II OZ 314/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. P. i R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2026 r. sygn. akt VII SA/Wa 2543/24 o odrzuceniu skargi K. P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 lipca 2024 r. nr 866/2024 w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: 1. oddalić zażalenie K. P.; 2. odrzucić zażalenie R. P. K. P. (dalej: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 25 lipca 2024 r. nr 866/2024 w przedmiocie nakazu rozbiórki. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 grudnia 2025 r., VII SA/Wa 2543/24, wezwano skarżącą do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VII z 22 maja 2025 r. wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi – w kwocie 500 zł, stosownie do § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r., nr 221, poz. 2193 ze zm.; dalej: rozporządzenie), w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie prawidłowo doręczono skarżącej w dniu 18 grudnia 2025 r. (k. 90 akt sąd.). Wyznaczony przez Sąd termin upłynął zatem 29 grudnia 2025 r. Po sprawdzeniu w rejestrze dochodów budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie stwierdzono, że skarżąca nie uiściła należnego wpisu od skargi. Postanowieniem z 15 stycznia 2026 r., VII SA/Wa 2543/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 220 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę K. P. Pismem z 10 lutego 2026 r. zażalenie na powyższe postanowienie złożyli K. P. i R. P., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do merytorycznego rozpoznania. W uzasadnieniu zarzucono naruszenie art. 45 ust. 1 (prawo do sądu), art. 77 ust. 2 (zakaz zamykania drogi sądowej), art. 2 (zasada demokratycznego państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej), art. 32 (zasada równości) Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 EKPC (prawo do rzetelnego procesu) oraz zgłoszono zastrzeżenia do zastosowania w sprawie art. 220 § 3, art. 243-246, art. 252 i art. 199 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie K. P. nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu. Z kolei zażalenie wniesione przez R. P. podlega odrzuceniu jako niedopuszczalne. Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie po prawomocnym, w stosunku do skarżącej, zakończeniu postępowania w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy (co nastąpiło postanowieniem Sądu I instancji z 22 maja 2025 r., VII SPP/Wa 768/24); wezwaniu skarżącej zarządzeniem z 22 maja 2025 r. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi; oraz potwierdzeniu przez Naczelny Sąd Administracyjny legalności ww. zarządzenia z 22 maja 2025 r. (zob: postanowienie NSA z 26 listopada 2025 r., II OZ 1544/25) – zaistniały podstawy do wydania przez Przewodniczącego Wydziału zarządzenia z 10 grudnia 2025 r. o wezwaniu skarżącej do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VII z 22 maja 2025 r., wzywającego skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to zostało doręczone skarżącej w dniu 18 grudnia 2025 r. Z uwzględnieniem treści art. 83 § 2 p.p.s.a. do dnia 29 grudnia 2025 r. skarżącej biegł zatem termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Pomimo tego skarżąca nie uiściła wpisu sądowego w terminie zakreślonym przez Sąd, co też potwierdza znajdująca się w aktach sprawy informacja, że w rejestrze opłat sądowych nie zidentyfikowano wpłaty do niniejszej sprawy do dnia 30 grudnia 2025 r. Takie zaś okoliczności uprawniały Sąd I instancji do zastosowania art. 220 § 3 p.p.s.a. i odrzucenia skargi. Argumentacja zawarta w zażaleniu tej zaś oceny nie podważa skutecznie. Ponadto należy wskazać, że na zarządzenie z 10 grudnia 2025 r. wyzywające do wykonania prawomocnego zarządzenia z 22 maja 2025 r. o wezwaniu skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego od skargi zostało wniesione pismo pt. "zażalenie", zauważenia jednak wymaga, że tego rodzaju zarządzenia są niezaskarżalne, ponieważ ich przedmiotem jest tylko wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, o czym prawidłowo pouczono skarżącą przy piśmie z 11 grudnia 2025 r. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sprawie nie doszło do naruszenia wskazanych w zażaleniu przepisów Konstytucji RP i wynikających z nich zasad. Zaznaczyć bowiem należy, że obowiązek spełnienia wymagań formalnych i fiskalnych przez stronę, które nie są nadmierne i służą celom postępowania sądowego, nie może być postrzegany jako ograniczenie prawa do sądu. Zasada prawa do sądu zawarta w art. 45 ust. 1 Konstytucji nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniom, w tym nałożeniu na strony obowiązku dokonywania określonych czynności w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym w określonej formie i terminach. Nie ma również znaczenia dla oceny legalności odrzucenia skargi okoliczność, że skarżąca jest inicjatorką wielu postępowań, które zobowiązują do ponoszenia wielu wpisów sądowych na łączną kwotę przewyższającą jej zdolności finansowe. W rozpoznawanej sprawie ocenie podlega wyłącznie prawidłowość odrzucenia skargi z uwagi na jej nieopłacenie pomimo wezwania do uiszczenia wpisu sądowego. Sąd nie ma podstawy prawnej, żeby w sprawie z jednej skargi oceniać zdolności finansowe skarżącej przy uwzględnieniu innych postępowań toczących się z jej inicjatywy. Podkreślić też trzeba, że postępowanie sądowoadministracyjne jest bezwzględnie oparte na zasadzie skargowości. Inicjując takie postępowanie strona skarżąca powinna liczyć się z koniecznością uiszczenia opłat sądowych. Odnosząc się natomiast do zażalenia wniesionego przez R. P. wskazać należy, że zgodnie zaś z art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. W art. 178 p.p.s.a. przewidziano zaś odrzucenie skargi kasacyjnej wniesionej po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnej, jak również skargi kasacyjnej, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Niedopuszczalność może natomiast wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą w szczególności wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę niebędącą adresatem postanowienia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego postanowienia. Z takim przypadkiem mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Zaskarżone postanowienie w przedmiocie odrzucenia skargi K. P. dotyczyło wyłącznie uprawnień procesowych tej osoby. R. P. nie mógł zatem wnieść skutecznie zażalenia na ww. postanowienie odrzucające skargę innego podmiotu, co uprawniało Naczelny Sąd Administracyjny do odrzucenia wniesionego przez niego zażalenia jako niedopuszczalnego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1. W punkcie 2. postanowienia orzeczono na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.