II OZ 28/06
PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2006-01-27
Skład orzekający: Andrzej Gliniecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Stowarzyszenie Kulturalno-Ekologiczne, będące organizacją pożytku publicznego, może być zwolnione od ponoszenia kosztów sądowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym na podstawie ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie lub Konwencji z Aarhus, mimo braku takich uregulowań w Prawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi?Ratio decidendi
Zarówno ustawa o działalności pożytku publicznego i wolontariacie, jak i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują zwolnienia organizacji pożytku publicznego od ponoszenia kosztów sądowych w sprawach sądowoadministracyjnych. Konwencja z Aarhus, mimo że stanowi lex specialis w sprawach ekologicznych, nie wyklucza stosowania przepisów krajowych, które nie przewidują takiego zwolnienia. W związku z tym, Stowarzyszenie powinno składać wnioski o przyznanie prawa pomocy na zasadach ogólnych.Stan faktyczny
Stowarzyszenie Kulturalno-Ekologiczne złożyło wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Wojewody Mazowieckiego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pozostawił wniosek bez rozpoznania z powodu niezłożenia go na urzędowym formularzu. Po uchyleniu przez NSA pierwszego postanowienia i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, WSA ponownie pozostawił wniosek bez rozpoznania, argumentując, że przepisy PPSA nie przewidują zwolnienia dla organizacji pożytku publicznego, a wniosek nie spełniał wymogów formalnych. Stowarzyszenie wniosło zażalenie, podnosząc argumenty dotyczące statusu organizacji pożytku publicznego i Konwencji z Aarhus.Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie Stowarzyszenia Kulturalno-Ekologicznego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o zwolnienie od uiszczenia kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia Kulturalno-Ekologicznego "[...]" na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 1797/04 o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o zwolnienie od uiszczenia kosztów sądowych złożonego przez Stowarzyszenie Kulturalno-Ekologiczne "[...]" w sprawie ze skargi Stowarzyszenia Kulturalno-Ekologicznego "[...]" na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 17 września 2004 r., zn. [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na budowę p o s t a n a w i a oddalić zażalenie
Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pozostawił bez rozpoznania wniosek Stowarzyszenia Kulturalno-Ekologicznego "[...]" o zwolnienie od uiszczenia kosztów sądowych bez rozpoznania z uwagi na niezłożenie, pomimo wezwania, urzędowego formularza wniosku w zakreślonym przez Sad terminie.
Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu zażalenia, w którym podniesiono, że Stowarzyszenie jest organizacją pożytku publicznego i powinno być zwolnione od kosztów sądowych, postanowieniem z dnia 7 października 2005 r., sygn. akt II OZ 825/05 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd wskazał, że Sąd I instancji nie wyjaśnił, czy Stowarzyszenie jest organizacją pożytku publicznego i czy na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i wolontariacie (Dz.U. Nr 96, poz. 873) może korzystać ze zwolnienia w postępowaniu przed sądem administracyjnym.
Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pozostawił bez rozpoznania wniosek Stowarzyszenia o zwolnienie od uiszczenia kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, iż zgodnie z ustawą o działalności pożytku publicznego i wolontariacie ewentualne zwolnienie organizacji pożytku publicznego od opłat sądowych może mieć miejsce na zasadach określonych w przepisach odrębnych. Do takich "przepisów odrębnych" między innymi zalicza się ustawę z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwaną dalej p.p.s.a. Przepisy tej ustawy nie przewidują zwolnienia od kosztów sądowych w stosunku do organizacji pożytku publicznego, natomiast wniosek
Stowarzyszenia nie mógł zostać rozpoznany merytorycznie ze względu na niezłożenie tego wniosku na urzędowym formularzu. Z tego względu wniosek ten pozostawiono bez rozpoznania na podstawie art. 257 p.p.s.a.
Na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęło w dniu 27 grudnia 2005 r. (data prezentaty) zażalenie. W zażaleniu tym podniesiono, że skoro w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest uregulowań co do możliwości zwolnienia organizacji pożytku publicznego od kosztów sądowych, to powstaje wątpliwość czy można ustawę tę traktować jako "przepisy odrębne". Ponadto w zażaleniu powołano się na regulację zawartą w Konwencji z Aarhus (Dz.U. z 2003 r., Nr 78, poz. 706, 707), która w sprawach ekologicznych ma znaczenie lex specialis.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Po pierwsze należy wskazać, iż zaskarżone postanowienie nie odrzuca wniosku Stowarzyszenia "[...]" o przyznanie prawa pomocy lecz pozostawia go bez rozpoznania zgodnie z art. 257 p.p.s.a.
Żaden z przepisów ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie, ani też żaden z przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie zwalnia Stowarzyszenia od ponoszenia kosztów sądowych w sprawach sądowoadministracyjnych. W takiej sytuacji, Stowarzyszenie "[...]" powinno składać wnioski o przyznanie prawa pomocy na zasadach ogólnych określonych w art. 239-262 p.p.s.a. Odwołując się do brzmienia art. 9 Konwencji sporządzonej w Aarhus z dnia 25 czerwca 1998 r., należy zauważyć, że każda ze Stron ratyfikujących tę Konwencję, zapewni wykonanie jej postanowień "w ramach krajowego porządku prawnego", co nie wyklucza
Sygn. akt II OZ 28/06
obowiązywania powyżej powołanych ustaw.
Zaskarżone postanowienie wyjaśnia wątpliwości, na które wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 7 października 2005 r.
Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.
Powołane przepisy
art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawyart. 257 p.p.s.a.art. 239art. 9art. 184art. 197 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło