II OZ 694/20

Dnia 30 września 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka po rozpoznaniu w dniu 30 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. Y. na postanowienie zawarte w punkcie piątym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 marca 2020 r., sygn. akt III SAB/Wr 23/20 w sprawie ze skargi S. Y. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...] w przedmiocie wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i zasądzić od Wojewody [...] na rzecz skarżącej S. Y. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 20 marca 2020 r., sygn. akt III SAB/Wr 23/20, uwzględniając skargę S. Y. na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie z wniosku skarżącej o zezwolenie na pobyt czasowy, stwierdził, że Wojewoda [...] przewlekle prowadził postępowanie w sprawie z wniosku skarżącej oraz że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszenia prawa, zobowiązał organ administracji do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, oddalił dalej idącą skargę oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej 357 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 206 p.p.s.a. W ocenie Sądu pierwszej instancji, na koszty postępowania złożyły się: wpis od skargi (100 zł), opłata od pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w wysokości połowy stawki wynikającej z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 poz. 256) w zw. z art. 206 p.p.s.a., tj. 240 zł. Sąd uznał, że w warunkach rozpatrywanej sprawy zachodzą podstawy do obniżenia wynagrodzenia pełnomocnika o połowę z uwagi na to, że "przed tutejszym Sądem prowadzona jest duża liczba spraw o podobnym charakterze, w których strony skarżące reprezentowane są przez tego samego profesjonalnego pełnomocnika. Sporządzane [skargi] cechuje praktycznie tożsama treść, jak również podnoszone są w nich jednakowe wnioski i zarzuty, różnią się natomiast głównie danymi skarżących". Miarkując wynagrodzenie pełnomocnika Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że wziął uwagę również "nieskomplikowany i powtarzalny charakter sprawy, niewymagający w istocie szczególnej wiedzy prawniczej" oraz okoliczność, że rozpatrywana sprawa, z uwagi na to, że dotyczy przewlekłości, rozpatrzona została na posiedzeniu niejawnym, zatem bez konieczności stawiennictwa pełnomocnika na rozprawie. Powyższe, w ocenie Sądu, oznacza mniejszy nakład pracy pełnomocnika, co uzasadnia obniżenie jego wynagrodzenia o połowę. Wynagrodzenie w takiej wysokości będzie, zdaniem Sądu, "stanowiło adekwatny poziom wynagrodzenia za dokonaną przez pełnomocnika pracę". Skarżąca złożyła zażalenie na postanowienie zawarte w punkcie piątym wyroku. Wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i zasądzenie od organu administracji na jej rzecz kwoty 597 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Ponadto wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 w zw. z art. 206 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, polegające na nieuzasadnionym zasądzeniu na rzecz strony skarżącej kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 50% stawki minimalnej, tj. kwoty 240 złotych, podczas gdy powinna zostać zasądzona minimalna stawka zastępstwa procesowego w kwocie 480 złotych, wynikająca wprost z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c ww. rozporządzenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zdaniem NSA, Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo określił koszty postępowania sądowego należne od organu administracji na rzecz skarżącej, reprezentowanej przez radcę prawnego, w sprawie, w której uwzględniono skargę na przewlekłe prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) w razie uwzględnienia skargi przez Sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który m.in. dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się, stosownie do art. 205 § 2 p.p.s.a., ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata i radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd stawiennictwa strony. Zgodnie natomiast z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265), stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w innej sprawie, niż w tej, w której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna lub decyzja bądź postanowienie Urzędu Patentowego, wynoszą 480 złotych. Ponadto, w myśl § 15 ust. 2 tego rozporządzenia, opłaty stanowiące podstawę zasądzania kosztów zastępstwa prawnego w sprawach niewymagających przeprowadzenia rozprawy ustala się w wysokości równej stawce minimalnej. W ocenie NSA, w niniejszej sprawie te przepisy należało wziął pod uwagę ustalając wysokość kosztów postępowania sądowego, w tym w szczególności wysokość wynagrodzenia pełnomocnika skarżącej. Powyższe oznacza, że w sytuacji uwzględnienia skargi, na zasądzone koszty postępowania sądowego składać się powinny: wpis od skargi w wysokości 100 zł, minimalne wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym w wysokości 480 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł, co łącznie daje kwotę 597 zł. NSA nie podzielił tym samym stanowiska Sądu pierwszej instancji co do możliwości obniżenia w rozpoznawanej sprawie o połowę wynagrodzenia pełnomocnika. Zgodnie z art. 206 p.p.s.a. sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Możliwość odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części uzależniono od niedookreślonego warunku w postaci "uzasadnionego przypadku", przykładowo wskazując pewne okoliczności mogące spełniać ten warunek, mianowicie sytuację, polegającą na tym, że skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. W związku z tym sąd administracyjny posiada w zakresie orzeczenia o odstąpieniu od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części pewien margines uznania. Sąd pierwszej instancji nie wskazał takich okoliczności, które mogłyby zostać uznane za uzasadniony przypadek, aby odstąpić chociażby w części, w tym dotyczącej wynagrodzenia pełnomocnika, od zasądzenia od organu administracji na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania w całości. Sprawa, w której zasądzono zwrot kosztów postępowania, jest jedyną sprawą ze skargi skarżącej na przewlekłe prowadzenie postępowania. W związku z tym obniżenie kosztów postępowania w zakresie wynagrodzenia pełnomocnika z uwagi na to, że pełnomocnik prowadzi inne podobne sprawy, ale nie ze skargi skarżącej, sprowadzałoby się do pokrzywdzenia skarżącej, która - jak należy domniemywać - wynagrodzenie swemu pełnomocnikowi zapłaciła. Bez znaczenia pozostaje również okoliczność, iż sprawa – w ocenie Sądu pierwszej instancji – miała nieskomplikowany charakter oraz to, że została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. Okoliczność polegająca na rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym, jako czynnik wpływający na obniżenie wynagrodzenia pełnomocnika, został już uwzględniony przez normodawcę w § 15 ust. 2 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych. W tych okolicznościach NSA stwierdził, że Sąd pierwszej instancji naruszył prawo, wydając zaskarżone postanowienie. Z przyczyn wyżej wskazanych NSA, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., uchylił rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego zawarte w punkcie piątym wyroku i zasądził od organu administracji na rzecz skarżącej kwotę 597 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku – jak należy rozumieć – o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, wyjaśnić należy, że nie może on być uwzględniony z uwagi na treść art. 209 p.p.s.a.