II OZ 520/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Leszek Kamiński, po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 3 lutego 2016 r. sygn. akt II SA/Bd 393/15 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie K.-P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia 25 lutego 2015 r. nr ... w przedmiocie kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 3 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Bd 393/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie K.-P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B., zw. dalej WINB, z dnia 25 lutego 2015 r., nr ..., w przedmiocie kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. W motywach rozstrzygnięcia Sąd I instancji podał, że w skardze do Sądu I instancji, złożonej na postanowienie WINB dnia 25 lutego 2015 r. w przedmiocie kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego, skarżący złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Uzasadniając złożony wniosek wskazał, że natychmiastowe wykonanie tego orzeczenia narusza jego ważny interes. Argumentował, że ze względu na sytuację materialną nie jest w stanie spłacić kary, a jedyną możliwością jej wyegzekwowania byłaby egzekucja komornicza z nieruchomości będącej przedmiotem postępowania. Skarżący wskazał, że nie może liczyć na pomoc, gdyż żona w związku z koniecznością opieki nad dwuletnią córką nie pracuje, zaś matka ma 67 lat i utrzymuje się z emerytury. Rozpoznając sprawę Sąd I instancji uznał, że skarżący wnosząc o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia poprzestał na ogólnym stwierdzeniu, że ze względu na sytuację materialną oraz osobistą nie jest w stanie zapłacić nałożonej na niego postanowieniem kary z tytułu przystąpienia do użytkowania budynku bez wymaganej prawem ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, w wysokości 75 000 zł. Nie wskazał jaka konkretnie jest jego sytuacja materialna ani nie przedstawił żadnych dokumentów ją obrazujących. Sąd wywiódł, że w toku postępowania skarżący ubiegając się o przyznanie prawa pomocy przedstawił wprawdzie dokumenty w postaci kopii zeznań podatkowych PIT (skarżącego, jego żony i matki) za lata 2013 i 2014, stwierdzając, że obecnie wraz z żoną uzyskują dochód ok. 850 zł miesięcznie, zaś ich wydatki wynoszą 1100-1200 zł miesięcznie. Skarżący, poza ogólnikowym wskazaniem na pomoc matki nie wyjaśnił, skąd i w jakiej wysokości uzyskuje środki finansowe pozwalające pokryć różnicę pomiędzy czynionymi wydatkami a uzyskiwanym dochodem. W tej sytuacji skoro nie można rozeznać się w sytuacji materialnej skarżącego, w szczególności, co do źródeł i wysokości jego rzeczywistych dochodów, Sąd uznał, że nie jest w stanie stwierdzić, czy wykonanie zaskarżonego postanowienia spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyż to skarżący, a nie Sąd ma przestawić spójną argumentację, wskazać okoliczności i ewentualną dokumentację pozwalającą na dokonanie takiej oceny. Ze względu na powyższe Sąd I instancji odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Wnosząc zażalenie skarżący wskazał, że precyzyjnie przedstawił swoją sytuację materialną, osobistą i rodzinną, która w jednoznaczny sposób wskazuje na to, że nie jest w stanie zapłacić nałożonej kary. Argumentował, że Sąd w przypadku wątpliwości co do jego sytuacji materialnej powinien zobowiązać go do złożenia stosownych wyjaśnień. Argumentował, że Sąd rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym, bez udziału skarżącego, pozbawił go możliwości przedstawienia argumentacji przemawiającej na jego korzyść, a tym samym możliwości udziału w postępowaniu. Uczestniczka postępowania A. K. w piśmie z dnia 18 kwietnia 2016 r. poparła przedstawione powyżej stanowisko skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ‒ Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zw. dalej p.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej aktu lub czynności. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie chodzi przy tym o jakiekolwiek skutki i jakąkolwiek szkodę, ale o szkodę i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu. Sąd administracyjny, wydając orzeczenie w omawianym przedmiocie, powinien swoje rozstrzygnięcie oprzeć zarówno o wniosek skarżącego, jak i materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy i ocenić, czy występują wymienione przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Jednakże uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 474/04, z dnia 31 sierpnia 2004 r., sygn. akt FZ 267/04, z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. akt I FSK 1263/12, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl – zw. dalej CBOSA). Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia, wniosek taki powinien zostać poparty stosownymi dokumentami źródłowymi pozwalającymi wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Sąd rozpatrując sprawę ocenia, czy podane przez stronę okoliczności w istocie wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu strona skarżąca winna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, by Sąd mógł stwierdzić, w oparciu o konkretne dane, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania decyzji/postanowienia istotnie trudne do odwrócenia. W orzecznictwie zapadłym na tle tego przepisu podkreśla się, że argumentacja przedstawiona na poparcie wniosku powinna być spójna, poparta faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie. Wymaga również podkreślenia, że ogólnikowe twierdzenia wyrażane przez stronę skarżącą, pozbawione szerszego uzasadnienia i stosownych wyliczeń, nie mogą stanowić podstawy do orzeczenia przez Sąd o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 września 2014 r., sygn. akt I FZ 332/14, LEX nr 1503379). W doktrynie i w judykaturze przyjmuje się zasadę, zgodnie z którą przesłanek do przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 p.p.s.a., nie można utożsamiać z przesłankami, na podstawie, których sąd może orzec o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Postępowanie w zakresie przyznania prawa pomocy i postępowanie w zakresie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu to dwa odrębne postępowania, w których sąd rozstrzyga na podstawie innych przesłanek (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2010 r., II FZ 605/10, LEX nr 742664 i z dnia 16 października 2009 r., II FSK 1783/08, LEX nr 573464, z dnia 22 czerwca 2010 r., I FZ 189/10). Trudna sytuacja materialna wnioskodawcy może mieć niewątpliwie wpływ na przyznanie prawa pomocy, nie jest zaś wystarczającą okolicznością do wstrzymania wykonania zaskarżonych aktów. Zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny, jak i Naczelny Sąd Administracyjny rozważał już możliwość przyznania skarżącemu prawa pomocy i odmawiając wskazał, że nie wyjaśnił on wszystkich źródeł finansowania. W takiej sytuacji nie można przyjąć, że egzekucja kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego doprowadzi do zagrożenia egzystencjalnego skarżącego, które spełni przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyż nie została wykazana. Nadto przepis art. 67a § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej przewiduje w odniesieniu do kar nałożonych w trybie art. 59g ust. 1 Prawa budowlanego możliwość odroczenia terminu płatności kary lub rozłożenia jej na raty, zatem strona, na którą nałożono karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego może złożyć wniosek o rozłożenie nałożonej kary na raty. Odnośnie do argumentów skarżącego dotyczących pozbawienia skarżącego możliwości udziału w postępowaniu wyjaśnić należy, że stron nie zawiadamia się o terminie posiedzenia niejawnego, a prawo do sądu skarżącego zostało zrealizowane przez doręczenie zapadłego na posiedzeniu rozstrzygnięcia wraz ze stosownym pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia. Nadto Sąd I instancji nie był zobowiązany, na mocy art. 49 § 1 p.p.s.a., do wezwania skarżącego do uzupełnienie wniosku, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., bowiem w oparciu o wniosek i akta sprawy można było nadać wnioskowi dalszy bieg i przekazać go do merytorycznego rozpoznania. Z przytoczonych powyżej powodów, Naczelny Sąd Administracyjny, mając na uwadze art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.