II OZ 43/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. P. i D. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 308/24, utrzymujące w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 9 października 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 308/24, odmawiające D. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi K. P. i D. K. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 stycznia 2024 r., nr 38/2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: odrzucić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 13 listopada 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 308/24, na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, zwana dalej: "p.p.s.a."), utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 9 października 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 308/24, odmawiające D. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. K. P. oraz D. K. zaskarżyły ww. postanowienie, wnosząc pismo zatytułowane "skarga kasacyjna". Naczelny Sąd Administracyjny potraktował złożony środek zaskarżenia jako zażalenie. Uzasadnione było to tym, że skarga kasacyjna (obarczona przymusem adwokacko-radcowskim) przysługuje od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (art. 173 p.p.s.a.), a przepisy Działu V, Rozdział 3, Oddział 2, p.p.s.a. przewidują, iż środkami zaskarżenia w sprawach w przedmiocie prawa pomocy są zażalenie i sprzeciw. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 194 § 1 p.p.s.a., zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego, gdy ustawa wyraźnie przewiduje możliwość wniesienia zażalenia oraz na postanowienia wymienione w tym przepisie. Ustawodawca nie przewidział środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, które zapadły po rozpoznaniu sprzeciwu od orzeczenia referendarskiego (art. 260 § 1 p.p.s.a.). Taka kolejność zapadłych orzeczeń przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi kończy merytoryczne rozpoznawanie wniosków w przedmiocie przyznania prawa pomocy. W takim przypadku wojewódzki sąd administracyjny działa jako instancja kontrolująca orzeczenie referendarza sądowego. Orzeczenia tych sądów stają się prawomocne z chwilą ich wydania i nie przysługują od nich żadne środki odwoławcze, w tym także zażalenie (art. 168 § 1 p.p.s.a.). Nie jest to bowiem przypadek, o którym stanowi art. 258 § 4 p.p.s.a. Tym samym wniesione w niniejszej sprawie przez D. K. zażalenie należy uznać za niedopuszczalne i podlegające odrzuceniu. Zażalenie wniesione przez K. P. podlegało natomiast odrzuceniu jako niedopuszczalne z innej przyczyny. Wskazać należy, że zgodnie z art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. W art. 178 p.p.s.a. przewidziano zaś odrzucenie skargi kasacyjnej wniesionej po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnej, jak również skargi kasacyjnej, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Niedopuszczalność może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą w szczególności wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę nie będącą adresatem postanowienia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego postanowienia. Z takim przypadkiem mamy do czynienia w niniejszej sprawie. K. P. (pomimo tego, że również była skarżącą w sprawie głównej o sygn. akt VII SA/Wa 574/24) nie była adresatką postanowienia z dnia 13 listopada 2024 r., była nią wyłącznie D. K. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 180 w zw. z art. 178 i art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.