II OZ 417/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 marca 2011 r. sygn. akt III SA/Gd 456/09 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi W. K. na uchwałę Rady Powiatu Bytowskiego z dnia [...] marca 2009 r. Nr [...] w przedmiocie likwidacji Szpitala Bytowskiego w Bytowie postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 25 marca 2011 r. sygn. akt III SA/Gd 456/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił przyznania skarżącemu W. K. prawa pomocy w sprawie ze skargi W. K. na uchwałę Rady Powiatu Bytowskiego z dnia [...] marca 2009 r. Nr [...] w przedmiocie likwidacji szpitala. Sąd stwierdził, że W. K. w złożonym wniosku nie zawarł jakichkolwiek danych, które mogłyby odnosić się do jego sytuacji majątkowej i pomimo wezwania zarządzeniem z dnia 27 stycznia 2011 r. nie przedstawił żądanej dokumentacji, która potwierdzałaby złą sytuację materialną skarżącego. W ocenie Sądu pierwszej instancji skarżący wskazując na brak dochodów i majątku nie wyjaśnił z czego de facto się utrzymuje. Sąd wskazał, że okoliczności podniesione w sprzeciwie od postanowienia z dnia 3 marca 2011 r. nie zostały poparte jakąkolwiek dokumentacją uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. Sąd uznał, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 246 §1 pkt 2 w związku z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W zażaleniu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 marca 2011 r. W. K. wniósł o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy. Skarżący podniósł, iż nie rozumie dlaczego Sąd nie uwzględnił jego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Na wstępie podkreślić należy, iż art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a." - wprost przenosi na stronę obowiązek wykazania, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy. Zgodnie zaś z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zbadał przesłanki warunkujące przyznanie W. K. prawa pomocy. Sąd pierwszej instancji zasadnie uznając, iż dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżącego są niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wezwał skarżącego - zarządzeniem z dnia 27 stycznia 2011r. do uzupełnienia tego wniosku i złożenia określonych dokumentów. Celem takiego działania było uzyskanie informacji o rzeczywistym stanie majątkowym i rodzinnym wnioskodawcy. Przedłożenie żądanych dokumentów umożliwiłoby dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. - tj., czy wnioskodawca wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Skarżący nie przedłożył dokumentów wymienionych w zarządzeniu z dnia 27 stycznia 2011 r. Skoro skarżący nie ustosunkował się do otrzymanego wezwania, to tym samym uniemożliwił Sądowi dokonanie powyższej analizy. W niniejszej sprawie przez brak współpracy skarżącego w dokumentowaniu swojej sytuacji materialnej wyłączona została możliwość pełnego zbadania jego rzeczywistych możliwości finansowych. Uchylenie się przez stronę, na której ciążył obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, od przedstawienia na wezwanie Sądu określonych dokumentów i oświadczeń, powoduje, że strona powinna się liczyć się z tym, że sąd nie będzie dysponował materiałem dowodowym wystarczającym do uwzględnienia jej wniosku. W. K. nie przedłożył żadnych dokumentów źródłowych, które uprawdopodobniłyby okoliczności podnoszone przez skarżącego. Nadto skarżący nie udzielił jakichkolwiek wyjaśnień dotyczących źródła utrzymania siebie i swojej rodziny. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego W. K. nie wykazał, iż spełnia warunki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zaznaczyć należy, iż jest to kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2010 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, następnie Naczelny Sąd Administracyjny wskutek rozpoznania zażalenia skarżącego na powyższe orzeczenie - postanowieniem z dnia 15 czerwca 2010 r. sygn. akt II OZ 533/10 - oddalił zażalenie. Ocena prawna wyrażona w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2010 r. jest tożsama z oceną prawną wyrażoną w niniejszym postanowieniu, bowiem podstawą oddalenia zażalenia są te same okoliczności tj. brak wykazania przez skarżącego trudnej sytuacji majątkowej mimo wezwania Sądu pierwszej instancji. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.