II OZ 514/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Ryms po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń A. S. od postanowień Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 14 i 25 marca 2005 r., sygn. akt II SA/Ol 604/04 w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 15 marca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień wdowie po kombatancie postanawia 1) uchylić postanowienie z dnia 25 marca 2005 r. 2) uchylić postanowienie z dnia 14 marca 2005 r. i przyznać skarżącej A. S. prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie przedstawił do rozpoznania zażalenie skarżącej A. S. na postanowienie tego Sądu z dnia 25 marca 2005 r. o oddaleniu wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Z akt sprawy wynika, że po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyroku z dnia 9 grudnia 2004 r., sygn. akt II SA/Ol 604/04 oddalającego skargę A. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 15 marca 2004 r. w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień przysługujących wdowie po kombatancie, skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Wniosek ten został rozpoznany przez referendarza sądowego, który postanowieniem z dnia 1 marca 2005 r. odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Na skutek wniesienia sprzeciwu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpoznał ponownie wniosek i postanowieniem z dnia 14 marca 2005 r. odmówił przyznania prawa pomocy, ponieważ w ocenie Sądu skarżąca jest w stanie ponieść wydatki na ustanowienie adwokata. Rozpoznając pismo skarżącej z dnia 16 marca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie przyjął, że jest to kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy i po jego rozpoznaniu postanowieniem z dnia 25 marca 2005 r. oddalił ten wniosek przedstawiając w uzasadnieniu postanowienia stanowisko, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął, a więc wyrok jest prawomocny i niedopuszczalne jest rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Po doręczeniu tego postanowienia dnia 1 kwietnia 2005 r., skarżąca złożyła kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego oraz pismo, w którym podniosła, że nie jest w stanie ponieść wynagrodzenia adwokata. Uzupełniając to pismo, w kolejnym piśmie z dnia 19 kwietnia 2005 r. nazwanym zażaleniem, skarżąca wnosi o "anulowanie" postanowienia z dnia 25 marca 2005 r., ponieważ nie jest w stanie ponieść kosztów adwokackich. Zażalenie jest zasadne. Zaskarżone postanowienie z dnia 25 marca 2005 r. zostało wydane na skutek tego, że pismo skarżącej z dnia 16 marca 2005 r. wadliwie nie zostało uznane za zażalenie na postanowienie z dnia 14 marca 2005 r. Z pisma tego wynika jednoznacznie, że skarżąca nie zgadza się z postanowieniem z dnia 14 marca 2005 r., ponieważ uważa, że powinno być jej przyznane prawo pomocy. Stanowisko skarżącej, że prosi jeszcze o jedną szansę i uważa, że sprawę przyznania adwokata powinien załatwić Wojewódzki Sąd Administracyjny bez potrzeby zajmowania się taką sprawą przez Naczelny Sąd Administracyjny, należy rozumieć, jako wskazanie na możliwość załatwienia sprawy na podstawie art. 195 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W tym stanie rzeczy brak było podstaw do rozpoznania "kolejnego wniosku" o przyznanie prawa pomocy jak to uczynił Sąd w zaskarżonym postanowieniu, lecz należało rozpoznać lub przedstawić do rozpoznania Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu zażalenie skarżącej na postanowienia z dnia 14 marca 2005 r. Z tego względu na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało zażalenie uwzględnić, i uchylić zaskarżone postanowienie z dnia 25 marca 2005 r. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał także zażalenie skarżącej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 14 marca 2005 r. uznając również to zażalenie za mające usprawiedliwione podstawy. Odmawiając skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata Sąd ocenił, że skarżąca jest w stanie ponieść część kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Skoro bowiem skarżąca utrzymuje się z renty w wysokości przekraczającej wysokość minimalnego świadczenia rentowego i nie ma nikogo na utrzymaniu, to po określeniu wydatków na zaspokojenie podstawowych potrzeb i leki jest w stanie ponieść wynagrodzenie adwokata w kwocie 120 zł. Ocena ta jest wadliwa, a jej następstwem jest naruszenie art.. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jeżeli bowiem skarżąca utrzymuje się z renty w wysokości 775 zł miesięcznie brutto i prowadzi jednocześnie gospodarstwo domowe, to nie sposób twierdzić, że po odliczeniu wydatków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych i leki, jest w stanie ponieść koszty postępowania, w tym wynagrodzenie adwokata. Nie jest trafne stanowisko, że wynagrodzenie adwokata to tylko kwota 120 zł, ponieważ powołany przez Sąd przepis § 18 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) określa jedynie minimalne stawki, co oznacza, że w przypadku adwokata z wyboru stawki te nie muszą być przyjęte w umowie. W tej sprawie nie jest również przekonujący argument, że skarżąca oczekując na rozpoznanie skargi przez 10 miesięcy mogła przygotować się finansowo do poniesienia wydatków związanych z postępowaniem sądowym. Tak więc zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego spełnione były przesłanki, aby uwzględnić wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie przyznania adwokata. Na marginesie tylko należy podnieść, że okoliczność, iż po złożeniu wniosku o przyznanie prawa pomocy upłynął termin do wniesienia skargi kasacyjnej nie może sama przez się stanowić przeszkody do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, skoro skarżąca wystąpiła z tym wnioskiem z zamiarem skorzystania z przysługującego jej prawa do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku. Mając na uwadze powyższe względy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżone postanowienie z dnia 14 marca 2005 r. i przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata (art. 245 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Rzeczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie będzie zwrócenie się do właściwej okręgowej rady adwokackiej o wyznaczenie adwokata stosownie do przepisu art. 253 Prawa o postępowaniu prze sądami administracyjnymi.