II OZ 577/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 23 marca 2006 r., sygn. akt II SA/Rz 937/05 przyznające skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie go od opłat sądowych w całości, w pozostałym zakresie oddalające wniosek w sprawie ze skargi L. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 19 września 2005 r., [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia oddalić zażalenie Jak wskazał Sąd w uzasadnieniu postanowienia, na wniosek L. W. Wójt Gminy [...] decyzją z dnia 28.07.2005 r. ustalił warunki zabudowy na zamierzenie inwestycyjne pod nazwą: budynek mieszkalny i gospodarczy na części działki nr [...] położonej w Świlczy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, nie uwzględniło odwołania w/w i decyzją z dnia 19.09.2005 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. L. W. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie. Wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym ( zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata). Jak ustalił Sąd rodzina skarżącego pozostająca we wspólnym gospodarstwie domowym jest trzyosobowa. Żona skarżącego K. pobiera emeryturę w kwocie 715,19 zł brutto. Natomiast świadczenie społeczne skarżącego wypłacane przez ZUS wynosi 1177,31 zł brutto miesięcznie. Za świadczenia tego dokonywane są potrącenia na rzecz Komornika Rewiru II w wysokości 294,33 zł miesięcznie, do wypłaty pozostaje kwota 691,97 zł miesięcznie. Potrącenia są dokonywane od 1.11.2005r. ( pismo ZUS Oddziału w Rzeszowie z dnia 19.10.2005r. i z dnia 16.02.2006r.). Córka skarżącego M. jest zatrudniona w szkole, jako początkująca nauczycielka i jej wynagrodzenie wynosi 700 zł miesięcznie. Studiuje zaocznie na Uniwersytecie Śląskim, co wiąże się z wydatkami tytułu okresowych dojazdów do uczelni i opłat semestralnych (1950 zł za jeden semestr). Skarżący jest właścicielem domu mieszkalnego o wielkości 110 m2 i gospodarstwa rolnego o pow. 1,19 ha fizycznych ( 1,8675 ha przeliczeniowych). Dochód z gospodarstwa za 2004 r. wynosi 3036,56 zł ( informacja Urzędu Gminy w Świlczy z dnia 6.02.2006 r.). Skarżący jest wpisany w ewidencji działalności gospodarczej od 1.03.1990r., a przedmiotem tej działalności jest działalność placówek organizujących kursy na prawo jazdy, pozaszkolne kształcenia, rolnictwo, łowiectwo i pokrewne działalności usługowe (zaświadczenie o działalności gospodarczej z dnia 28.12.2004r.) Mimo wpisu skarżący działalności gospodarczej pod numerem 234 nie prowadzi i w 2005 r. nie osiągnął z tego tytułu żadnych dochodów (oświadczenie skarżącego z dnia 27.02.2006r. ). We wniosku na urzędowym formularzu podał, ze on i jego rodzina nie posiadają przedmiotów wartościowych i innego majątku nieruchomego. Nie posiada pojazdów mechanicznych. Spłaca dług ściągany przez Komornika ze świadczenia pobieranego w ZUS-ie. Do wydatków skarżący zaliczył wydatki z tytułu opłat, ubezpieczenia domu, prąd, gaz, woda, węgiel, telefon- 750 zł miesięcznie, koszty wyżywienia, zakupu odzieży, lekarstw, środków higieny, remontów bieżących w kwocie 750 zł na osobę, utrzymanie konia 600 zł miesięcznie, partycypowanie w kosztach nauki córki. Dołączył rachunki za wodę (październik 2005r.) - 169,45 zł, energię elektryczną 178,27 ( X.2005r), gaz - 696 zł ( V.2005r.), telefon- 211,39 ( V.2005r.), ubezpieczenie budynków -190 zł (za rok 2005r. ). Odmawiając przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym Sąd zważył, iż oceniając przedstawiony stan rzeczy, należy podkreślić, że dochód Krystyny i Leopolda Wiszów z tytułów świadczeń pobieranych z ZUS-u wynosi brutto 1892,50 zł, zaś netto czyli po potrąceniach wynosi 1308,59 zł miesięcznie i ten stan rzeczy nie budzi wątpliwości. Do tego należy doliczyć wynagrodzenie córki w kwocie 700 zł miesięcznie. W sumie dochody rodziny skarżącego wynoszą 2008,59 zł miesięcznie. Wydatki wskazane są zbliżone do w/w dochodu. Sąd nie dał wiary skarżącemu, ze gospodarstwo przezeń prowadzone nie przynosi żadnych dochodów. Wielkość gospodarstwa rolnego w hektarach przeliczeniowych wskazuje, że grunty wchodzące w skład tego gospodarstwa są zaliczone do dobrej klasy bonitacyjnej. Z kolei zasady doświadczenia życiowego prowadzą do konkluzji, że skoro skarżącego stać na utrzymanie konia ( 600 zł miesięcznie), zatem gospodarstwo rolne przynosi znacznie większe dochody niż wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. W takiej sytuacji Sąd przyjął, ze dochód roczny z gospodarstwa rolnego w kwocie 3036,56 zł podany w piśmie Urzędu Gminy [...] z dnia 6.02.2006r. jest dochodem minimalnym. W takim stanie rzeczy Sąd przyjął , że suma miesięcznych dochodów rodziny skarżącego oscyluje w granicach 2300-2500 zł miesięcznie ( netto ). Art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. stanowi, ze przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata) jest uzasadnione tylko wtedy, gdy osoba ubiegająca się o pomoc w takim zakresie wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Rodzina skarżącego ma stałe źródło dochodów, zatem nie znajduje się w ubóstwie. Nie bez znaczenia jest okoliczność, że skoro skarżący starał się o uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy na zamierzenie inwestycyjne w postaci budynku mieszkalnego i gospodarczego, zatem zamierza taką inwestycję realizować, co niewątpliwie wiąże się ze znacznymi wydatkami. Doświadczenie życiowe również wskazuje, że osoba zamierzająca realizować taką inwestycję powinna być przygotowana finansowo na pokrycie wydatków z nią związanych. Na tej podstawie Sąd przyjął, że stan majątkowo-rodzinny skarżącego uzasadnia udzielenia skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym ( art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt. 1 P.p.s.a.) i z związku z tym zwolnił skarżącego od opłat sądowych w całości. W złożonym zażaleniu na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, skarżący podtrzymał prośbę o przyznanie adwokata z urzędu. Jak twierdzi, nie stać go na pokrycie kosztów adwokata bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Adwokat w jego sprawie jest konieczny ze względu na charakter sprawy i jej ważność dla niego. Skarżący podtrzymuję swoje stanowisko, że z gospodarstwa nie ma absolutnie żadnych dochodów tylko koszty. 60 arów jego działek budowlanych służy tylko i tylko PGNiG do przesyłania swojego gazu gazociągami wysokoprężnymi i daje PGNiG olbrzymie zyski. On zaś musi utrzymać na tych działkach porządek i ponosić opłaty z tytułu wątpliwej własności. Zdaniem skarżącego to skrajnie połamana i kompromitująca logika, że ubiegający się o warunki zabudowy musi być przygotowany finansowo na pokrycie kosztów inwestycji. On akurat nie mam środków na planowaną w dalekiej przyszłości i to przez syna inwestycję. Staranie o warunki zabudowy ma mu pokazać, czy jest prawdziwym, czy fikcyjnym właścicielem działki, którą póki co użytkuje bezprawnie PGNiG. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż skarżący nie wykazał w przekonywujący sposób, iż znajduje się w sytuacji materialnej, która uprawniałaby go do przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sadowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Nie można bowiem po przeprowadzeniu analizy dochodów i wydatków skarżącego uznać, iż skarżący należy do osób rzeczywiście ubogich, którego środki zaspakajają jedynie podstawowe potrzeby życiowe. Wskazuje na to osiągany łączny stały dochód rodziny skarżącego w podanej przez niego wysokości ponad 2000 zł netto oraz zestawienie wydatków skarżącego. Za mało przekonywujące należy także uznać twierdzenia skarżącego, iż z gospodarstwa rolnego nie osiąga żadnego dochodu i nie posiada on żadnych środków na planowaną inwestycję. W tej mierze Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z ustaleniami Sądu I instancji, który nie dał wiary skarżącemu, iż jego gospodarstwo nie przynosi żadnych dochodów. Natomiast okoliczność, iż skarżący starał się o wydanie decyzji o warunkach zabudowy na zamierzenie inwestycyjne w postaci budynku mieszkalnego i gospodarczego prowadzi do wniosku, iż jest w stanie pozyskać środki finansowe na planowaną inwestycję a zatem mógłby ponieść również koszty zastępstwa procesowego. W takiej sytuacji należy uznać, iż skarżącego stać będzie na poniesienie kosztów postępowania związanych z ustanowieniem pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 marca 2006 r. prawidłowo więc odmówił przyznania skarżącemu adwokata z urzędu, oddalając w tym zakresie jego wniosek o przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.