżący złożyli dwa podpisane odpisy skargi. Na tej podstawie wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do Sądu I instancji. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podnoszą, że przedłożyli dwa podpisane egzemplarze skargi. Na marginesie podniesiono, że pouczenie Sądu w zakresie uzupełnienia braków formalnych jest niezrozumiałe, ponieważ z treści wezwania nie wynika wyraźnie czy chodzi tylko o przesłanie podpisanego egzemplarza albo podpisanie egzemplarza skargi znajdującego się w aktach sprawy, czy też złożenie dwóch podpisanych egzemplarzy skargi. Odrzucenie skargi z powodu braku podpisów skarżących na egzemplarzu skargi, która znajdowała się w aktach sprawy i niejasne pouczenie w tym zakresie powodują, że naruszona została zasada zaufania obywateli do organów państwowych. W załączeniu skarżący nadesłali dwa podpisane odpisy skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Zatem stwierdzenie przez sąd, że skarga posiada braki formalne i nie zostały one pomimo wcześniejszego wezwania do ich uzupełnienia uzupełnione przez wnoszących skargę w przewidzianym do tego terminie obliguje sąd do odrzucenia takiej skargi w oparciu o ww. przepis. W niniejszej sprawie skarżący wnieśli skargę bezpośrednio do WSA w Opolu w dniu 16 listopada 2018 r. przesyłając ją pocztą. Skarga ta nie została podpisana i nie zawierała jakichkolwiek jej odpisów dla stron postępowania. Zgodnie z art. 57 § 1 P.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać: 1) wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności; 2) oznaczenie organu, którego działania, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania skarga dotyczy; 3) określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego. Wymagania pisma w postępowaniu sądowym wskazuje art. 46 P.p.s.a. Wśród koniecznych wymogów pisma procesowego, którym niewątpliwie jest skarga, w § 1 pkt 4 wskazuje się na podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Skoro skarga była wnoszona przez skarżących A. K. i S. K. osobiście, to powinni oni podpisać się pod jej treścią. Brak podpisu stanowił o braku formalnym skargi. Ponadto skarga musi spełniać wymogi art. 47 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Odpisami w rozumieniu § 1 mogą być także uwierzytelnione fotokopie bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej (§ 2). Sąd uznał, że nie został nadesłany jeden odpis skargi co również stanowiło jej brak formalny. W tej sytuacji prawidłowym było skierowanie do skarżących przez Przewodniczącego Wydziału wezwania w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a. w celu uzupełnienia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania wskazanych tam braków formalnych wniesionej przez nich skargi. Z uwagi na fakt, że skarga nie została opłacona prawidłowo skierowano też wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł na zasadzie art. 220 § 1 i § 3 P.p.s.a. Skarżący wbrew temu co podnoszą w zażaleniu nie przedłożyli w dniu 13 grudnia 2018 r. w wykonaniu wezwania z dnia 29 listopada 2018 r. dwóch podpisanych przez nich egzemplarzy skargi. Pismo skarżących z dnia 13 grudnia 2018 r. zawierało jeden egzemplarz podpisanej skargi (k. 18- 19 akt) oraz potwierdzenie opłaty wpisu do skargi (k. 20 akt). Nie ulega zatem wątpliwości, że w wyznaczonym do tego terminie 7 dni od doręczenia wezwania (A. K. - do 14 grudnia 2018 r. a S. K. - do 25 grudnia 2018 r. ) odpis skargi nie został nadesłany do Sądu. Nie został uzupełniony brak formalny skargi pomimo wcześniejszego wezwania. Tym samym, Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że stan faktyczny sprawy umożliwia zastosowanie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. i odrzucenie skargi. Podzielić należy pogląd wyrażony przez Sąd I instancji, że nadesłanie wymaganych wezwaniem egzemplarzy skargi po upływie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi a przed wydaniem postanowienia o odrzuceniu skargi nie wpływa na konieczność odrzucenia skargi, która nie może otrzymać prawidłowego biegu. Tak samo należy ocenić nadesłanie odpisów skargi na etapie zażalenia. Fakt, że wymagane odpisy skargi doręczono przy zażaleniu nie zmienia tego, że w terminie wskazanym w wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych braki te nie zostały w pełni uzupełnione. Nie jest zasadne również twierdzenie skarżących, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych w niniejszej sprawie było niezrozumiałe. Z treści tego wezwania (k. 11 akt) jednoznacznie wynika, że po pierwsze należało podpisać wniesioną skargę lub nadesłać egzemplarz skargi własnoręcznie podpisany, co skarżący uczynili w piśmie z dnia 13 grudnia 2018 r. Drugim obowiązkiem było nadesłanie jednego odpisu skargi osobiście podpisanego lub potwierdzonego za zgodność z oryginałem. Tego nie dopełniono bowiem do sądu nadesłano wyłącznie jeden podpisany egzemplarz skargi będący w istocie pierwotnie wniesioną skargą z uzupełnionymi podpisami. Nie można było tej skargi kwalifikować również jako brakującego odpisu skargi. Należało poza podpisaną skargą dostarczyć jej odpis, który miałby tę samą formę i treść i podpis własnoręczny lub mógł stanowić fotokopię skargi poświadczoną za zgodność z oryginałem. Zdaniem NSA, wezwanie było jednoznaczne w swej treści i nie mogło prowadzić do jakichkolwiek nieporozumień co do wskazanych tam obowiązków w zakresie uzupełnienia stwierdzonych braków formalnych skargi. Potraktowanie przez Sąd I instancji braku odpisu skargi jako braku formalnego skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 P.p.s.a., który uniemożliwia nadanie skardze prawidłowego biegu i nie może zostać usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd, zostało przesądzone w orzecznictwie w uchwale siedmiu sędziów NSA z 18 grudnia 2003 r. sygn. akt I OPS 13/13. Tym samym charakter tego braku formalnego nie budzi wątpliwości a w związku z tym uchybienia w tym zakresie stanowią podstawę do odrzucenia skargi w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Sąd I instancji prawidłowo orzekł o zwrocie wpisu od skargi na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. albowiem odrzucenie skargi nastąpiło przed rozpoczęciem rozprawy w sprawie tj. na posiedzeniu niejawnym. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.