II OZ 590/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. S. i M. Ł. działających wspólnie w ramach spółki cywilnej X s.c. w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 stycznia 2025 r. sygn. akt IV SA/Po 950/24 o odrzuceniu skargi M. S. i M. Ł. działających wspólnie w ramach spółki cywilnej X s.c. w [...] na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 października 2024 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 22 stycznia 2025 r., sygn. akt IV SA/Po 950/24, po rozpoznaniu skargi M. S. i M. Ł. działających wspólnie w ramach spółki cywilnej X s.c. w [...] na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 października 2024 r., nr [...], w przedmiocie nakazu rozbiórki w punkcie 1. odrzucił skargę; w punkcie 2. zwrócił skarżącym (solidarnie) kwotę 500 zł uiszczonego wpisu od skargi. Jak wskazał Sąd pierwszej instancji pismem datowanym na dzień 13 listopada 2024 r. M. S. i M. Ł., działający wspólnie w ramach spółki cywilnej X s.c. (dalej jako "skarżący"), reprezentowani przez pełnomocnika, wnieśli skargę, na opisaną w sentencji niniejszego postanowienia, decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału IV WSA w Poznaniu z dnia 17 grudnia 2024 r. pełnomocnik skarżących został wezwany do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi m.in. przez podanie numerów PESEL skarżących, nadesłanie 3 odpisów skargi oraz uiszczenie wpisu. Wezwanie zawierało pouczenie o skutkach nieusunięcia ww. braków w terminie. Przesyłka zawierające powyższe wezwania została doręczona adresatowi 7 stycznia 2025 r. (k. 15 akt sądowych). W piśmie procesowym nadanym w dniu 14 stycznia 2024 r. (k. 21 akt sądowych), pełnomocnik skarżących wskazał m.in., że [pisownia oryginalna]: "w odpowiedzi na zarządzenie z dnia 17 grudnia 202 roku i wezwanie z dnia 19 października 2024 roku przedkładam potwierdzenie uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, uwierzytelnioną kopię pełnomocnictwa oraz 3 odpisy skargi kasacyjnej" (k. 17). Ponadto do pisma dołączono 3 pisma zatytułowane "skarga" i ostemplowane jako "odpis". Sąd Wojewódzki wskazał że, abstrahując już od niezrozumiałych odniesień do "skargi kasacyjnej" – a tym bardziej do rzekomego wezwania "z 19 października 2024 roku" – pisma nadesłane jako "odpisy" skargi nie mogą być za takie uznane. Rzekome "odpisy" datowane są na 7 listopada 2024 r. – zaś skarga na 13 listopada 2024 r. – i już pobieżny ich ogląd pozwala stwierdzić, że także w treści istotnie odbiegają one od skargi. Po pierwsze, skarga zawiera wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, którego nie zawierają dosłane "odpisy". Po drugie, "odpisy" na stronie tytułowej wskazują w całości przedmiot zaskarżonej decyzji, podczas gdy oryginał skargi dookreślenie jej przedmiotu zawiera dopiero na drugiej stronie. O ile oryginał skargi liczy 5,5 strony, o tyle "odpisy" tylko 5 stron. Mając wszystko to na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) – dalej: "P.p.s.a.", orzekł jak w pkt 1 sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi (pkt 2 sentencji postanowienia) Sąd Wojewódzki orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli M. S. i M. Ł. działający wspólnie w ramach spółki cywilnej X s.c. w K. Zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w całości, na podstawie art. 194 § 3 w zw. z 57 § 1 pkt 3 P.p.s.a., zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 47 § 1 i art. 49 § 1 w zw. z art. 58 §1 pkt 3 P.p.s.a., poprzez zbyt rygorystyczną interpretację powodującą błędne i przedwczesne przyjęcie, że zachodzi przesłanka odrzucenia skargi. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zawiera usprawiedliwione podstawy. Zgodnie z art. 47 § 1 P.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Stosownie natomiast do art. 49 § 1 P.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba, że ustawa stanowi inaczej. Podkreślić należy jednakże, iż obowiązek określony w art. 47 § 1 P.p.s.a. i art. 49 § 1 P.p.s.a., polegający na dołączeniu odpisów, obciąża składającego pismo, ze skutkami o których stanowi art. 58 § 1 P.p.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżone postanowienie narusza przepisy art. 178 w zw. z art. 176 § 2 w zw. z art. 47 § 1 P.p.s.a. Niezasadnie Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę uznając, iż skarżący nie uzupełnili braków formalnych skargi, poprzez nienadesłanie jej odpisów. Sąd Wojewódki nie uznał bowiem nadesłanych odpisów za odpisy skargi. Porównując treść wniesionej skargi i nadesłanych odpisów można co prawda dopatrzyć się pewnych różnic, jednakże nie były one na tyle istotne, aby mogłyby być przeszkodą do nadania skardze dalszego biegu. Jak bowiem słusznie zauważył NSA w postanowieniu z dnia 16 kwietnia 2019 ., sygn. I OZ 339/19, LEX nr 2681564; (zob. również postanowienie z dnia 10 maja 2019 r., sygn. I OZ 400/19, LEX nr 2657374), nie można tracić z pola widzenia konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), które - w powiązaniu z nakazem wykładni prokonstytucyjnej - prowadzi do odrzucenia wyników wykładni zbyt rygorystycznej, zamykającej stronie drogę do rozpoznania jej sprawy przez sąd przez nadmierny formalizm (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2013 r. sygn. II OSK 1656/11, LEX nr 1361579). Koresponduje z tym także dorobek orzeczniczy Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, w świetle którego sądy muszą, stosując przepisy proceduralne, unikać zarówno nadmiaru formalizmu, który mógłby podważyć rzetelność postępowania, jak i nadmiernej elastyczności, która prowadziłaby do zniesienia wymogów proceduralnych ustanowionych przez prawo (por. np. wyrok ETPC z dnia 11 października 2018 r., skarga nr 65379/13, w sprawie Parol przeciwko Polsce, pkt 38 i przytoczone tam orzecznictwo) W rozpatrywanym przypadku odrzucenie skargi, a zatem uniemożliwienie jej merytorycznego rozpoznania, jest zbyt daleko idącą konsekwencją nietożsamej treści odpisów skargi, przy czym należy jeszcze raz podkreślić, iż różnice w pismach nie mają charakteru istotnego dla rozpoznania skargi. Należy również zwrócić uwagę, że stanowisko wyrażone w niniejszym postanowieniu nie może być traktowane jako przyzwolenie na składanie pism procesowych bez stosownego odpisu. Zasadą bowiem jest, że pismo do Sądu należy złożyć wraz z odpisem dla strony przeciwnej (por art. 47 § 1 P.p.s.a.). Sąd pierwszej instancji słusznie więc wezwał pełnomocnika skarżących do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez nadesłanie stosownej ilości jej odpisów. Uwzględnienia wymaga jednakże okoliczność, iż w odpowiedzi na wezwanie Sądu pełnomocnik skarżących przedłożył stosowną liczbę egzemplarzy pisma, które w jego mniemaniu było odpisem skargi. Jednakże pisma te, jako zawierające różnice w treści w porównaniu z oryginałem skargi znajdującym się w aktach sprawy, nie mogły być uznane za taki odpis, gdyż istotą odpisu jest wierne odzwierciedlenie treści oryginału. Jakkolwiek, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, błąd ten nie mógł być uznany za nieusuwalny, a Sąd pierwszej instancji winien był o zaistniałej sytuacji poinformować pełnomocnika skarżących, żądając ponownego nadesłania prawidłowych odpisów ich skargi. Mając powyższe na uwadze należy zauważyć, iż stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, który tylko na tej podstawie odrzucił wniesiony środek zaskarżenia, uznać trzeba za zbyt rygorystyczne. Z podanych wyżej przyczyn zaskarżone postanowienie należało uchylić, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.