II OZ 494/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Łd 259/11 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi przez M. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Łd 259/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił M. S. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego. W uzasadnieniu wskazano, że M. S. nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, a wskazana przez nią przeszkoda, tj. zły stan zdrowia skarżącej oraz konieczność opieki nad matką nie miała charakteru nagłego, albowiem nie nastąpiła żadna okoliczność która spowodowałaby pogorszenie stanu zdrowia skarżącej o takich rozmiarach, która nie pozwoliłaby na wyręczenie się inną osobą. W ocenie Sądu przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia skargi nie może stanowić także argumentacja skarżącej, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez jej winy z uwagi na nieznajomość przepisów prawa. Sąd podkreślił, że postępowanie przed sądem ma charakter skargowy, tym samym inicjatywa należy do strony wnoszącej skargę ewentualnie do innych uczestników postępowania, jeżeli wynik postępowania dotyczy ich interesów prawnych. Ochrona interesu prawnego wnoszącego skargę, wymaga jego własnej aktywności i zachowania należytej staranności, jeśli nie korzysta z pomocy profesjonalnego pełnomocnika (adwokata albo radcy prawnego), tym bardziej, że w zakwestionowanej decyzji skarżąca została prawidłowo pouczona o terminie i sposobie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Na powyższe postanowienie M. S. wniosła zażalenie wnosząc o uchylenie zakwestionowanego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia skargi w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu skarżąca przyznała, że uchybiła terminowi do wniesienia skargi i podniosła, że na powyższe złożyło się wiele przyczyn. Najważniejsza z nich to konieczność zapewnienia opieki jej 98-letniej matce, kobiecie chorej, wymagającej całodobowej, stałej opieki. Skarżąca nie może wyręczać się opieką nad matką albowiem nie ma osób które mogłyby jej pomóc. Ponadto mieszka na terenie wiejskim z dala od poczty i środków komunikacji publicznej, a nie może zostawić matki samej nawet na godzinę, a tym bardziej na czas który byłby niezbędny do załatwienia sprawy urzędowej. Zdaniem skarżącej znaczenie ma również fakt, że jest ona osobą niewykształconą, nieporadną i nie znającą przepisów prawa. Powyższe, zdaniem skarżącej uzasadnia przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Przepis art. 86 § 1 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli strona dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Oprócz uprawdopodobnienia winy w uchybieniu terminu procesowego, konieczne jest zaistnienie dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego, a w przypadku wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi złożenie wniosku za pośrednictwem organu oraz równoczesne z wnioskiem dokonanie czynności której się uchybiło (art. 86 § 1 i 2 w zw. z art. 87 § 3 i 4 p.p.s.a.). Oceniając brak winy w uchybieniu terminu sąd bierze pod uwagę wszystkie okoliczności konkretnej sprawy, przez pryzmat obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przy czym przywrócenie terminu jako wyjątkowe nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (porównaj: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, wyd. CH Beck, Warszawa 2011, str. 86). Zatem z powyższego wynika, że przywrócenie terminu może nastąpić w sytuacji obiektywnego i niezawinionego przez stronę uchybienia terminu. Przekładając powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi prawidłowo uznał, że okoliczności wskazane przez skarżącą nie usprawiedliwiają przewrócenia terminu do wniesienia skargi. Jako przyczynę uchybienia terminu skarżąca wskazała konieczność sprawowania opieki nad swoją matką – osobą chorą i wymagającą stałej opieki, swój zły stan zdrowia oraz nieporadność i brak znajomości przepisów prawa. W pierwszej kolejności wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, iż choroba matki i konieczność sprawowania nad nią opieki nie była zdarzeniem niespodziewanym, którego skarżąca nie mogła przewidzieć, a zatem miała sposobność takiej organizacji swoich działań, żeby móc zadbać o swoje interesy i w ustawowym terminie wnieść, za pośrednictwem organu, skargę do sądu. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że przesłanką do przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej jest choroba nagła, powodująca niespodziewane pogorszenie się stanu zdrowia strony uniemożliwiające dokonanie jej konkretnej czynności osobiście lub za pośrednictwem innych osób (porównaj: postanowienie NSA z dn. 17.03.2009 r., I OZ 211/09, opubl. LEX nr 564225). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można wykluczyć, że przywrócenie terminu będzie również usprawiedliwiała choroba domownika i konieczność opieki nad nim, jednakże przyjąć należy że również musi to być choroba nagła, rodząca konieczność zapewnienia nieustannej opieki, a brak jest osób którymi osoba ta mogłaby się wyręczyć czy to w sprawowaniu tej opieki czy dokonaniu czynności. Natomiast odnośnie twierdzeń dotyczących swojego stanu zdrowia skarżąca nie uprawdopodobniła, by to pogorszenie stanu zdrowia w ogóle nastąpiło oraz iż miało ono charakter nagły, obiektywnie uniemożliwiający skarżącej dokonanie czynności procesowej. Za okoliczność taką nie można również uznać nieznajomości przepisów prawa, albowiem organ pouczył skarżącą w jaki sposób i w jakim terminie należy wnieść skargę do sądu. Zwrócić bowiem należy uwagę, że obowiązek dokonywania pouczeń ciążący na organie ma na celu właśnie zagwarantowanie osobom nie znającym przepisów prawa realizację swoich praw. W świetle powyższego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo ocenił wskazane przez skarżącą okoliczności mające na celu wykazanie braku winy w uchybieniu terminu. Zatem zażalenie jako nie zawierające usprawiedliwionych podstaw nie zasługuje na uwzględnienie. Dlatego też na podstawie art. 197 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.