II OZ 337/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stankowski po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń D.K. i D.K.1 na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2026 r. sygn. akt VII SA/Wa 2542/24 w przedmiocie odrzucenia skargi D.K. i D.K.1 w sprawie ze skargi K.P., D.K. i D.K.1 na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 lipca 2024 r. nr 914/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: oddalić zażalenia D.K. i D.K.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 15 stycznia 2026 r., sygn. akt VII SA/Wa 2542/24, odrzucił skargę D.K. i D.K.1 na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 26 lipca 2024 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. W uzasadnieniu wskazano, że skarga nie została opłacona. Zażalenia wnieśli D.K. i D.K.1. Podnieśli, że odrzucenie skargi z powodu braku uiszczenia wpisu narusza ich prawo do sądu. Wskazali też, że Sąd powinien ponownie rozpoznać ich wnioski o przyznanie prawa pomocy, uwzględniając skalę toczących się postępowań. Wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie skargi do merytorycznego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenia D.K. i D.K.1 nie są zasadne. Zgodnie z art. 230 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 934 ze zm.), dalej: "p.p.s.a." od skargi pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Stosownie natomiast do treści art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Z powyższych przepisów wynika zatem, że zasadą jest obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od wnoszonego przez stronę pisma (skargi). W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że skarżący nie uiścili należnego wpisu od skargi. Skarżący mieli możliwość zakwestionowania obowiązku uiszczenia wpisu od skargi i jego wysokości, z której to skorzystali, wnosząc zażalenia na zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniami z 14 listopada 2025 r., sygn. akt II OZ 1732/25 i II OZ 1733/25 oddalił zażalenia uznając, że wpis od skargi jest należny, a jego wysokość została prawidłowo ustalona. Kwestia przyznania skarżącym prawa pomocy również została prawomocnie rozstrzygnięta. Postanowieniami z 12 marca 2025 r., sygn. akt VII SPP/Wa 766/24 i VII SPP/Wa 767/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie utrzymał w mocy zarządzenia referendarza sądowego o pozostawieniu wniosków skarżących o prawo pomocy bez rozpoznania. Ponadto zażalenia na ww. postanowienia zostały odrzucone przez NSA postanowieniami z 2 lipca 2025 r., sygn. akt II OZ 784/25 i II OZ 785/25. Skarżący zostali bezskutecznie wezwani do wykonania prawomocnych zarządzeń wzywających do uiszczenia wpisu od skargi. W tym stanie rzeczy, wobec nieopłacenia skargi, podlegała ona odrzuceniu, stosownie do art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. Zaznaczyć należy, że obowiązek spełnienia wymagań formalnych i fiskalnych przez stronę, które nie są nadmierne i służą celom postępowania sądowego, nie może być postrzegany jako ograniczenie prawa do sądu. Zasada prawa do sądu zawarta w art. 45 ust. 1 Konstytucji nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniom, w tym nałożeniu na strony obowiązku dokonywania określonych czynności w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym w określonej formie i terminach. Nie ma również znaczenia dla oceny legalności odrzucenia skargi okoliczność, że skarżący są inicjatorami wielu postępowań, które zobowiązują do ponoszenia wielu wpisów sądowych na łączną kwotę przewyższającą ich zdolności finansowe. W rozpoznawanej sprawie ocenie podlega wyłącznie prawidłowość odrzucenia skargi z uwagi na jej nieopłacenie pomimo wezwania do uiszczenia wpisu sądowego. Sąd nie ma podstawy prawnej, żeby w sprawie z jednej skargi oceniać zdolności finansowe skarżących przy uwzględnieniu innych postępowań toczących się z ich inicjatywy. Podkreślić też trzeba, że postępowanie sądowoadministracyjne jest bezwzględnie oparte na zasadzie skargowości. Inicjując takie postępowanie strona skarżąca powinna liczyć się z koniecznością uiszczenia opłat sądowych. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.